دانلود پایان نامه مدیریت در مورد اثرات گردشگری بر محیط فیزیکی

اثرات گردشگری بر محیط فیزیکی

در گردشگری این امر متداول است که باید بین محیط فیزیکی و محیط فرهنگی _ اجتماعی تفاوت قائل شد . مقصود از محیط فیزیکی ، زمین ، آب ، هوا ، گیاهان ، حیات وحش و ساخته های دست بشر است . مقصود از محیط فرهنگی و اجتماعی ، انسان و نیروهای سیاسی ، فرهنگی ، اقتصادی و اجتماعی است که بر زندگی او اثر می گذارند . محیط فیزیکی یکی از منابع اصلی گردشگری است و برای پاسخگوئی به خواستهای گردشگران در همه کشورهای جهان ، مهمانسراهای بزرگ و مجهز ، شبکه های عظیم راه های هوایی و دریایی و زمینی ، فرودگاهها ، تأسیسات اسکی و کوهنوردی در مراکز شهری و روستائی ، در کنار دریاها و رودخانه ها و کرانه کوهها ایجاد شده است . هر جا و مکانی که در آن بر روی گردشگران گشوده می شود تحت تأثیر آمد و رفت گردشگران تغییرات و تحولات فراوانی به خود می بیند . در ایران نیز مردم مناطق مسافر پذیر برای پذیرائی از زائران و مسافران در مسکن خود تغییراتی می دهند و اتاق و وسائلی را برای استفاده مسافران اختصاص می دهند . ایجاد این تغییرات در تمامی فضای خانه ، از آشپزخانه گرفته تا سالن پذیرائی و وسائل مورد نیاز بسیار آشکار است . چگونگی ساخت و ساز و فضای داخلی خانه ها مثلاً در شهر مشهد یا شهرهای ساحلی دریای مازندران شاهدی بر این مدعا می باشد .

پایان نامه

 

 

 

۳-۲ ساختارها و راهکارهای توسعه گردشگری

۱-۳-۲- مدیریت استراتژیک گردشگری

ارائه ساختار و راهکار آن جهت توسعه گردشگری توسط سازمان متولی این امر در یک منطقه مناسب مستلزم در نظر گرفتن عوامل و متغیرهای گوناگون داخلی و خارجی است برنامه ریزی راهبردی ( استراتژیک ) ابزاری است که سازمانهای مربوطه را قادر می سازد ضمن شناخت محیط و پیگیری تغییرات مداوم آن مسیر مناسبی را جهت ادامه فعالیت و یا رشد و گسترش در پیش گیرند .

ارائه راهبرد مناسب مبتنی بر نگرشهای فرهنگی ، سیاسی و اقتصادی در کشورهای اسلامی همچون مالزی به منظور توسعه صنعت گردشگری در کشورمان ، ساختار اجرای راهبردی را بنحوی تضمین می کند .

استراتژی باید شکل واقعی را که گردشگری به خود می گیرد مشخص و نمایان سازد در این زمینه استراتژی باید اصولاً بر فرصتهای بازاریابی تأکید و تمرکز کند . فرصتهای بازاریابی  به امکانات عرضه شده گردشگری ، رشد و توسعه احتمالی این بخش و نقش مورد انتظار آن در اقتصاد اشاره می کنند . استراتژی را می توان در قالب سندی کوتاه منتشر کرد . استراتژی می تواند از چارچوبهای زیر استفاده کند ؛

  • سیاستهای توسعه ای گردشگری _ بیان خلاصه سیاستها
  • خلاصه ای از چشم انداز اقتصاد کلان کشور که نقش گردشگران را در آن نشان می دهد .
  • رشد بین المللی گردشگری ( جهانی و منطقه ای ) که زمینه مورد انتظار برای رشد و توسعه گردشگری را نشان می دهد
  • شرحی جدی مطابق با اطلاعات روز در مورد بخش گردشگری که ترکیب مشخصات عرضه و تقاضا را توصیف می کند.
  • فرصتهای بازاریابی فراروی بخش گردشگری بر اساس هدف از مسافرت و دیگر معیارهای بخش بندی بازار
  • زمینه های توسعه گردشگری _ تقسیم بندی کشور به نظامی معقول و منطقی از حوزه های توسعه گردشگری با توضیح مشخصات هر یک از این حوزه ها.
  • موقعیت زیر بنایی شامل فرودگاهها ، جاده ها ، خطوط راه اهن ، بندرها و راه های آبی داخلی ، ذخایر آب و….
  • شرحی در مورد توسعه محصول مورد نیاز بر اساس حوزه گردشگری شامل : مسیرهای دسترسی اصلاح شده و بهبود یافته ، مناطق استراحتگاهی اضافی ، هتلها و رستورانها ، مراکز خرید و ……
  • توسعه مورد انتظار گردشگری ، نمایی از حجم دریافتی و تعداد گردشگر مورد انتظار.
  • چارچوبی قانونی برای گردشگری به منظور دستیابی به استاندارد هاو کیفیت لازم.
  • برنامه توسعه منایع انسانی.
  • برنامه اطلاع رسانی همگانی مورد نیاز برای مطلع ساختن عموم مردماز گردشگری و منایع آن و آگاه ساختن گردشگران از فرهنگ کشوری که از آن دیدن می کنند.

 

۲-۳-۲- مدیریت توسعه منابع انسانی

ضرورت توسعه منابع انسانی ، نقطه اغاز و شروع همه طرحهای توسعه است. بدون وجود نیروی کار ماهر و آموزش دیده ، انجام هیچ کار بصورت مطلوب امکان پذیر نیست. توسعه منابع انسانی را چنین تعریف می کنند : ( توسعه منابع انسانی شامل این موارد است: معرفی ، حذف ، اصلاح و تعدیل ، هدایت ، راهنمایی فرایندها و مسئولیتها به شیوه ای که همه افراد و گروه ها به مهارتها ، دانش و شایستگی های که برای قبول و انجام وظایف فعلی و آتی سازمان لازم می باشد مجهز بشوند . )”

سیاست توسعه منابع انسانی را می توان به دو بخش تقسیم کرد ؛

  • ایجاد اشتغال رقابتی و فرصتهای شغلی به منظور تضمین تأمین نیروی انسانی کافی در تمام سطوح
  • فراهم آوردن فرصتهای آموزش نظری و حرفه ای برای همه شغلها و تخصصها در سطوح تخصصی و مورد توافق ضروری در کشور . ( اعرابی و ایزدی ، ۱۳۸۰ ، ۲۶۰ )
  • مسئولیت توسعه منابع انسانی در گردشگری معمولاً به یک بخش مستقل واگذار می شود . این بخش باید همه وجوه استراتژی ملی توسعه منابه انسانی گردشگری را هماهنگ کند . کشورهای توسعه یافته معمولاً پول بیشتری برا مصرف در بخش آموزش دارند . اما اغلب پولها صرف آموزشهای پر هزینه در سطوح و دوره های پیشرفته می کنند . این گونه آموزشها را می توان با هزینه ای پایین تر در مراکز آموزشی یا در قالب طرحهای آموزشی ضمن خدمت در محل کار ارائه نمود .

استراتژی توسعه منابع انسانی را می توان به شکل یک سند ، چاپ و منتشر کرد . این سند باید حوزه های اصلی زیر را پوشش دهد ؛

  • رابطه سیاستهای توسعه گردشگری با منابع انسانی .
  • محصول گردشگری فعلی و نیروی کار موجود – این بند مشخصاتی نظیر تعداد کارکنان ، توزیع جغرافیایی، سن ، جنسیت ، سطح آموزشی ، جابجائی کارکنان ، مدت اشتغال ، اشتغال فصلی ، زمینه و تجربه آموزشی و سطح مهارت شغلی را ارزیابی خواهد کرد .
  • سطح توسعه مورد انتظار گردشگری ، نیروی کار آینده و آموزشهای ضروری که در تعداد و نوع هتل و دیگر فعالیتهای گردشگری متجلی می شود .

وضعیت کنونی در بهره برداری از همه امکانات آموزشی و پرورشی برای گردشگری … این بند کفایت برنامه ها و دوره های آموزشی موجود و موقعیت و محل ، توان و ظرفیت و نتیجه و محصول را مورد ارزیابی قرار خواهد داد و بنابراین شکافهای آموزشی  منونی و آینده را مشخص خواهد کرد .

  • بهره برداری و توسعه آینده همه سطوح و انواع آموزشهای نظری و عملی و ایجاد هرگونه موسسه آموزشی جدید دولتی یا خصوصی .

 

۳-۳-۲- مدیریت بازاریابی

بازاریابی در صنعت گردشگری یک روند مدیریتی شامل پیش بینی نیازها و جلب رضایت گردشگران فعلی و آتی است به طوری که اساساً شرکتهای مسافرتی و عرضه کنندگان را در رقابت با یکدیگر قرار داده است .  در طبقه بندیها معمولاً گردشگری را بخشی از خدمات اقتصادی در نظر می گیرند . در بازاریابی این صنعت توجه به پنج اصل مهم که وجه تمایز میان بازاریابی خدمات و بازاریابی صنعتی یا فروش سریع کالای مصرفی یعنی غیر قابل لمس بودن ، ناپایداری ، عدم تجانس و ناهمگونی ، تفکیک ناپذیری و غیر تملکی بودن ضروری است .

مدیریت بازاریابی عبارتست از : تجزیه و تحلیل خصوصیات بازار ، پژوهش و گزینش بازارهای هدف بسط و توسعه راهبردهای بازاریابی ، برنامه ریزی فنون بازاریابی و اجرا و نظارت بر آن ( کاتلر ، ۱۹۸۳ )رویکرد بازاریابی از آنجا که روند تبادل میان مصرف کننده را مشخص می کند و از طرفی حکم حلقه اتصالی میان مصرف کننده و مقصد است ، نگرشی جامع محسوب می شود . در بازاریابینیز به مانند الگوی توسعه بر فرایند مصرف ، تحقیقات و اطلاع رسانی که محور اصلی گردشگری هستند تأکید ویژه ای شده است .

در چارچوب ساختار یک استراتژی واحد که دیدگاه و جهت یک سازمان را مشخص می کند ، فرایند مدیریت بازاریابی شامل موارد کلیدی زیر است :

الف ) تهیه یک نظام اطلاعاتی بازاریابی

ایجاد نظام اطلاعاتی که به جمع آوری اطلاعات درباره موارد ذیل بپردازد :

  • مشتریان
  • رقباء
  • توانایی و قدرت نفوذ سازمان

ب ) برنامه ریزی بازاریابی

این مرحله شامل بسط و توسعه راهبرد گسترده بازاریابی بر مبنای موارد زیر است :

  • تجزیه و تحلیل محیط بازاریابی
  • ارزیابی و گزینشهای راهبردی با توجه به ره آوردهای خدماتی در قبال منابع .
  • برقراری موازنه بین منابع سازمان و بازارهای موجود و بالقوه .
  • تعیین مجدد اهداف و تخمین صورتهای مالی مدیریت .
  • بخش بندی و موقعیت یابی مجدد .

ج ) برنامه ریزی برای فعالیتهای اجرائی

راهبرد بازاریابی به ترسیم طرحهای کوتاه مدت ( سالیانه ) احتیاج دارد . طرحهایی چون ؛

  • برنامه ریزی مفصل برای آینده بازاریابی همسو با راهبد .
  • فعالیتهای تبلیغاتی ، بودجه و زمانبندی .

د ) عملکرد بازاریابی

این موارد متضمن اجرای طرحهای بازاریابی بر اساس شرایط زیر است :

  • هماهنگ سازی فعالیتهای بازاریابی داخل و خارج .
  • فعالیتهای تبلیغاتی منظم در شروع کار .
  • تنظیم برنامه ریزی جامع بازاریابی متناسب با گرایش های بازار بومی .
  • اجرای برنامه های عملی مورد توافق در مرحله برنامه ریزی ، برای مثال مد نظر قرار دادن ارتباطات بازاریابی ، فعالیت توزیع میان واسطه ها و غیره .

 

 

ه ) نظارت

نظارت ، فرایندی مداوم و مربوط به موارد زیر است :

  • ارزیابی آمار فروش و عملکرد مالی .
  • واکنش مشتری به عنوان بخشی از برنامه های پژوهشی بازاریابی .
  • واکنش کارکنان نسبت به عملکرد و فعالیتهای رقبا ( گوهریان ، ۱۳۸۰ ، ۲۷ )

 

۴-۳-۲- مدیریت دستگاه دولتی امور گردشگری

مدیریت این دستگاه مانند پست مدیر اجرایی ( وزیر ، رئیس و یا مدیر کل ) و دبیر اجرایی سازمان بشکل دقیق سازمانی که دستگاه دولتی گردشگری به خود می گیرد ، وابسته است . دستگاه دولتی امور گردشگری انسجام میان فرایند مدیریت و برنامه ریزی را فقط خواهند کرد . مدیر این دستگاه باید نقشی کلیدی در نمایندگی از جانب بخش خصوصی ایفاد کند و نیازهای آنها را نیز در کانون توجه سیاستگذاری قرار دهد . مدیر این دستگاه همچنین باید با بالاترین سطح دولت تا سطح رئیس جمهور یا نخست وزیر در تماس باشد و فعالیتهایش را با دیگر وزارتخانه ها و سازمانها نیز ممکن است ، مستقیم یا غیر مستقیم در امر گردشگری فعال باشند .

سازمان مدیریت و توسعه سازمان کنترل و مقررات ، تحقیقات ، بازاریابی ، توسعه محصول ، توسعه منابع انسانی و برنامه ها یا اطلاع رسانی

۵-۳-۲- مدیریت توسعه محصول

بیشتر مسافران ، بویژه مسافران همیشگی ، انتظارهای متفاوتی دارند . این گردشگران تنها اهداف بازدید از اماکن ، تفریح و استراحت به مسافرت نمی روند بلکه می کوشند تا به تجربه های ارزشمند تر دست یابند . دلیل این انتظارهای جدید از مسافرت در بطن صنعت گردشگری نهفته است رشد و گسترش صنعت گردشگری باعث شده است که محصولات و خدماتی جالب و چشمگیری عرضه شود این محصولات در مقصد نهایی عرضه می شوند . عرضه کنندگان محصولات و خدمات گردشگری پیوسته درصدد یافتن راههایی تازه برای عرضه محصولات جدید و متمایز ساختن خود از شرکتها و سازمانهای رقیب هستند این سازمانها و بنگاهها را قادر می سازد تا محصولات و خدما بهتری ارائه کند و همواره درصدد اصلاح و بهبود محصولات و خدمات خود باشند ، گذشته از این ، فشارهای بازارهای رقابتی موجب این نوع آوری ها میشود . مسافر امروزی در مورد محصولات موجود در بازار آگاهی دارد و می خواهد در ازای پولهایی که در این راه خرج میکند به چیزهای ارزشمند تری دست یابد برخی از مسافران به صورت فصلی به مسافرت می روند و در هر نوبت در پی کسب تجربه های جدید هستند بنابراین شرکتها و بنگاههایی که این نوع خدمات را ارائه می کنند تحت فشار دائمی قرا می گیرند تا برای مشتریان خود چیزهای جدید و باب سلیقه آنها ارائه نمایند . ( اعرابی و پارسالیان ۱۳۸۲ )

محصولات گردشگری به دو صورت طبقه بندی می شوند .

  • اجزاء و قطعاتی که قابل تکثیر ، افزودنی ، قابل گسترش و تقویت هستند .
  • صنایعی که از قبل موجود بوده اند و آنها را نمی توان ایجاد کرد . این منابع ممکن است طبیعی ، فرهنگی یا تاریخی باشند .

محصول گردشگری یک مکان تفریحی از همه جاذبه ها ، تسهیلات و امکانات و خدمات مورد استفاده یا رویت شده در زمان اقامت تشکیل می شود . محصول گردشگری همچنین همه مسائلی را که برای دیدار کنندگان رخمی دهد یا به عبارت دیگر هر چیزی را که تجربه می کنند ، شامل میشود . منابع طبیعی شامل دریاچه ها زیبا یا کوههای زیبا را نمی توان تکثیر کرد و نمی توان شرایط آب و هوایی را تغییر داد ممکن است متصدی از آب و هوای دلپذیر و منابع طبیعی غنی برخوردار باشد یا می تواند هیچکدام از اینها را نداشته باشد . تأسیسات زیر بنایی و روبنایی گردشگری را می توان ساخت و گسترش داد . تأسیسات زیر بنایی شامل شبکه ها ارتباطی جاده ای ، فردگاهها ، منابع و تسهیلات تأمین آب شرب ، برق و سیستم های زه کشی و فاضلاب و … می شود .

زیر بنا پایه روبناست ، تأسیسات روبنایی شامل هتلها واحدهای اسکان ، رستورانها و … گسترده ای از خدمات و تأسیسات خاص گردشگری است . بنابراین مقصدی که از منابع فرهنگی طبیعی و آب و هوایی دلپذیر برخوردار است هم به روبنا نیاز دارد . هتلهای جدید به آب و برق نیاز دارند . باید جاده ها را ساخت و بنادر را توسعه داد ، مناطق دیدنی باید به روی عموم باز شود ، سیستم های فاضلاب و دفع زباله دیگر خدمات باید فراهم شوند . باید تسهیلات و خدمات مختلف گردشگری طراحی شوند و توسعه یابند همانطور که در نمودار ( ۷-۲ ) ملاحظه می کنید محصول گردشگری از اجزا ملموس و غیر ملموس تشکیل می شود .

 

 

نمودار ۷-۲ محصول گردشگری

میراث گردشگری

عناصر ملموس                                            عناصر غیر ملموس

میراث گردشگری                                                         مهمان نوازی ادب و تواضع

تأسیسات زیر بنایی                دوستان رفتار کردن ، گرم و صمیمی برخورد کردن

تأسیسات رو بنایی               فضای حاکم بر محیط ، آراستگی و تزئینات محل

هر چیزی از یک مشخصه عینی                                     هر چیزی از یک مشخصه ذهنی

منبع : اعرابی و ایزدی ۱۳۷۹ صفحات ۶۶

 

همه موقعیتهایی که یک گردشگر با آنها مواجه می شود باید حساب شده باشد ، چون این اتفاقات و رویدادها هستند که باعث ایجاد نوعی احساس آسایش در فرد می شوند . در گردشگری چیزی که کیفیت نهایی خدمات ارائه شده را معین می کند ، هماهنگی است . جایگاهی که یک مکان خاص در بین عموم دارد ، وسیله معرفی آن مقصد و معیاری که برای ارزیابی آن است بعضی مکانها یا فعالیتهای خاص ، سیمای متفاوت و مجزا از کشوری که در آن قرار گرفتهاند ارائه می کنند . البته در سایر موارد ، سیمای عمومی خود کشور غالب است . سیمای عمومی مثبت باشد ، مردم از آن مکان زیاد دیدن می کنند و در غیر اینصورت از رفتن به آنجا خودداری خواهند کرد . این سیمای عمومی طی پنجاه سال ایجاد می شود سیمای عمومی محصول تاریخ ، عوامل موثر فرهنگی و همچنین افسانه ها و حماسه هاست جایگاه محصول همچنین تحت تأثیر نگرشهای سیاسی داخلی و خارجی قرار دارد . به طور کلی ایجاد ذهنیتی مثبت زمان زیادی طول میکشد . ارزیابی این سیمای عمومی یا تغییر اساسی آن در کوتاه مدت بسیار دشوار و چه بسا غیر ممکن است و بهره گیری از عملیات تبلیغ و پیشبرد که عموماً گران و پر هزینه نیز هستند . همیشه موثر نیست و معمولاً تقویت جنبه های مثبت سیمای عمومی یک مقصد ، آسانتر و بهتر از تلاش در جهت تغییر یا تصحیح یک تصور منفی است . ایجاد تقویت و تثبیت سیمای عمومی یک مقصد گردشگری به انجام تلاشهای گسترده نیاز دارد .

بخشهای عمده استراتژی کلی که مستقیماً به توسعه محصول مربوط هستند عبارتند از :

  • فرصتهای بازاریابی گردشگری بر اساس هدف از مسافرت و سایر معیارهای بخش بندی بازار .
  • تقسیم بندی کشور به نظامی معقول از حوزه های توسعه ی گردشگری این حوزه ها باید به واحدهای اداری دولت نظیر منطقه ، ایالت ، بخش ، استان ، فرمانداری ، شهرداری ، شهرستان مربوطه باشد .
  • وضعیت تأسیسات زیر بنایی مثل فرودگاهها ، جاده ها ، بنادر و راه های داخلی ، ذخایر آب و انرژی و طرحهای تأمین آب شرب ، شرح پروژه های جدید و اولویت های توسعه .

شرح اقدامات توسعه و بهبود محصول بر اساس حوزه های توسعه گردشگری که شامل این موارد میشود : مسیر های دسترسی بهبود یافته ، مناطق استراحتگاهی ، هتل ها ، رستورانها ، خدمات گردشگری و خرید ، توسعه جاذبه های فرهنگی ، منظره ای و افزودن جاذبه های دیگر نظیر تسهیلات ورزشی و تفریحی .

  • توسعه مورد انتظار گردشگری همراه خلاصه ای از چشم اندازهای سرمایه گذاری ، همچنین معرفی حجم مورد انتظار بازدید کنندگان و عواید گردشگری .

۶-۳-۲- مدیریت اطلاع رسانی

از جمله مواردی که در سیاستهای توسعه گردشگری الزامی بنظر می رسد نیاز به آگاه ساختن عموم مردم از روند رشد گردشگری است . این موارد شامل ارائه توضیحات در مورد توسعه گردشگری و نقش آن در رفاه اقتصادی و اجتماعی کشور و همچنین شامل ضرورت تشویق عامه مردم به حمایت از روند توسعه گردشگری داخلی و بین المللی شود . باید از نظرهای مردم مطلع شد و آنها را هدایت کرد . باید به مسائل مورد توجه مردم پاسخ داد . از این گذشته مردم خود بخشی از محصول گردشگری هستند و باید در راه موفقیت آن تلاش کنند . یکی از وظایف دستگاه متولی گردشگری تشویق مردم به حمایت از این صنعت است . یک برنامه اطلاع رسانی همگانی به چهار پرسش اصلی اساسی جامعه محلی پاسخ می دهد :

  • نقاط قوت گردشگری داخلی چیست ؟
  • چه موضوعاتی باید با جامعه محلی مشورت شود ؟
  • چه کمکی باید به جامعه محلی پیشنهاد شود ؟
  • گردشگران داخلی چه کسانی هستند و چه مشخصاتی دارند ؟

برنامه اطلاع رسانی همگانی به گردشگران نیز ویژگیها و وجوه مهم فرهنگ محل و چگونگی برخورد و رفتار را به منظور حداکثر بهره برداری از دیدار خود توضیح می دهد . اطلاع رسانی همگانی شباهتهای بسیاری به بازاریابی دارد . کار اطلاع رسانی همگانی انتقال اندیشه ها ، ارزشها و برنامه هاست . اطلاع رسانی همگانی سعی می کند نکته و دیدگاهی را تفهیم کند ، مردم را مشارکت دهد ، آنها را آگاه سازد ، آموزش دهد ، از آراء و نظرهایشان منتفع شود و حمایتهایشان را جلب کند . در سطح ملی برنامه اطلاع رسانی را خود دستگاه متولی امور گردشگری هماهنگ خواهد کرد . این برنامه باید اساساً نقش گردشگری در توسعه اقتصادی و اجتماعی و چشم انداز آتی توسعه گردشگری را پوشش دهد . دیگر عناصر اطلاع رسانی عمومی باید در سطح جامعه سازماندهی شود .

همانگونه که ذکر شد اطلاع رسانی همگانی شباهت های زیادی به بازاریابی دارد . در تجارت بطور عام و در بازاریابی به طور خاص کارایی سیستم ها نه کارایی ارتباطات آنها وابسته است . حتی اگر پا فراتر گذاریم در درون سیستم بازاریابی ، فعالیتهای ترفیعی و تشویقی نوعی کوشش برای برقراری ارتباطاتاست . ارتباطات در واقع کوششی است دیداری ، شنیداری ، گفتاری و نوشتاری و حرکتی برای تفهیم و تفهم و اثر پذیری که با آن پیامی را از طریق کانالی برای کسی که گیرنده پیام است می فرستیم تا در ایده ، نظر یا نوع اطلاعات با او سهیم شویم . در ادبیات بازاریابی الگوئی که بمنظور تشریح اطلاع رسانی و برقراری ارتباط مورد استفاده قرار می گیرد ، الگوی M 5 است .

هنگام تهیه این برنامه مدیریت باید در مورد پنج مورد مهم تصمیم بگیرد که تحت عنوان M 5 معروف شده اند . این پنج مورد عبارتند از : هدف ، پول ، پیام ، رسانه و ارزیابی تبلیغ .

۱تعیین هدف

مرحلۀ نخست شامل مشخص کردن نسبتاً دقیق مخاطب و در واقع بازار هدف و همچنین منافعی است که شرکت در جستجوی آن است . اهداف می تواند جنبه اطلاع دهنده و آگاه کننده داشته باشد ، اعلام برنامه تعطیلاتی ویژه و مشخص ساختن مزایای حاصل از آن ، متقاعد کردن برنامه جهت جلب مخاطبان از دیگر اهداف فعالیتهای اطلاع رسانی است . این اهداف شامل ایجاد ترجیحات برای مصرف مشخص و یا تغییر استنباطهای مشتری یا گروه ویژه ای است ، مانند آگهی های تبلیغاتی تلویزیونی ، خطوط هوایی که می تواند جنبه یادآوری کننده داشته باشد و بیشتر برای حفظ مشتریان کنونی تأکید کند . بسیاری از فعالیتها مانند تخفیفهای فصلی ، حراجها و امتیازات جهت حفظ تداوم ارتباط با مشتری از این دست می باشد .

  • تعیین بودجه

بودجه بر مبنای دو روش تعیین می شود :

الف ) درصد میزان فروش : نخستین روش عبارتند از اختصاص درصد میزان فروش به اجزای ارتباطات است . معمولاً این درصد بر اساس میانگین بودجه مصرف شده در سالهای پیش و با میزان بودجه سازمانها مشابه یا رقبا تعیین می شود .

ب ) روش عینی و وظیفه : در این مورد بودجه بر اساس میزان منابع مورد نیاز تنظیم می گردد تا اهداف خاصی حاصل شود . این روش منطقی ترین روش تعیین بودجه است و شامل گامهای زیر می باشد :

  • تعیین اهداف خاص
  • تعیین کارهایی که انجام آن برای رسیدن به این اهداف لازم است .
  • برآورد هزینه های مورد نیاز برای انجام این کارها ، جمع این هزینه ها همان بودجه مورد نیاز است .

این راه دشوار ترین روش تعیین بودجه نیز هست چرا که اغلب به آسانی نمی توان دانست که چه کارهای خاصی چه نتایج خاصی را به دنبال دارد .

  • تصمیم گیری در مورد پیام

پس از تصمیم گیری در مورد اینکه هدف پیام چیست باید در خصوص محتوا و نحوه برنامه ریزی آن تصمیم گیری گردد . سرچشمه این تصمیم از هدفهای ترفیع نشأت می گیرد . پژوهشهایی که در حوزه فرایند ارتباطات ، مفاهیم نیاز ، یادگیری و ادراک و … انجام گرفته است راهگشای چنین تصمیماتی است . این یکی از الگوهایی است که برای پاسخگوئی به چگونگی طراحی پیام ارائه شده است .  جلب توجه ، ایجاد علاقه ، تحریک میل افراد و سوق دادن به اقدام برای خرید اجرای این الگو ی باشد .

اولین وظیفه پیام ارتباطی ” جلب توجه افراد است ” . برای جلب توجه افراد راه های زیادی وجود دارد . درج عنوان بزرگ ، مطالب جنجال برانگیز و یا شوک اور ، تصاویری از مناظر زیبا و جلوه های ویژه راههایی برای جلب توجه افراد هستند . ایجاد علاقه در افراد در مقایسه با جلب توجه آنان دشوارتر به نظر می رسد دراین مورد آهنگ و زبان تبلیغ باید با تجربه ها و نگرشهای مشتریان هدف تناسب داشته باشد . یکی از دشوارترین وظایف برقراری ارتباط و از مهمترین اهداف آن تحریک کردن افراد برای دیدار از یک مکان خاص با بهره گرفتن از خدمات ویژه ای است . در این مورد بسیاری از کارشناسان معتقدند که تحریک میل افراد باید بر روی یک پیشنهاد منحصر به فرد که هدف آن یک نیاز مهم ارضاء نشده باشد ، تکیه کند . در مورد سوق دادن افراد به خرید باید تلاش گردد تا مزایای موجود در یک سفر به صورت ملموس و محسوس برای مشتری بالقوه ارائه شود .

  • تصمیم گیری در مورد رسانه ها

مهمترین شاخص ها در مورد رسانه عبارتند از :

  • سطح پوشش : سطح پوشش یا رسایی رسانه درصدی از افراد موجود در بازار هدف هستند که در مدت زمان معین در معرض برنامه اطلاع رسانی قرار میگیرند .
  • تأثیر رسانه : تأثیر رسانه همان ارزش کیفی رؤیت پیام است که به یک وسیله خاص منتقل می شود .
  • هزینه : هزینه هر هزار شنونده رادیویی در مقایسه با سایر وسایل کمتر می باشد و کانالهای تلوزیونی ، ماهواره های منطقهای و بین المللی بالاترین هزینه را دارند .
  • اعتبار منبع ، جذابیت فیزیکی و ظاهری و مورد علاقه مخاطب بودن .
  • ارزیابی برنامه

در واقع می توان ابراز کرد مدیریت اطلاع رسانی شامل هر سه مرحله کلی برنامه ریزی ، اجرا و ارزیابی است . در جامعه ما به دلایل گوناگون بیش از هر چیز به دنبال اجرا بوده ایم و آن هم در شرایطی شتاب گونه . کمتر به برنامه ریزی و به خصوص ارزیابی توجه کرده ایم با اندازه گیری آثار ارتباطی می توان دریافت آیا ارتباط به خوبی برقرار شده یا خیر ، یکی از مهمترین شاخصهای ارزیابی برنامه اطلاع رسانی اندازه گیری آثار آن بر فروش است که البته باید در کنار سایر متغیرها در نظر گرفته شود . ( محمدیان ۱۳۷۹ ، ۱۶۸ )

۴-۲- چارچوب نظری تحقیق

هر تحقیق به یک چارچوب نظری نیاز دارد چارچوب نظری الگویی است که فرد پژوهشگر بر اساس آن درباره روابط بین عواملی که در ایجاد مسأله مهم تشخیص داده اند نظریه پردازی می کند و بر مبنای چارچوب نظری متغیرهایی مانند متغیرهای مستقل و وابسته که تصویر می شود در پاسخ و حل مسئله تحقیق نقش دارند شناسایی می شوند . به طور کلی می توان گفت که چارچوب نظری یک شبکه منطقی ، توسعه یافته ، توصیف شده و کامل بین متغیرهایی است که از طریق فرایندهایی مانند مصاحبه ، مشاهده و بررسی ادبیات موضوع ( پیشینه تحقیق ) فراهم آمده است .برای پیدا کردن راه حل ابتدا باید مسئله را شناخت متغیرهایی را که در آن نقش دارند را معین کرد تا شبکه ارتباطات بین متغیرها ( مدل تحلیل تحقیق ) به درستی بنا شود .

با توجه به بررسیهای تئوریک صورت گرفته در ادامه این فصل ساختارها و راهکارهای آن در توسعه گردشگری کشورها منتخب ( مالزی و ایران ) ارائه شده و سپس این راهکارها در پوشش بخش بازاریابی و تبلیغات ، خدمات و تسهیلات گردشگری ، اطلاع رسانی و رسانه ای ، منابع انسانی و زیر ساختها طبقه بندی می شوند . بر اساس بررسی های صورت گرفته در ادبیات تحقیق و همچنین برنامه های ملی توسعه گردشگری در کشورهای مورد نظر ، اقدامات زیر مجموعه هر بخش نیز به شکل زیر طبقه بندی می شود :

  • بازاریابی و تبلیغات
  • برنامه ریزی بازاریابی و انجام تحقیقات بازار
  • بررسی رفتار مصرف کننده
  • بررسی و تجزیه و تحلیل آمیخته بازاریابی

 

  • خدمات و تسهیلات گردشگری
  • بکارگیری استانداردهای بین المللی
  • توسعه خدمات حمل و نقل
  • توسعه دفاتر خدمات مسافرتی
  • تسهیل صدور ویزا و اجازه اقامت
  • توسعه خدمات پزشکی و درمانی
  • توسعه خدمات مالی و بیمه ای
  • ارائه خدمات اطلاعات گردشگری

 

  • اطلاع رسانی و رسانه ای
  • ایجاد زمینه های مساعد فرهنگی
  • چاپ نشریات گردشگری
  • بکارگیری الگوهای مناسب جهت اطلاع رسانی
  • منابع انسانی
  • ایجاد سیستم اطلاعات منابع انسانی
  • پرورش نیروی انسانی متخصص
  • ایجاد فرصتهای شغلی
  • توسعه مراکز آموزشی در زمینه گردشگری
  • زیر ساختها
  • ایجاد تأسیسات زیر بنائی شامل شبکه جاده ای ، مخابرات ، آب ، انرژی و برق ، فاضلاب ، سیستم دفع زباله ، هتلها ، رستورانها و …
  • توسعه اماکن گردشگری مانند باشگاهها ، مراکز همایش ، گالری ها و موزه ها ، مراکز فرهنگی و …

لازم بذکر است که در طبقه بندی بعمل آمده بعضی از اقدامات در دل دو و یا حتی چند گروه از ساختارها و راهکارها آن جای می گیرند . در این خصوص سعی شده تا با الگو برداری از برنامه های توسعه گردشگری در این کشور هر یک از اقدامات در زیر گروه ساختار و راهکارها مربوط قرار گیرند . طبقه بندی ساختار و استراتژی ها در این کشور با توجه به معیارهایی چون زمان و هزینه و  تکنولوژی لازم جهت اجرای استراتژی و طریقه اجرای هر کدام صورت گرفته است . این نوع طبقه بندی باعث می شود تا شناخت بهتری نسبت به فرایند اجرای هر یک از استراتژیها که در این فصل نیز به آن اشاره شده است حاصل شود . در بخش مطالعات پیمایشی این پژوهش نیز سعی خواهد شد تا ساختارها و راهکارهای مزبور آن توسط خبرگان این صنعت در ایران مورد مطالعه قرار گیرد . این مطالعه با بهره گرفتن از سه معیار انجام خواهد شد . قابلیت اجرا بر توانائی مالی و تکنولوژی جهت اجرای راهکار خاص دلالت دارد ؛ ضرورت زمانی نیز لزوم توجه به راهکار مربوط را در کوتاه مدت و افزایش هزینه فرصت از دست رفته در صورت عدم اجرای راهکار را نشان می دهد . منافع اقتصادی حاصله نیز نشان دهنده مزیت هایی چون درآمد ملی ، اشتغال زایی و … به عنوان ابزاری برا توسعه و دروی از اقتصاد تک محصولی می باشد .

 

۵-۲- مطالعه تطبیقی

مطالعه تطبیقی یکی از روش های است که عمدتا در حوزه علوم بکارگرفته میشود. در اینجا یک یا چند نظریه ، الگو یا مشاهده بدون توجه به عملکرد آن،بصورت نظری در کنار هم مقایسه می شوند. یکی از اهداف پرداختن به مطالعات تطبیقی درعلوم انسانی مقایسه سیستم های مدیریت دو یا چند جامعه با یکدیگر و برقراری تناسب بین نظریه ها به شیوه های مدیریت با توجه به شرایط سیاس ، فرهنگی ، اقتصادی جوامع است.

باتوجه به اینکه در این تحقیق صنعت گردشگری کشور مالزی به منظور مطالعه تطبیقی انتخاب شده است در ادامه به معرفی این کشور و سپس صنعت گردشگری آن می پردازیم

معرفی کشور مالزی

مالزی کشوری است که در میانه آبهای جنوبی دریای چین واقع است شامل ۲۴ ایالت می باشد.

که بخشی از در شبه جزیره مالزی و بخشی دیگر در شمال جزیره برنئو قراردارد فاصله ۷۵۰ کیلومتری بین این دو بخش را آبهای دریای چین پر کرده است . بر طبق آمار سال  ۲۰۱۰ جمعیت مالزی به۲۶۵۰۰۰۰۰ میلیون نفر می رسد مساحت مالزی ۳۳۹۷۵۰ کیلومتر است که سهم آیهای آن ۱۲۰۰ کیلومتر و سهم خشکی آن ۳۲۸۵۵۰ کیلومتر مربع است.

مالزی به سبب نزدیکی به خط استوا در طول سال آب و هوای تقریبا یکسانی دارد تنوع فصل چندان در آن به چشم نمی خورد . میانگین میزان بارندگی در این کشور حدود ۲۰۰ سانتیمتر سالیانه است.

تاریخ مالزی سراسر با حضور استعمارگران پرتغالی , هلندی انگلیسی و حتی زاپنی در طول جنگ جهانی دوم گره خورده است .

موقعیت جغرافیایی منطقه ووجود طبیعتسرشار دو عامل عمده نفوذ و گسترش استعمار در این بخش از جهان بوده است . مالزی پس از سالها مبارزه سرانجام در سال ۱۹۵۷ به استقلال رسید و اکنون به عنوان یکی از چهار عضو آ. س . آن در بخش های گوناگون اقتصادی از جمله صنعتگردشگری موفقیت چشمگیری داشته است.

وضعیت اقتصادی و اجتماعی

کشور مالزی از نظر اقتصادی بسیار قوی است و رشد اقتصادی سریع این کشور باعث پیشرفت زودهنگام تکنولوژیکی و فرهنگی این کشور نسبت سایرکشورهای منطقه گردیده است . این کشور در حال حاضر پیشرفته ترین کشور اسلامـی و در بین کشورهای پیشرفته جهان دارای رتبه هفدهم میباشد.

به لحاظ اقتصادی کشوری قدرتمند بوده (بودجه کشور در سال ۲۰۱۰ نزدیک به ۴۰ میلیارد دلار بوده است ) و به خاطر اتخاذ سیاستهای اصولی در دو دهه گذشته بالاترین نرخ جذب سرمایه گذاری ،سرمایه گذارانسرمایه گذاران خارجی را نسبت به دیگر کشورهای منطقه از آن خود کرده است، صادرات مالزی در سال ۲۰۱۱ تقریبا ۱۳۵میلیارد دلار بوده است ضریب رشد اقتصادی ۶ درصدی(تقریبا برابر با ایران)و تنها ۸ درصد مردم زیر خط فقربا نرخ تورم سالانه ۵/۱ درصدی و نرخ بیکاری ۳ درصدی سالانه از دیگرنشا نه های سلامت اقتصاد این کشور بهشمار میرود. درآمد سرانه مالزی برای هر نفردر سال ۲۰۱۱ معاد۹۳۰۰ دلار آمریکا برای هر نفر و طبق پیش بینی سازمانهای اقتصادی معتبر در سال ۲۰۲۰ معادن ۲۳۰۰۰ دلار آمریکایی خواهد بود(نزدیک به درآمد سرانه سوئیس در سال۲۰۰۲ میلادی).

مواردی چون بلندترین برج تجاری جهان، دومین بلندترین برج تلویزیونی جهان و بزرگترین فرودگاه منطقه باعث مباهات مردمان آن کشور میباشد. از نظر تو ریستی در سطح جهانی مطرح بوده و در سال۲۰۰۷ میلادی بیش از شش میلیارد دلار درآمد توریسم داشته اند.

از نظر اقتصادی صنعت بزرگترین بخش اقتصاد مالزی را تشکیل می دهد. توریسم و مواد اولیه مانند نفت، روغن نخل، لاستیک طبیعی و چوب نیز سهم مهمی در اقتصاد مالزی دارند.

خصوصیات اجتماعی

یکى از خصوصیات عمده مالزی، تنوع قومى این کشور است که مانع از تقسیم‌بندى طبقاتى شده و آثار مهم سیاسی-اجتماعى به‌وجود مى‌آورد. درواقع تنوع قومى بر تقسیم‌بندى پیشى گرفته است. برخى از صاحب‌نظران معتقد هستند گروه‌هاى حاکم بر مالزى از تقسیمات قومى به آن علت پشتیبانى مى‌کنند تا بتوانند زمانى را که به نظر آنها تقسیمات طبقاتى به مرحله ظهور مى‌رسد به تعویق اندازند. البته این فرض خیلى بعید است؛ زیرا تنوع و تقسیمات قومى نیرومندتر از آن است که نیازبهپشتیبانى داشته باشد.
دلایل تاریخى براى عدم وجود تقسیمات و تعارض طبقاتى موثر وجود دارد. درواقع عوامل موثر در تعیین منزلت اجتماعى نظیر احترام به بزرگسالان، آموزش، ثروت و مالکیت، اقتدار مذهبى و غیره که جزء آداب سنتى مالزى است هنوز نفوذ گسترده‌اى دارد. به بیان دیگر، حاکمان و رهبران مالزیایى مسأله احترام و وفادارى در یک سیستم و روش فئودالى گونه را در گذشته حفظ کرده‌اند، کمااینکه از حدود دو هزار سال پیش رسم بوده است که جوایز و نشان افتخار به سلاطین و حکام اعطاء شود و بدین‌وسیله موقعیت اجتماعى آنها تثبیت گردد که امروز هم همین سنت مورد احترام و در حال اجرا است. شواهد نشان مى‌دهد که حداقل چهار رهبر اولیه سازمان متحد ملى مالزى از خانواده‌هاى سطح بالابوده‌اند.

با این حال، وجود طبقات اجتماعى با معرفى برنامه‌هاى جدید اقتصادى شکل معمولى‌ترى به خود گرفته است. در جامعه امروزى مالزى ثروتمندان مالایو، تاجران و طبقه اشراف به روشنى از طبقه متوسط شامل خدمه شهرى و گروه‌هاى شغلى و نیز طبقه پایین نظیر کشاورزان و کارگران قابل تمیز هستند. علاوه بر این، وجود فقر نسبتاً گسترده در میان کشاورزان قابل‌ملاحظه است. هرچند فرهنگ مالایو تحت تأثیر فرهنگ‌هاى هندى و بودائى افراد را به سه گروه حاکم، افراد والامقام و عامه مردم تقسیم مى‌کند، با این حال امکان تحرک اجتماعى براى افراد وجود دارد و مردم عادى مى‌توانند از راههاى مختلف از جمله با انتخاب شدن در مجامع ایالتى و پارلمان از منزلت بالاترى برخوردار شوند.
یکى از مشخصه‌هاى جامعه مالزیائى تفاوتى است که میان ساکنان شهرها و روستائیان مشاهده مى‌شود. همچنین در جوامع شهرى نخبگان غرب‌گرا موقعیت برجسته‌اى دراین گروه به دلیل روابط خاص درونى و تأکیدى که بر وجدان قومى نژادى خویش دارند، اجتماع نسبتاً همبسته و متمایزى را تشکیل مى‌دهند. افراد تحصیل کرده چینى در محافل و حزب‌هاى خود از نفوذ و اعتبار بیشترى برخورداند و به‌طور کلى چینى‌هاى مالزى از اقشار مرفه جامعه به حساب مى‌آیند و ضمن تمایل به ارزش‌هاى غربی، اهمیت خاصى براى ادامه تحصیل و نیز آموختن زبان انگلیسى قائلهستند.

ساکنین هندى‌الاصل مالزى هنوز از فرهنگ آباء و اجدادى خود متأثر هستند و این امر در ساختار و در روابط خویشاوندى و نیز نحوه خوراک و پوشاک آنان نمایان است. ولى تأثیر این فرهنگ به آن حد نیست که از این گروه نژادی، اجتماع بسته و متمایزى را به‌وجود آورد. خصوصاً که طبقه متوسط و قشرهاى تحصیل‌کرده و بوروکرات‌هاى هندى نیز بیشتر به ارزش‌هاى غربى تمایل دارند. افراد این گروه غالباً در مشاغل تجارى و کسب و کار بازرگانى فعالیت دارند و در روستاها نیز افراد برجسته و زمین‌داران ثروتمند از چنینمنزلتى برخوردار هستند.

چینى‌هاى مالزى تأکید زیادى بر تلاش فرد در کسب و کار اقتصادى دارند و غالباً در مشاغل آزاد و خصوصى به ویژه در بخش تجارى مشغول به کار هستند. ا

 

۶-۲-صنعت گردشگری مالزی

صنعت گردشگری در مالزی در اوایل دهه ۱۹۹۰ پا گرفت و با همکاری و مشارکت آ .س.آن (سازمان همکاری اقتصادی و فرهنگی جنوب شرق اسیا  که در سال ۱۹۷۶ به منظور توسعه و رشد همکاریهای فرهنگی و اقتصادی از میان کشورهای مالزی ، فیلیپین، تایلند و اندونزی تشکیل شد)ASEAN

کشورهای عضو با تاسیس مرکز توسعه آ.س.آن هماهنگی گسترده ای را برای جلب گردشگر به عمل آوردند.اعضای این سازمان تلاش مینمایند ،گردشگران که وارد کشورشان میشوند را به دیدار از دیگر کشورهای عضو تشویق نمایند. ارائه تورهای مناسب و ارزان قیمت یکی ازراههای رسیدن به این هدف است .

بخش خصوصی نیز با تدارک اقامتگاههای ارزان قیمت و برگزاری گشتهای مناسب و ارائه برنامه های تفریحی نقش ویژه ای در توسعه گردشگری در کشورهاآ.س.آن به خود اختصاص داده اند.

در مالزی تمام ایالتها در برنامه ریزی سیاحتی با دولت مرکزی همکاری نموده وهر منطقه با در نظر داشتن ویژگیها و مزیتهای اقلیمی و فرهنگی خود به برنامه های زمان بندی شده ای را به اجرا در می آورند.

 

در این کشور ابتدا دولت به عنوان پایه گذار با ایجاد امکانات زیر بنایی چون نوسازی و توسعه راههائ تجهیزات بخش خصوصی را به سرمایه گذاری تشویق کرد در مدت کوتاه شرکتهای خصوصی یکی پس از دیگری به پروزه ها علاقه مند و پس از مدتی سرمایه گذاران خارجی نیز به آنها پیوستن در این رابطه باید یاداوری نمود که تمامی هتلهای پنج ستاره مالزی از سوی سرمایه گذاران داخلی بنا نهاده شده است

از زمان انتخاب آقای عبدالقدیر فاضل شیخ بسمت وزیر فرهنگ و گردشگری مالزی تحول و تحرک جدیدی در عرصه بوجود آمده و مقوله گسترش گردشگری و جلب سیاح و همچنین اقدامات و اظهارات عمدهای از سوی رسانه به طور مستمر درج و پخشمی شود. علت این امر شاید اسرار شخص نخست وزیر باشدکه در این زمینه نظیر سایر زمینه ها در مالزی تصمیم گیرنده اصلی است.نخست وزیر با توجه به اینکه گردشگری تنها صنعتی است که با اتکا به تسهیلات موجود و بدون نیاز به سرمایه گذاری در امد زا بوده و در شرایط مشکل اقتصادی مالزی لازم است فعالیت این بخش مورد اهتمام جدی قرار بگیرد و دایما نتیجه را از وزیر پیگیری میکند با توجه نظرات اقای ماهاتیر محمد نخست وزیر طراح و مجری توسعه مالزی در کتاب خود در تفسیر آیه (واعدو اللهم ما ستطعهم) یه طور مفصل توضیح داده شده است که منظور از قوه در این آیه تقویت اقتصادی است نه تقویت نظامی و مسلمانان باید به دنبال تقویت اقتصادی خود باشند. نگرش کلی دولت و جامعه از یک دید اقتصادی و در ارتباط مستقیم با سود جویی برخوردار بوده و دولت سعی نموده است در هر نوع ارتباطی بحث سود  وانتفاع را در اولویت کاری خود قرار دهد.

بنابر این تلاش دارند در براورد هر کاری پارامتر اقتصادی برای آن ترسیم نمایند. بحث گردشگری نیز مستثنی از این بحث نبوده و متاثر از ان می باشد.

صنعت گردشگری مالزی کماکان در جهت ارز آوری فرصتهای شغلی و در آمد زایی مطابق برنامه هفتم عمل میکند، اگر چه این صنعت در سالهای ۹۷و۹۸ تحت تاثیر بحران منطقه بود اما با تحکیم بخش خصوصی و دولتی و طرح بازسازی اقتصاد ملی جان دوباره گرفت . طبق برنامه هشتم ،استراتژی بر مبنا حفظ و نگهداری پایگاه های اصلی و جامع نگری و هماهنگی در جهت توسعه بیشتر این صنعت استوار است و تلاشهای بیشتر در جهت تنوع بیشتر عرضه گردشگری وایجاد بستر مناسب در مورد گردشگری داخلی و گردشگری بین المللی مورد نظر است. وزیر گردشگری مالزی حدود دو ماه به امارات متحده و کویت و سپس ژاپن و کره سفر کرد. بعضا نیز اخباری مانند دیدار وی با رانندگان تاکسی های فرودگاه و توصیه به انها به عنوان اولین گروه افرادی که مورد تماس خارجیان قرار میگیرند و چونه باید تاثیر خوبی به جای بگذارند یا پیشنهاد وی مبنی بر اینکه مالزیایی ها به جای دست دادن ، برای خوشامد گویی به خارجیان دست خود را به قلب قرار دهند ( با توجه به سفر گردشگران به کشورهای اسلامی و عدم تمایل به دست دادن با جنس مخالف ، ایت نکته که برای جلب رضایت مسافرین خارجی تا چه حد مسائل جزئی مورد توجه است قابل ملاحظه است ) پخش و درج می شود . از نکات و مقولات در این زمینه می تواند از لحاظ برنامه ریزی در زمینه جلب گردشگر در کشورمان مورد توجه مسئولین امر قرار گیرد.

عبدالقدیر فاضل شیخ معتقد است که گردشگری و جلب سیاح به مثابه یک کالای غیر ملموس وبایستی با تهیه و توزیع بروشور و ویدئو ضمن تبلیغ فراوان ، یک ذهنیت در خارجیانی که بصورت بالقوه گردشگران احتمالی عازم به سفر مالزی هستند، ایجاد نمود و با پیگیری مستمر و با استراتژی تهاجمی آنرا بالفعل در آوردو با مهمان نوازی و ارائه تسهیلات،زمینه را برای تکرار سفرها و افزایش گردشگران مساعد نگه داشت.

یکی از شعارهای تبلیغی مالزی بهشت روی زمین است که از لحاظ خرمی و سرسبزی برای ما که از منطقه کم جنگل و خشک هستیم زمینه پذیرش دارد.

مفاضا خلق و خوی مردم مالزی که نه تنها معترض خارجیان نمی شوند بلکه اصولا کاری بکار انها ندارند نیز موید این موضوع است.

در سال ۱۹۹۶ تعداد گردشگران خارجی وارد شده به مالزی ۷ میلیون نفر بوده اند واز این رو ۴٫۵ میلیارد دلار عاید مالزی شده است ودر سال ۱۹۹۸ تعداد ۵٫۵ میلیون بازدید کردهاند که در آمد را به ۳۰۴ میلیلرد دلار کاهش داده است.مقامات مالزی معتقدند علاوه بر بحران اقتصادی منطقه و کم شدن در آمدها و شیوع بیماریهای ویروسی در مالزی تبلیغات مغرضانه خارجیان نیز از عوامل عمده این کاهش بشمار میرود ولی در پی برنامه ریزی مناسب در سالهای بعد میزان گردشگر از رشد مناسب ۲/۲۰ برخوردار بوده است.این تعداد در سال ۲۰۰۸ به ۲۴ میلیون نفر رسیده است.

طبق محاسبات بطور معمول ۷۵ درصد پول یک سیاح در مالزی بابت اقامت ، غذا و خرید مصرف میشود والباقی بابت گردش، نقل و انتقال درون شهری و پروازهای داخلی هزینه میشود.

به عبارت دیگر افزایش گردشگری فقط موجب رونق کسب و کار درامد برای هتلها اقامتی ، آژانسهای مسافرتی و شرکتهای هواپیمایی نیست بلکه موجب رونق کسب و کار سرویس حمل و نقل ، رستورانها …. ونهایتا اسباب رشد اقتصاد کلی مملکت است.

دولت مالزی سعی دارد تا جذابیت های کشور خود را به گونه ای ارائه دهد که امکان بازدید هر نوع سلیقه و فرهنگی (مذهبی ، قومی ، فرهنگی خاص ) از هر کشوری فراهم آید . مسلمانان خاور میانه بخشقابل توجهی از بازدید کنندگان را شامل میشوند . و متعاقبا کشورهای اروپایی و استرالیایی و … دیگر بازدید کنندگان آن میباشندو نکته قابل توجه اینکه دولت مالری برای جذب گردشگر فقط به کشورهایپیشرفته بسنده نکرده است و نگاه خود را حتی به سمت کشورهای ضعیف مثل اردن ، عراق و حتی هند معطوف داشته است شایدپاسخ وزیر فرهنگ ، هنر و گردشگری مالزی در پاسخ منتقدان به تلاشهای مالزی برای جستجو در کشور فقیری چون هند مبنا بر اینکه ما در آن کشور یک میلیاردی ۱۲ میلیون میلیونر هندی را جستجو می کنیم ، تا حدی راهگشای تفهیم موضوع باشد .

مالزی از توانایی و  سیاست گذاری ویژه در زمینه گردشگریدر منطقه برخوردار است و بیشتر برنامه ریزی کلان گردشگری منطقه بیشتر توسط این کشور طراحی میشود .

اکثر اجلاس گردشگری نیز در مالزی برگزار میشود.

۴۰۰میلیون دلار بودجه گردشگری مالزی در سال ۲۰۰۹میباشد و با توجه به اهمیت صنعت گردشگری در این کشور در کلیه جلسات عالی کلیه مقامات عالی در سطح وزرا ملزم به شرکت در آن میباشد. در ادامه ساختارها و راهکارهای توسعه گردشری در مالزی در سطوح خرد و کلان بررسی میشود.

الف- استراژی تبلیغات و بازاریابی

زیبایی طبیعت ، تنوع فرهنگی ، تاریخ و سبک زندگی گروه های عشایری کشش خاصی در پیشرفت گردشگری ایجاد می کند. درهمین راستا موضوع (مالزی یعنی آسیا ) در سال ۲۰۰۵ مطرح شد.

آرم گردشگری جهت ایجاد جایگاهی جهت ایجاد علاقه و امکانات و تصمیم گیری در انتخاب محل توریستی بکار گرفته شد. تلاش بازاریابی در بررسی نیازها، اولویتها و فرهنگهای مختلف از کشورهای مختلف بوده تادر جهت تامین آنها اقدام نماید. به علاوه فعالیتهای دیگر موجب سهم بازار در بخش های جدید می شود . در همین ارتباط اداره گردشگری مالزی چهار دفتر گردشگری در شهرهای دوبی ، جده،دهلی نو و …..فوکت دایر نموده است.

بادر نظر گرفتن اهمیت بازاریابی مبلغ خاصی بالغ بر ۳۰۰ میلیون دلار در سال ۲۰۱۰ به این امر اختصاص یافت که بودجه فوق در ارتباط با تبلیغات و ارتباطات اجتماعی و اشاعه اطلاعات برای رشد صنعت گردشگری بکار گرفته شد بعلاوه بودجهای بالغ بر ۱۱۰ میلیون دلار جهت یکصدمین سالگرد این کشور و ورود به دوره هزاره جدید به سازمان تبلیغات اختصاص یافت. به جهت بهره برداری کامل از اطلاعات تکنولوژیکی و افزایش ارتباطات اجتماعی و اشاعه اطلاعات شبکه رسمی اینترنت، توریسم مالزی را با اطلاعات روز طبقه بندی و به روز میکند.

بخش خصوصی نیز از این فرصت استفاده کرده و اطلاعت خود را روی شبکه اینترنت ارائه می دهد که نه تنها اطلاعلات بلکه سرویسهای دو طرفه مانند صدور بلیط و رزرو هتل و تور نیز از آن جمله است .

در سال ۲۰۰۶ مبلغ ۴۰ میلیون دلار توسط ماهاتیر محمد برای معرفی کشورش در کشورهای خارجی در اختیار مراکز دولتی و خصوصی قرار گرفت. در این راستا در کلیه کشورهای مولد گردشگری بین ۳ تا ۷ بیلبرد خیابانی در شهرهای مطرح نسب گردیده است. در کلیه برنامه های تبلیغاتی مالزی بعنوان کشور ارزان معرفی میشود. علاوه بر آن در این تبلیغات از جاذبه های اکو توریستی و بخصوص آب و هوا برای جلب گردشگر استفاده میشود. برای مطرح کردن این کشور و جذب گردشگر بیشتر ، سالانه تعداد بیشتری از نویسندگان خاطره نویس به کشور دعوت میشوند تا خاطرات خود را از سفر به مالزی به نگارش در آورند.

در تبلیغات بر آرامش کشور مالزی تاکید خاصی می شود و علاوه بر آن برای جلوگیری از خستگی خارجیان از تبلیغات،هرچند وقت یکبار شعارهای جدیدی برای این کشور در شعارهای تبلیغاتی مطرح میشود.

در کلیه برنامه های تبلیغاتی بخش خصوصی نیز با هماهنگی وزارت گردشگری انجام می |پذیرد. هر سالهضعف فعالیتهای تبلیغاتی توسط کارشناسان داخلی و خارجی به دقت بررسی می شوند در مالزی پرداختها با پول داخلی است و ارز خارجی معمولا مبادله نمی گردد و برای تسهیل امر در مراکز تجمع جمعیت مثل فروشگاه ها شعبات تبدیل ارز احداث گردیده است و امکان تبدیل ارز به راحتی امکان پذیر است .

در مالزی در مکانهای مقدس مثل مساجد لباسهای تمیز و زیبا تعبیه شده است تا مسافران با رغبت و میل خود به پوشیدن البسه جهت ورود به آن مکانها اقدام نمایند چنین امری در کشور ما با نهایت بی سلیقگی و دور از شئونات اسلامی لازم صورت می پذیرد .

گلایه همسر وزیر خارجه مالزی به البسه موجود در صحن شاه چراغ نیز به همین دلیل بوده است

ب) اقدامات تسهیلاتی و خدمات گردشگری

اقدامات گردشگری  در کشور مالزی در زمینه ارائه خدمات و تسهیلات برای گردشگران به قرار زیر هستند:

  • تسهیل در ارائه ویزا و اجازه اقامت به راهنمایان خارجی گردشگران که در کشور فعالیت دارند
  • مراکز اقامتی از یک رقابت شدید قیمتی و خدماتی برخوردار می باشند
  • در صنعت هتلداری حرف اول را در منطقه میزنند و بسیار پیشرفته هستند

هتل های پنج ستاره به خاطر اینکه بتوانند بیشتر معروف و مطرح شوند و بازاریابی خوبی انجام دهند سعی میکنند فستیوالهای فرهنگی و غذایی ملیت های مختلف را با همکاری سفارت خانه های مقیم در آن کشور در هتلهایشان برگزار کنند. و این برنامه ها یا با تخفیف های زیاد و یا بصورت رایگان برای کشورها انجام می پذیرد این اقدام باعث میشود که گردشگرانی که در ان ایام در آنجا حضور دارند به آن هتل جذب شوند و مردم محلی نیز به خاطر شرکت در این فستیوالها با خانواده هایشان در آنجا برای صرف غذاهای هتل هزینه های زیادی را تقبل کنند.

هتل ها تخفیف خود را مستقیم به گردشگران و تورگردانان می دهند نه به واسطه ها

هتل ها از مراکز آموزشی بسیار خوبی برخوردار هستند. مانند هتل اسکول فلامینگو کوالالامپور.

– فعال کردن سفارتخانه ومراکز فرهنگی مالزی در منطقه خاورمیانه و اسیای شرقی با سفرهای فشرده منظم و برنامه ریزی شده وزیر مالزی به کشورهایی نظیر عربستان، کویت ، ژاپن ف کره جنوبی و حتی ایران که جذب گردشگر از این مناطق کم یا در حال کاهش بوده است.

-۳۰۰۰ دفتر خدمات مسافرتی در حال فعالیت در این کشور می باشند.

– برای گردشگران دانشجو و دانش آموز  تسهیلات ارزانتری در نظر گرفته میشود.

سواحل دارای امکانات تفریحی مدرن وبسیار وسیعی می باشد.

-برای جذب بیشترگردشگر سعی می کنند امکانات خوبی را برای مسابقات ورزشی منطقه ای و بین المللی فراهم آورند.

– زمینهای خاصی جهت تسهیلات گردشگری برای سرمایه گذاران در مناطق مختلف ایجاد شده است تا بر اساس طرح جامع تعیین شده تاسیسات گردشگی را در آن مانطق راه اندازی کنند . در این راستا در موارد ضروری سرمایه بلا عوض در اختیار سرمایه گذار قرار می دهند.

– در کلیه مراکز گرشگری کلیه دست اندرکاران بلا استثنا به زبان انگلیسی آشنایی دارند

– ارائه تسهیلات گردشگری برای سالمندان ، ورزشکاران ، کنفرانسهای علمی و نمایشگاهها بصورت کاملا تخصصی میباشد. عرضه گردهمایی ها ، تورهای تشویقی کنفرانسها، نمایشگاهها بعنوان فرصتی مطلوب به اعتلای صنعت گردشگری در مالزی در برنامه دراز مدت کمک نموده است .در واقع تعداد کنفرانسها از ۱۰۵۴در سال ۲۰۰۵ به ۱۱۷۸ در سال ۲۰۰۹ افزایش داشته است.

– با توجه به حجم مسافرت افراد بازنشسته و درل آمد زیادی که از طریق این افراد توسط کشور مسافر پذیر بدست می اید ، دولت مالزی بنا به پیشنهاد وزارت گردشگری آن کشور برای افراد بالای ۵۰ سال ویزای سه ساله صادر میکند تا این افراد به طور مکرر به این کشور سفر کنند.

 

ج) اقدامات فرهنگی و رسانه ای

مهمترین اقدانات فرهنگی و رسانه ای بقرار زیر هستند :

  • احترام به گردشگران در ورود به هتلها با گذاشتن دست راستبر روی سینه توسط هتلداران به معنای خوشامد گویی و گذاشتن دفترچه هایی در اتاقها بمنظور آشنا کردن مسافران با اطلاعات بومی منطقه
  • ارائه پوشش یکسان و جدید بومی برای کارمندان هتل ها در سراسر کشور.
  • آموزش رقصهای چینی تبارهای مالزی در شانگهای ، پکن و گوان ژو و جلب گردشگران چینی از این طریق.

وضع قاعده اخلاقی جدید و موظف ساختن اتحادیه شرکتهای گردشگری در مالزی جهت برخورد با شرکتهای گردشگری متخلف.

  • تهیه سرود مالزی واقعا آسیاست و پخش آن به زبانهای مختلف
  • دعوت از حدود ۵۰۰ نماینده شرکتهای معظم گردشگری دنیا و خبرنگاران خارجی جهت آشنایی با جاذبه های گردشگری در مالزی.
  • دیدار ماهانه رسانه ها با گردشگران خارجی.

 

د- استراتژیهای منابع انسانی

تمرکز بخش دولتی و خصوصی در این راستا بر مبنا آموزش صحیح است برای نیل به این هدف بودجه ۲۰ میلیون دلاری به بحث آموزش اختصاص یافته است . بحث اموزش در سطح بسیار بالایی انجام می شود . هتل پنج ستاره نیکو بعنوان مرکز اموزشهای گردشگری تلقی میشود.

هزینه دانشجویان در این مرکز از شغل آشپزی تا مدیریت هتل به عهده دولت میباشد.طراحی دقیق مسیر شغلی ، هماهنگی بین واحدحای آموزشی و ایجاد محیط مناسب برای فرا گرفتن آموزشهای مرتبط و مناسب سبب ایجاد انگیزه مناسب برای فراگیران میشود ارزشیابی عملکرد کارکنان و گرفتن نتیجه خوب از مهمترین علل کسب حقوق خوب و بدست اوردن امنیت شغلی بالا است. اما متاسفانه در ایران اموزش آکادمیک بسیار مختصر بوده و هزینه تحصیل در این رشته ها به عهده دانشجو میباشد.

ه- زیر ساختهای محصولات گردشگری و اطلاع رسانی

مالزی در سالهای اخیر اعتبارات کلانی را در بخش گردشگری سرمایه گذاری کرده که از عمده ترین آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱-افتتاح فرودگاه بین المللی جدید با ظرفیت جابجایی ۲۵ میلیون مسافر در سال با اختصاص مبلغی بر ۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۵

۲-ایجاد میدان مسلبقات موتور سواری با اختصاص بودجه ای معادل ۴۰۰ میلیون دلار

۳- افتتاح سالن تئاتر ملی با اختصاص ۷۸ میلیون دلار

۴-تصویب سرمایه گذاری کلان در بخش گردشگری برای احداث ۱۰۶ هتل در سال ۱۹۹۶ با اختصاص رقمی معادل ۳۱ میلیارد دلار

۵- تاسیس کمیته گردشگری در زمان بحران شرق آسیا

۶- تاسیس پارک بازی در سال ۲۰۰۹ با هزینه ای معادل ۲۰۰ میلیون دلار

خرید کالا توسط گردشگران بعنوان هدف تصلی شناسایی شده است که در سال ۲۰۰۶، ۱۳۰۰ میلیون دلار را عاید کشور مالزی کرده است . در سال ۲۰۱۰ در امد مالزی به ازای هر گردشگر ۷۰۰۰ رینگت بوده است در حال حاضر ۲۷% درآمد کشور مالزی از راه گردشگری بدست می اید.

به دنبال بحران ۱۱ سپتامبر و مشکلات ایجاد شده برای گردشگران کشور های غربی جهت عزیمت به آمریکا دولت مالزی با اتخاذ سیاستهای صحیح توانست تعداد زیادی گردشگر را جذب کشور خود کند.

این کشور بطور فعال با کمیته فرهنگی و اطلاع رسانی اتحادیه ملل جنوب آسیا که بستری برای تفاهم وتبادل نظر میان ۹ کشور عضو در زمینه فرهنگی و اطلاع رسانی است ، ارتباط دارد. این کشور همچنین با انجمن منطقه ای باستان شناسی و هنرهای زیبا ئ نیز کنگره کتابخانه ای کشورهای اسیا جنوب شرقی در زمینه های مختلف نظیر موسیقی ، تئاتر، فیلم، و نمایشگاه همکاری دارد.

تجارب میراث مشترک الامی و همکاری منطقه ای همیشه از عوامل مهم در ایجاد رابطه سیاسی و اقتصادی مالزی یا دیگر کشورها بوده است. در این راستا مالزی تاسیس دفتر نمایندگی وزارت گردشگری در دوازده کشور از جمله ایران را در برنامه ریزی های خود قرار داده است.

در پایان این بخش اقدامات توسعه گردشگری در کشور مورد بحث،در پنج بخش بازاریابی و تبلیغات، خدمات و تسهیلات گردشگری ، اطلاع رسانی و رسانه ای، زیرساختها  طبقه بندی شده اند .

این راهکارها و اقدامات در قالب برنامه های بلند مدت ، میان مدت و کوتاه مدت از سوی متولیان امور گردشگری در کشورهای مورد بررسی ، در سه سطح ارائه شده اند . در سطح اول دولت جای دارد که با تعیین استراتژی و تنظیم برنامه، چارچوبی برای فعالیتهای این بخش مهیا می نماید . در سطح دوم موسسات ویا سازمانهایی قرار دارند که اجرای عملیات را بر عهده دارند مانند هتلها و تسهیلات اسکان و خدمات پذیرائئ و…. در سطح سوم موسسات و سازمانهایی مختلفی که خدمات حمایتی را ارائه می دهند قرار دارند همچون گمرک و پست و دانشگاهها ….و سایر موسسات فعال در امور گردشگری.

اقدامات مذکور بسته به دوره عمر گردشگری ، وضعیت اقتصادی ، اوضاع و احوال سیاسی و اجتماعی ، منابع و جاذبه های گردشگری … درجات مختلفی از اهمیت را در کشورهای مذکور دارا می باشد و لذا مقایسه صرف این راهکارها در دو کشور مختلف بدون در نظر گرفتن این شرایط نتیجه ای به همراه نخواهد داشت.

 

جدول ۲-۲-ساختارها و راهکارها و اطلاعات توسعه گردشگری در کشور مالزی

بازاریابی و تبلیغات کشور مالزی
·       بخش بندی بازار بر اساس جاذبه های مختلف فرهنگی، مذهبی و…

·       چاپ بروشور و کاتالوگ بمنظور معرفی اماکن گردشگری

·       تاسیس شبکه رسمی اطلاع رسانی ، اینترنتی و ارائه اطلاعات طبقه بندی شده روزانه

·       تاسیس دفاتر گردشگری در شهرهایی چون دبی ، جده

·       بررسی نیازها ، اولویت ها و فرهنگهای مختلف گردشگران

·       انتخاب شعار تبلیغاتی برای کشور مالزی (مالزی بهشت روی زمین)

·       تهیه آرم گردشگری برای ایجاد علاقه و شناخت

·       توسعه تلاشهای بازار یابی در راستای جذب گردشگر از کشورهایی مانند عراق و هند

·       ارائه تخفیف از سوی هتل ها به صورت مستقیم و غیر مستقیم به گردشگران و تورهای گردشگری

·       بررسی قوت و ضعف تبلیغات توسط کارشناسان داخلی و خارجی

 

خدمات و تسهیلات گردشگری
·       تسهیل در ارائه ویزا و اجازه اقامت به گردشگران و راهنمایی تورهای گردشگری

·       احداث شعبات تبدیل ارز در فرودگاهها ، هتل ها و سایر مراکز خرید

·       ارائه تسهیلات ویژه گردشگری ارزان برای دانش آموزان و دانشجویان

·       صدور ویزا سه ساله برای سالمندان ۵۰ سال به بالا به منظور تشویق این افراد برای سفرهای مکرر به این کشور

·       برقراری کمکهای ویزه برای گردشگران کم پول

·       ارائه امکانات ویژه تفریحی در مراکز ساحلی

·       فعالیت بیش از ۳۰۰۰ دفتر خدمات جهانگردی و مسافرتی در این کشور

ارائه خدمات مخصوص گردشگران مذهبی از جمله تحویل  لباسهای مخصوص در مراسم دعا

اطلاع رسانی بصورت رسانه ای در کشور مالزی
·       دعوت از حدود ۵۰۰ نماینده شرکتهای بزرگ گردشگری و خبرنگاران خارجی جهت آشنایی با جاذبه های گردشگری مالزی

·       دیدار ماهانه رسانه ها با خبرنگاران و گردشگران خارجی

·       برقراری ارتباط با کمییته فرهنگی و اطلاع رسانی اتحادیه ملل شرق اسیا و انجمن باستان شناس و هنرهای زیبا در زمینه های مختلف نظیر موسیقی تئاتر فیلم و کتاب و جذب گردشگران از این طریق

·       آموزش ویژه فرهنگی برای افراد که بصورت مستقیم با گردشگران در تماس هستند مانند هتل داران رانندگان مسئولین رستورانها و ارائه پوشش یکسان برای افراد

·       برگزاری فستیوالهای فرهنگی و غذایی ملیت های مختلف با همکاری سفارتخانه های این کشورها

دعوت از نویسندگان سفرنامه نویس سایر کشورها و چ خاطرات آنها بمنظور ایجاد علاقه جهت سفر به این کشور

زیر ساختهای کشور مالزی
·       افتتاح فرودگاه بین المللی جدید با ظرفیت جابجایی ۲۵ میلیون مسافر در سال با اختصاص مبلغی بر ۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۵

·       ایجاد میدان مسلبقات موتور سواری با اختصاص بودجه ای معادل ۴۰۰ میلیون دلار

·       افتتاح سالن تئاتر ملی با اختصاص ۷۸ میلیون دلار

·       تصویب سرمایه گذاری کلان در بخش گردشگری برای احداث ۱۰۶ هتل در سال ۱۹۹۶ با اختصاص رقمی معادل ۳۱ میلیارد دلار

·       تاسیس کمیته گردشگری در زمان بحران شرق آسیا

·       تاسیس پارک بازی در سال ۲۰۰۹ با هزینه ای معادل ۲۰۰ میلیون دلار

 

۷-۲ صنعت گردشگری ایران

 

تعدادگردشگران ورودی از ۲۵ میلیون نفر در سال ۱۹۵۰ به ۲۷۷ میلیون نفر در سال ۱۹۸۰، ۴۳۸ میلیون نفر در سال ۱۹۹۰، ۶۸۱ میلیون نفر در سال ۲۰۰۰ و ۸۸۰ میلیون نفر درسال ۲۰۱۰ افزایش یافته است و انتظار می رود این تعداد در سال ۲۰۲۰ ، ۶/۱ میلیارد نفر برسد.

با وجود کاهش تعداد گردشگران ورودی در سال ۲۰۰۹ به علت وقوع بحران اقتصادی ، نرخ رشد متوسط تعدادگردشگران از سال ۲۰۰۰ تا پایان سال ۲۰۰۹ معادل ۳۰درصد بوده است . در این میان سهم کشورهای در حال توسعه و نوظهور از تعداد گردشگران ورودی از ۳۲ درصد در سال ۱۹۹۰ به ۴۷ درصد در سال ۲۰۱۰ افزایش یافته است که این خود بیانگر ظهور مقاصد گردشگری جدید در سطح جهان و توسعه گردشگری در این دسته از کشورها است. این در حالی است که سهم ایران از توسعه گردشگری در مقایسه با سایر کشورهای مشابه چندان مطلوب به نظر نمیرسد به گونه ای که بر اساس آخرین گزارش شورای جهانی سفر و گردشگری(WTTC)  پیش بینی میشود که در طول دهه آینده صنعت گردشگری ایران از نظر شاخص های رشد ارزش افزوده سهم از تولید ناخالص داخلی ، نسبت اشتغال ، نسبت سرمایه گذاری و نسبت صادرات با کاهش مواجه گردد. در حالی که پیش بینی میشود در همین فاصله زمانی شاخص های مذکور در منطقه خاور میانه روبه بهبود باشد.

با این وصف مشاهده میشود که رقابت بین المملی برای جذب گردشگران خارجی در طول دهه اینده بسیار بیشتر از گدشته خواهد بود و فقدان یک راهبرد عملی در این زمینه چیزی جز تضعیف صنعت گردشگری و عدم استفاده از فرصت های بالقوه ای که در این صنعت وجود دارد در پی نخواهد داشت. بر این اساس به ارزیابی صنعت گردشگری در کشور می پردازیم.

الف : ارزیابی میزان قابلیت در آمدزایی صنعت گردشگری

همان طور که اشاره شد صنعت گردشگری از توانایی ها و قابلیت های زیادی برای توسعه اشتغال و ایجاد ارزش افزوده برخوردار است. صنعت گردشگری به واسطه ارتباط زیادی که با دیگر فعالیتهای اقتصادی دارد، منابع قابل توجهی را برای کل اقتصاد فراهم آورد. فعالیتهای مربوط به حمل و نقل ، هتلداری و صنایع دستی و رستوران ها از جمله مواردی هستند که با توسعه صنعت گردشگری ( چه از بعد جذب گردشگران خارجی و چه از افزایش سفرهای گردشگران داخلی ) از رونق خوبی برخوردار خواهند شد.

از طرف دیگر مطالعات انجام شده نشان داده اند قدرت درآمد زایی صنعت گردشگری برای عوامل تولید در ایران بعد از صنایع فلزات در رتبه دوم قرار دارد. به این ترتیب اثرات رونق سرمایه گذاری در صنعت گردشگری هم در بعد سود آوری وطرح های سرمایه گذاری و هم در بعد اقتصاد ملی قابل تعریف است.

از لحاظ بخش ، بیشترین سهم از در آمد ایجاد شده در اثر توسعه صنعت گردشگری به ترتیب نصیب هتلها ، رستوران ها ، صنایع پوشاک و چرم و کشاورزی خواهد شد. از لحاظ سهم عوامل تولید از در آمد حاصل از توسعه گردشگری در فعالیت هتل و رستوران ۴۷ درصد مربوط به سود سرمایه و ۱۴ درصد مربوط به نیروی انسانی است. این شاخص ها به خوبی گویای مزیت صنعت گردشگری کشور برای سرمایه گذاری است.

در بعد اقتصاد ملی تنوع فعالیت های مربوط به صنعت گردشگری باعث شده است تا رونق این بخش ، اثرهای اقتصادی بالایی را برای اقتصاد کشور در مقایسه با سایر بخش های اقتصادی ایجاد کند . اهمیت این امر از لحاظ ضریب فزاینده تولید در صنعت مذکور قابل بررسی است. محاسبات انجام شده نشان داده اند که ضریب فزاینده تولید در صنعت جهانگردی ایران معادل ۶/۱ بوده و پس از صنایع مواد غذایی ۱۶/۲ و ساختمان ۷۲/۱ در رتبه سوم دربین تمام بخش های اقتصادی ایران قرار دارد  که نشان دهنده قابلیت بالای صنعت یاد شده برای ایجاد رونق اقتصادی در کشور است.لازم به ذکر است که سهم ارزش افزوده اقتصاد گردشگری  ایران از محل ارزش افزوده در سال ۲۰۱۰ برابر۴/۸ درصد بوده است که در مقایسه با منطقه خاورمیانه (۱/۱۰درصد ) در سطح پایین تری قرار دارد . بنابر این با توجه به ظهور مناطق گردشگری دیگر در سایر نقاط جهان دستیابی به اهداف در آمدی سند چشم انداز توسعه بخش میراث فرهنگی و گردشگری ایران (۱۳۸۴ تا ۱۴۰۴) مستلزم سرمایه گذاری بیشتری در این زمینه است.

ب: ارزیابی میزان قابلیت اشتغال زایی صنعت گردشگری

صنعت گردشگری علاوه بر در آمد زایی بالا از توانایی اشتغال آفرینی خوبی هم برخوردار است. نتایج مطالعات انجام شده نشان داده اند توسعه این صنعت نقش موثری در کاهش بیکاری و همچنین بهبود توزیع در آمد و افزایش در آمدهای دولت از طریق مالیات های غیر مستقیم دارد. این موضوع از ان جهت اهمیت دارد که در شرایط کنونی معضل اشتغال به یکی از دغدغه های اصلی سیاستگذاران اقتصادی تبدیل شده است و توسعه صنعت گردشگری میتواند به سهم خود در حل کردن این مشکل کمک ساز باشد. بر اساس گزارش شورای جهانی سفر و گردشگری در سال ۲۰۱۰ تعداد ۹/۸۱ میلیون ( ۸/۲ درصد از کل شاغلین) به طور مستقیم در صنعت گردشگری و ۷/۲۳۵ میلیمون نفر(۱/۸ درصد از کل شاغلین ) بطور غیر مستقیم مشغول به فعالیت بوده اند

بنابر پیش بینی های گزارش مذکور اعداد فوق برای ایران به ترتیب ۵۹۴ هزار نفر ( ۷/۲ درصد از کل شاغلین) و ۶/۱ میلیون نفر ( ۴/۷ درصد از کل شاغلین ) ذکر شده اند . به ان ترتیب ملاحظه میشود که از حیث اشتغال آفرینی غیر مستقیم توسعه گردشگری ف کشور جمهوری اسلامی ایران پایین تر از متوسط جهانی قرار داشته است. البته در این بین باید به عدم شناخت نیازهای گردشگران وارد شده به کشور نیز توجه کرد  این موضوع خود منجربه کاهش هزینه کرد گردشگر در مقصد می شود.زیرا بسترهای لازم برای هزینه کرد پول خود را نمی بیند.

بازاریابی و بازار سنجی ضعیف و عدم شناخت بازارهای هدف مناسب ، رویکرد مسئولیت جذب گردشگران که از سطح در آمد پائینی برخوردار بوده و از کشورهایی با اقتصاد ضعیف به ایران سفر میکنند مانند پاکستان افغانستان و .. بودجه سفر این گردشگران حتی پایین تر از ۵۰۰ دلار است که منجر به کسب درآمد ناچیزی شده است همچنین آمارهای سازمان میراث گردشگری حاکی از آن است که ماه های پر مشتری ماه های تیر و مرداد بوده است و ماه های کم مشتری ماه های آذر و دی بوده است آنچه که در این بررسی اهمیت دارد عدم تطابق فصول پر مشتری گردشگری کشور با تعطیلات عمده جهان یعنی تعطیلات ژانویه است که متاسفانه به عنوان فصل کم مشتری گردشگری به شمار می رود.