SE (θ ̂) = ۱/√(I (θ))
خطای معیار برآورد در IRT در زمینههایی مشابه خطای معیار اندازهگیری در CTT است. هر دو، به ترتیب با آگاهی و اعتبار رابطهی معکوس دارند. با این حال تفاوتهای عمدهای نیز دارند. از جمله اینکه مقدار خطای معیار برآورد در سطوح مختلف توانایی تغییر میکند در حالی که خطای معیار اندازهگیری در CTT برای همه سطوح توانایی یکسان است. نکته دیگری که لازم است به آن اشاره شود این است که در CTT نمیتوان سهم هر سوال را در اعتبار آزمون مستقل از سایر سوالات آزمون، برآورد کرد. اما درIRT برای هر سوال به طور جداگانه و همچنین برای کل آزمون میتوان تابع آگاهی را محاسبه نمود (رین اسکاف، ۲۰۰۱؛ جزوه فلسفی نژاد، ۱۳۹۱).
تعریف و مفهوم روایی
کاپلان و ساکوزو۱۳۲، روایی را به صورت توافق بین نمره آزمون و کیفیتی که قرار است اندازه بگیرد تعریف کردهاند (روان آزمایی، ۲۰۰۴ ،ترجمه دلاور و همکاران، ۱۳۸۸، ص۱۳۷). برخی گفتهاند آزمونی رواست که چیزی را اندازه بگیرد که برای اندازهگیری آن ساخته شده است. روایی به مناسب بودن، بامعنا بودن و سودمندی تفسیرها و کاربردهایی که از نمرات آزمون به عمل می آید اشاره میکند. تائید این گونه تفسیرها و کاربردهای نمرات آزمون، مستلزم جمعآوری شواهد است و روایی، بیانگر میزان مناسبت و کفایت این شواهد است. وقتی گفته میشود آزمونی رواست، در مورد روایی تفسیرها و کابردهای آن صحبت میشود نه خود آزمون. نکتهی دیگر اینکه، روایی امری نسبی است و یک آزمون میتواند برای کاربرد معینی روا باشد و برای کاربردی دیگر فاقد روایی.
تاریخچه روایی
بنا به آنچه در سایت آماری گارسون در بحث تاریخچه روایی آمده است؛ برخی از نویسندگان اولیه به سادگی روایی را معادل با اثبات همبسته بودن یک مقیاس ساخته شده با یک متغیر وابسته میدانستند و در واقع یک مقیاس ممکن بود روا در نظر گرفته شود در صورتیکه یک اندازه از هر چیزی با آن همبسته باشد (گیلفورد۱۳۳،۱۹۴۶). در سال ۱۹۵۴ انواع روایی توسط انجمن روانشناسان آمریکا (APA) تدوین شد که در این راستا، ۴ طبقه شناسایی شد: روایی محتوا۱۳۴، روایی سازه۱۳۵، روایی همزمان۱۳۶ و روایی پیشبین۱۳۷. هر نوعی با یک هدف متفاوت تحقیقی مطابقت داشت. روایی محتوا با آزمون محتوای مادههای موضوع، روایی سازه با اندازهگیری مفاهیم ذهنی مانند IQ، روایی همزمان با ابداع مقیاسهای آزمونهای جدید برای جایگزینی آزمونهای موجود و روایی پیشبین با ابداع شاخصهایی از عملکرد آینده مرتبط بود. در سال ۱۹۶۶ نوع شناسی APA دو نوع اخیر را تحت عنوان روایی وابسته به ملاک۱۳۸ نامگذاری کرد. بعدها برخی افراد از جمله شپارد۱۳۹ (۱۹۹۳) استدلال کردند که هر دو روایی محتوا و ملاک زیر گروهی از روایی سازه هستند، و تنها یک نوع روایی وجود دارد. کرونباخ (۱۹۷۱) این بحث را مطرح کرد که روایی مسئله مربوط به آزمون یا مقیاس نیست، بلکه مربوط به تفاسیر محققین از یک آزمون یا مقیاس میباشد که این به طور گستردهای امروزه پذیرفته شده است. برخی مثل میسک۱۴۰ (۱۹۸۹) روایی سازه را به عنوان تنها نوع پذیرفتهاند، اما استانداردهای گوناگونی را برای ارزیابی آن استدلال میکنند. به طورخلاصه، بیش از نیم قرن گذشته، مفهوم روا سازی از برقراری ارتباط با یک متغیر وابسته تا این ایده که محققان باید به هر تفسیر از هر مقیاس، آزمون، یا ابزار اندازهگیری یک سازه را روا ببخشند، بسط داده شده است.
انواع روایی
رواسازی مستلزم جمع آوری انواع متفاوتی از شواهد است که جهت تأئید نتایج حاصل از نمرات آزمون
به کار می رود. با اینکه روایی یک مفهوم بسیط و یگانه است لذا در عمل بسته به هدفهای خاص آزمون
و روشهای برآورد، انواع مختلفی از آن وجود دارد. در اینجا بر مبنای آزمونهای هنجار مرجع، به بررسی
و مطالعه انواع روایی پرداخته می شود.
روایی محتوا
تعیین روایی محتوا، اولین گام در بررسی تمام آزمونهاست. این روایی اشاره به تحلیل منطقی محتوای یک آزمون دارد و مبتنی بر قضاوت ذهنی است لذا در مقایسه با دیگر انواع روایی بیشتر در معرض خطاست. روایی محتوا به دو نوع تقسیم میشود. نوع اول، روایی صوری یا ذهنی است که اشاره به ظاهر آزمون دارد. اینکه آزمودنیها با مشاهده سوالات آزمون بتوانند به محتوایی که آزمون مدعی اندازه گیری آن است پی ببرند. برای برآورد این نوع روایی، از قضاوت متخصصان موضوعی استفاده میشود. نوع دوم، روایی منطقی یا نمونهگیری بیانگر این مطلب است که نمونه سوالات آزمون تا چه حد معرف جامعهی سوالات ممکن است که میتوان از محتوای موضوع مورد نظر تهیه کرد و این سوالات تا چه میزان حیطههای آن موضوع را پوشش میدهند. این نوع روایی بیشتر در ساخت آزمونهای پیشرفتتحصیلی حائز اهمیت است. برای برآورد این نوع روایی، جدول مشخصات به کار گرفته میشود.
لاشه۱۴۱ (۱۹۷۵) روشی برای کمیسازی روایی محتوایی معرفی کرد که در مقایسه با روشهای جایگزین برای کمیسازی روایی محتوایی ارزیابان، ساده و راحت است. به طوریکه تنها نیاز به محاسبات ساده و ارائه یک جدول برای تعیین نقطه برش ارزش بحرانی دارد.
روش لاشه برای تعیین ضریب روایی محتوایی بدین شرح است؛ گروهی از متخصصان موضوعی، هر یک از سوالات ابزار را بر روی یک مقیاس سه نقطهای(ضروری، مفید اما غیر ضروری و غیر ضروری) درجهبندی میکنند. آمارهی آن، نسبت روایی محتوایی (CVR)142 تبدیل خطی از نسبت تعداد ارزیابانی که سوال را ضروری تشخیص میدهند به تعداد کل ارزیابان شرکت کننده در پنل است. CVRبا استفاده از فرمول زیر محاسبه میشود:
CVR = (n_e – N/2)/(N/2)
تعداد ارزیابانی که سوال را ضروری تشخیص داده اند : n_e
تعداد کل ارزیابان شرکت کننده : N
CVRزمانی برابر یک است که همهی ارزیابان آن سوال را ضروری تشخیص دهند و هنگامی که بیش از نیمی اما کمتر از کل ارزیابان سوال را ضروری تشخیص دهند، مقدار آن بین ۰ و ۱ می شود. CVRزمانی منفی می شود که کمتر از نیمی از ارزیابان سوال را ضروری درجهبندی کنند (ویلسون۱۴۳، پان۱۴۴ و چامسکی۱۴۵، ۲۰۱۲).
روایی ملاکی
روایی ملاکی به بررسی میزان ارتباط نمرات آزمون و ملاک میپردازد. میزان این رابطه به صورت ضریب همبستگی بیان میشود که آن را ضریب روایی مینامند. هر زمان که از نمرات یک آزمون برای پیشبینی عملکرد افراد در آزمون دیگر استفاده میشود، روایی ملاکی مطرح میگردد. به آزمونی که عملکرد فرد در آن پیش بینی میشود ملاک میگویند. دادههای ملاک باید از ویژگیهای مطلوبی از قبیل؛ مربوط بودن، غیر سودار، اعتبار و در دسترس بودن برخوردار باشند. روایی ملاکی به دو نوع تقسیم میشود. نوع اول؛ روایی پیشبین، ویژه آزمونهایی است که برای پیشبینی موفقیت تحصیلی، شغلی افراد در آینده به کار میرود. برای برآورد این روایی، بین نمرات آزمون و اندازههای ملاکی که بعد از یک فاصله زمانی از اجرای آزمون به دست آمدهاند، همبستگی محاسبه میکنند. به ضریب همبستگی به دست آمده، ضریب روایی پیشبین میگویند. نوع دوم، روایی همزمان است. برخلاف روایی پیشبین که دادههای ملاک در آینده به دست میآمدند، در اینجا داده های ملاک موجودند. این نوع روایی از طریق محاسبه همبستگی میان نمرات آزمون و ملاک به طور همزمان به دست میآید. هدف از روایی همزمان مشخص کردن این نکته است که آیا میتوان آزمونی را جایگزین آزمونی دیگر کرد یا نه.
روایی سازه و روشهای برآورد آن
روایی سازه، دیگر انواع روایی را در بر میگیرد و در عمل تمامی روشهایی را که در مطالعهی سایر انواع روایی به کار میروند را مورد استفاده قرار میدهد و بیشتر از آنها جنبهی نظری دارد. محقق بر اساس نظریهای، سازه مورد نظرش را تعریف و برای آن آزمون میسازد. مطابق با نظریه، درباره سازه یا ویژگی مورد اندازهگیری پیشبینیهایی میکند. برای آزمودن پیشبینیها، به جمعآوری شواهد از منابع گوناگون میپردازد و رابطه بین نمرات آزمون را با سازهها یا مفاهیم نظریه مورد نظر تعیین میکند. چنانچه نتایج حاصل در راستای پیشبینیهای نظریه بود، گفته میشود که آزمون ساخته شده، یک آزمون رواست. نکته دیگر اینکه اسقرار روایی سازه برای آزمون یک فرایند مداوم است. روایی سازه مستلزم جمعآوری شواهدی است تا بر اساس آنها معنای نمره آزمون روشن شود. این شواهد میتواند منطقی یا آماری باشد که در بخش زیر معرفی میشوند.
روایی همگرا۱۴۶ : یکی از راههای تعیین روایی سازه این است که بین آزمون مورد نظر با آزمون روای دیگری که سازه مشابه را اندازه میگیرد، همبستگی گرفته شود. در صورت بالا بودن همبستگی، فرض میشود که آزمون مورد نظر نیز از روایی برخوردار است.
روایی واگرا۱۴۷ : بین آزمون مورد نظر با آزمون روای دیگری که سازه متقابل آن را میسنجد، همبستگی گرفته میشود. در صورت عدم همبستگی یا همبستگی بسیار ضعیف، گفته میشود؛ آزمون از روایی واگرا برخوردار است.
همسانی درونی : در این روش، انسجام و هماهنگی درونی آزمون بررسی میشود. همبستگیهای متقابل بین سوالات آزمون (همچنین سوال – نمره کل و همبستگی خرده آزمونها با همدیگر) را میتوان به منظور تعیین این ادعا که آزمون مورد نظر سازه واحدی را میسنجد به کار برد.
تمایز سنی : اگر ویژگی یا سازهای از افراد با افزایش سن تغییر کند، نمرات آزمونی که همان ویژگی یا سازه را اندازه گیری میکند، باید این تغییرات را نشان دهد.
تحلیل عاملی۱۴۸ : ترکیبی از تعدادی فنون آماری است که هدف آن خلاصه کردن ماتریس همبستگی است. تحلیل عاملی به بررسی ماهیت روابط بین متغیرهای یک مجموعه معین میپردازد. تعداد زیادی از متغیرها با همدیگر ادغام میشوند و بدین وسیله تعداد معدودی متغیر که هر کدام عامل نامیده میشوند، ایجاد میشود. سپس همبستگی متقابل این عوامل به عنوان برآوردی از روایی سازه محاسبه میشود.
تفاوتهای گروهی: اگر نظریهای در مورد سازه یا ویژگی مورد ارزیابی بر وجود تفاوت های گروهی دلالت کند، میتوان پیشبینی کرد میانگین نمرات گروهی که دارای ویژگی یا سازه مورد نظر است در آزمونی که مدعی اندازهگیری آن ویژگی است، بالاتر میباشد، نسبت به میانگین نمرات گروهی که فاقد آن ویژگی است. پس از اجرای آزمون در این دو گروه و تجزیه و تحلیل آن، اگر پیشبینیها تأیید شد، گفته میشود؛ آزمون مورد نظر توانسته است در بین گروههای مختلف تفکیک لازم را به عمل بیاورد. بنابراین، آزمون از روایی سازه برخورار است. به این نوع روایی، روایی تفکیکی نیز گفته میشود.
ارتباط روایی و اعتبار
اغلب در ارتباط اعتبار و روایی میان محققان کمی و کیفی اختلاف وجود دارد. محققان کیفی اغلب روشهای اندازهگیری را به کار میبرند که نسبت به روشهایی که توسط محققان کمی طرحریزی میشود،

مطلب مشابه :  تحقیق رایگان درمورداستاندارد، آب آبیاری، شبکه عصبی، طبقه بندی
دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید