منابع و ماخذ تحقیق ذهن آگاهی، فراشناختی، محیط زیست، راهبردهای فراشناختی

0 Comments

درمان منجر به کاهش افسردگی و پایداری اثر درمان درطول زمان ‌شد. همچنین، منجر به افزایش رضایت زناشویی در گروه آزمایش نسبت به کنترل (پس آزمون) شد. حبیبی (1392) در بررسی اثر بخشی درمان ذهن آگاهی بر ارتقاء کیفیت زندگی سوءمصرف‌کنندگان مواد مخدر(تریاک): بهبود سلامت جسمانی و روانشناختی دریافتند که آموزش ذهن‌آگاهی در گروه آزمایش، نمرات مقیاسهای سلامت جسمانی و روانشناختی را به طور معنی‌داری افزایش داد.
معصومیان و همکاران (1392) در تحقیقی که اثربخشی درمان کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی (MBSR) بر کیفیت زندگی بیماران مبتلا به کمر درد مزمن انجام شده است. دریافتند درمان کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی (MBSR)، منجربه بهبود کیفیت زندگی و به کارگیری راهبردهای کنار آمدن با درد در بیماران مبتلا به کمر درد مزمن میشود. جلالی و همکاران (1393) درمقایسه اثربخشی آموزش شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی متناسب با فرهنگ ایرانی و آموزش شناختی رفتاری بر استرس شغلی کارکنان شرکت های خدمات رسان، نشان داد که آموزش شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی متناسب با فرهنگ ایرانی بر بهبود استرس شغلی و حیطه های آن موثر است.
یافتههای پژوهشها بیانگراین مطلب است که آموزش راهبردهای فراشناختی بر عملکرد حل مساله دانش آموزان تاثیرات بسزایی دارد (جزایری، 1381، سالاریفر، 1380). نتایج پژوهش بیرامی و همکاران (1392) نشان داد که بین نمرات افراد در باورهای فراشناختی و توان حل مسأله اجتماعی با نشانگان اختلال هراس اجتماعی همبستگی معناداری وجود دارد، در این میان باور مثبت در مورد نگرانی، نیاز به کنترل فکر و توان حل مسأله اجتماعی نقش معناداری در پیشبینی نشانگان اختلال هراس اجتماعی داشتند. عاشوری وهمکاران (1388) نتیجه گرفتند باورهای فراشناختی از عوامل مؤثر در سلامت روانی هستند و میتوان با تغییر فراشناختهایی که شیوه ناسازگارانه تفکرات منفی را زیاد میکنند و یا باعث افزایش باورهای منفی عمومی میگردند به بهبود وضعیت سلامت روانی دانشجویان کمک کرد. خاکسار و سیف (1387) نتیجه گرفتند که آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی به دانش آموزان موجب آشنایی و استفاده بیشتر آنها از این راهبردها در هنگام مطالعه و یادگیری شده و کاهش اضطراب امتحان در آنها را نیز سبب میشود. محمدی وهمکاران (1392) در بررسی تأثیر آموزش راهبردهای فراشناختی بر باورهای انگیزشی به این نتیجه رسیدند که آموزش راهبردهای فراشناختی سبب ارتقای انگیزش درونی، احساس خودکارآمدی شده و اضطراب آزمون را کاهش میدهد. رابطه باورهای فراشناختی با علایم اضطراب اجتماعی (اجتناب، ترس وناراحتی فیزیولوژیک) درجمعیت غیربالینی حسنوند و همکاران (1392) به بررسی رابطه باورهای فراشناختی با علایم اضطراب اجتماعی پرداختد نتایج نشان داد نشانه‌های اضطراب اجتماعی با خرده مقیاسهای منفی فراشناخت رابطه معنادار دارد.
کرمی و همکاران (1392) در بررسی خود نتیجه گرفتند که آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی بر خلاقیت، انگیزه پیشرفت و خود پنداره تحصیلی اثر مثبت دارد. عبدوس (1380) تاثیر آموزش راهبردهای فراشناخت بر خلاقیت را مثبت ارزیابی میکند. دیره وبنی جمالی (1388) توسعه راهبردهای شناختی وفراشناختی را لازمه ادراک خود کارآمدی میدانند. اثر بخشی آموزش راهبردهای فراشناختی بر اضطراب امتحان (ابولقاسمی و همکاران، 1388) خود کارآمدی (خرازی،1387؛ یوسف زاده، 1391) افزایش عزت نفس تحصیلی (زارعی و همکاران، 2012) هشیاری و خود کنترلی (نولن ومورگان، 2000) تایید شده است.
کاظمی وکشاورزیان (1391) نقش فراشناخت را در حل مساله و بهزیستی روانشناختی بررسی کردند و دریافتند که دانش آموزانی که در برخورد با مشکلات از تفکر خویش آگاه بودند سلامت روانی و سازگاری بالاتری داشتند. قورچیان (1378) در پژوهشی تحت عنوان تاثیر آموزش و به کارگیری راهبردهای فراشناختی بر عوامل عاطفی و اجتماعی نتیجه گرفت، به کارگیری راهبردهای فراشناخت در کلاس زمینه درگیری علمی، شادابی عاطفی، خلاقیت و خود مسولیت پذیری اجتماعی را فراهم میآورد.
حمیده حاج حسینی و همکاران (1389)، در مقالهای که با عنوان «نیازسنجی و تعیین اولویت‌های آموزشی دانش‌آموزان مقطع متوسطه در زمینه محیط زیست و توسعه پایدار» به نتایج زیر دست یافته‌اند 1- دانش‌آموزان مقطع متوسطه وضعیت موجود آموزش محیط زیست را جهت ایجاد حساسیت ناکارآمد تشخیص داده ولی وضعیت موجود برنامه‌ آموزش محیط زیست را پاسخ‌گوی نیازهای سنی دانش‌آموزان مقطع متوسطه تشخیص نداده‌اند. بنابراین ایجاد تغییر در برنامه‌های آموزشی را ضروری می‌دانند. 2ـ با افزایش سن هم آگاهی و حساسیت و هم علاقه به محافظت از محیط زیست افزایش پیدا می کند.
مهدی میر دامادی و همکاران در سال 1386در تحقیقی با عنوان «بررسی میزان آگاهی دانش‌آموزان دوره متوسطه در شهر تهران از حفاظت محیط زیست»، نتایج زیر را بدستآوردند. بین متغییرهای مستقل سن، تحصیلات پدر، تحصیلات مادر، استفاده از برنامه‌های رادیویی، تلویزیونی و مطالعه مقالات و کتاب‌های زیست محیطی با متغییرهای وابسته میزان آگاهی دانش‌آموزان به محیط زیست رابطه معناداری وجود دارد. همچنین شرکت در فعالیت‌های مرتبط با محیط زیست بر میزان آگاهی دانش‌آموزان به محیط زیست تأثیر داشته ولی متغییر‌های مستقل جنسیت، عضویت در تشکل‌های دانشآموزی شرکت در کلاسهای آموزشی و عضویت در تشکلهای زیست محیطی تأثیری بر میزان آگاهی دانش‌آموزان به مح
ی
ط زیست نداشته اند.
نیرو و همکاران (1391) به مقایسه اثربخشی آموزش محیط زیست بر اساس نظریه هوشهای چند گانه گاردنر و شیوه سنتی پرداختند و موضوعاتی چون آلودگی، فرسایش، پسماندها وگرم شدن زمین آموزش داده و نتایج نشان داد که آموزش به روش گاردنر اثرات بهتر وطولانی مدتی در آزمودنیها به نسبت روش سنتی داشته است.
با توجه به نظریات مختلف ذکر شده در مورد ذهن آگاهی، فراشناخت، نگرش‌های زیست محیطی، بهزیستی اجتماعی و رفتار شهروندی سازمانی می توان در یافت که آموزشهای لازم در این زمینهها میتواند به بهبود شرایط در هر یک از متغییرهای ذکر شده منجر شود. همچنین یافتههای تحقیقات فوق که ارتباط بین متغییرهای ذهن آگاهی وفراشناخت با سایر متغییرها را مطرح میکنند ونشان میدهند که هردو متغییر در زمینههای بالینی مانند: کاهش استرس، اضطراب، افسردگی وغیره.. وهم در زمینه غیر بالینی مانند: کنترل و تنظیم هیجانات، خودکارآمدی، رفتار شهروندی سازمانی مناسب، نگرش‌های مثبت به خود واطرافیان، روابط بین فردی، حل مساله، خلاقیت و … ارتباط معنادار دارند. و یافتههای آموزشی نیز نشان میدهد که آموزشهای مختلف بر بهبود سلامت روانی و اجتماعی افراد و نگرش‌های مختلف آنها در مورد خود، اجتماع و محیط زیست اثر مثبت دارد. با این حال مکانیزمهای اثر گذاری آنها متفاوت است زیرا چنانچه در تعریفهای فوق از ذهن آگاهی و فراشناخت ملاحظه شد در رویکرد فراشناخت با کنترل، برنامه ریزی و اصلاح شناخت می توان به نتایج مفیدی رسید اما در ذهن آگاهی پذیرش و قبول بدون قضاوت افکار و احساسات در مورد مسایل مختلف منجر به اثرات مفیدی در زندگی فردی و اجتماعی انسانها خواهد شد. بنابراین با توجه به این تفاوت در این پژوهش به بررسی اثربخشی آموزشهای ذهن آگاهی و فراشناخت بر بهزیستی اجتماعی، رفتار شهروندی سازمانی و نگرش‌های زیست محیطی می پردازیم.

فصل سوم

روش تحقیق

3-1-جامعه آماری
در این پزوهش جامعه آماری کلیه دانشجویان (معلمان) مقطع کارشناسی دانشگاه فرهنگیان خراسان شمالی در سال تحصیلی 92-93 میباشند. که شامل حدود 1521 نفر دانشجو میباشند که در 10 رشته مختلف مشغول تحصیل میباشند. کلیه معلمان در مقاطع ابتدایی و راهنمایی مشغول تدریس بودند. علت انتخاب جامعه معلمان سهولت انتقال آموزش میباشد. زیرا معلمان بهتر میتوانند مطالب آموخته شده را به دیگران به خصوص دانشآموزان منتقل کنند.

3-2-نمونه گیری
برای سهولت انجام دوره آموزشی دانشجویان دو رشته آموزش ابتدایی و مشاوره به صورت تصادفی خوشهای انتخاب شدند. واز بین آنها 120 نفر به صورت تصادفی انتخاب و پرسشنامهها در بین آنها توزیع شد و سپس با توجه به اینکه دامنه تغییرات نمرات از کمترین نمره در مجموع سه آزمون 72 و بیشترین نمره 360 بود. نمره میانی دامنه تغییرات (216) برای تعیین نقطه برش جهت انتخاب افراد نمونه در نظر گرفته شد.. یعنی تعداد 90 نفر از کسانی که کمتر از این نمره را داشتند به عنوان نمونه انتخاب شدند. و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (60 نفر) و یک گروه کنترل (30 نفر) تقسیم شدند. گروه آزمایش اول در مرحله مداخله آموزش ذهن آگاهی و گروه آزمایش دوم آموزش مهارتهای فراشناخت را گذراندند. گروه سوم (کنترل) هیچگونه مداخلهای دریافت نکردند. ملاک خروج از گروه غیبت بیش از سه جلسه در نظر گرفته شد که در پایان 17 نفر در مرحله پیگیری شامل پنج نفر از گروه آزمایش فراشناخت و شش نفر از گروه کنترل وشش نفر هم از گروه آزمایش ذهن آگاهی به علت فارغ التحصیل شدن ریزش داشتند.

3-3-طرح تحقیق

طرح پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با پیش آزمون – پس آزمون و مرحله پیگیری به همراه گروه گواه میباشد، که دارای دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل (گواه) است. که برای هر سه گروه پیش آزمون و پس آزمون و پیگیری اجرا شده است. آزمون پیگیری مطابق با پژوهشهای قبلی مانند محمدخانی(1392) و احمدی طهور (1390) بعد از شش ماه فاصله زمانی انجام شد. زیرا با توجه به اینکه متغییرهای وابسته پژوهش به حوزه زندگی اجتماعی و کاری معلمان در ارتباط بود. بنابراین برای اطمینان از پایداری نتایج آموختهها در دوره آموزشی و دادن فرصت زمان مناسب به شرکت کنندگان تا بتوانند آموخته ها را (به خصوص در حوزه تغییر نگرش) در زندگی واقعی تجربه کنند، این وقفه شش ماه ضروری بود. در مرحله پیگیری تعداد 17 نفر ریزش داشتند که نمونه مرحله پیگیری 73 نفر میباشد.
T1………………آموزش ذهن آگاهی…..…….T2……………….T3
T4……….…..آموزش فراشناخت………….….T5………………T6
T7……………..—————–……………T8….…….……T9

3-4-آموزش ذهن آگاهی مبتنی بر رفتاراجتماعی
برای گروه آزمایشی اول، آموزش ذهن آگاهی مبتنی بر رفتار اجتماعی اجرا شد. این روش آموزش ترکیبی از روش ذهن آگاهی مبتنی بر کاهش استرس کابات زین (MBSR) و روش ذهن آگاهی مبتنی بر افزایش رابطه433 (MBRE) میباشد (کارسون و همکاران، 2004). که در طول هشت جلسه حدودا یک ساعت و نیمی توسط محقق به عنوان مدرس با استفاده ازبسته آموزش ذهن آگاهی کتاب اصول و
مبانی مایندفولنس (رشیدی، گنجی، 1392) وسی دی آموزش ذهن اگاهی کابات زین برگزار شد (محتوای جلسات آموزشی در پیوست ذکر شده است). جلسات به صورت هفتگی بود و به مدت هشت هفته ادامه یافت. آموزشها همراه با تکالیف خانگی بود که آزمودنیها باید در طول هفته روزانه به مدت 30 دقیقه به تمرین ذهن آگاهی میپرداختند.

3-5-آموزش مهارتهای اجتماعی با رویکرد فراشناختی
برای گروه آزمایش دوم دوره آموزشی مهارتهای اجتماعی با رویکردفراشناختی434 ( MASST-R) که توسط شینکر و همکاران (2004) طراحی شده است در هشت جلسه حدودا دو ساعته توسط محقق (با استفاده از بسته آموزشی شینکر و همکاران) برگزار شد. برای تعیین اعتبار این آموزش بسته مربوطه برای استادان و متخصصان روانشناسی اجتماعی از جمله؛ استادان راهنما و مشاور فرستاده شد و مورد تایید صوری قرار گرفت. که آموزشها شامل مباحثی چون خود مدیریتی، قضاوتهای اجتماعی و رفتارمسولانه میشد. و هر

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *