قرص‌های ضدبارداری مصرف می‌شوند و گیاه شنبلیله به دلیل داشتن دیوسجنین15 از گیاهان با اهمیت به شمار می‌رود(نجف پور، 1373).
تاکنون پژوهش‌های متعددی بر روی مواد استخراج شده از دانه‌ی این گیاه انجام شده است که به طور مختصر به برخی اشاره می‌شود:
El-Hamid و همکاران (1984) دانه‌ی T.Foenum-graecum را تجزیه کرده و طی آزمایشاتی اعلام نمودند که دانه‌ها از نظر پروتئین غنی بوده (28/27 درصد) و همچنین حاوی اسیدهای آمینه‌ی ضروری به خصوص لیزین (8/5 درصد) می‌باشند. Nour و همکاران (1986) ضمن تحقیقی دیگر بر روی دانه‌های مذکور،‌ دریافتند که این دانه‌ها شامل مقادیر فراوانی سدیم، پتاسیم، آهن، کلسیم، فسفر، منگنز، روی و مس بوده و از نظر لوسین، والین، لیزین و فنیل آلانین نیز غنی می‌باشند.
Kamal و Sharma (1981) مواد مؤثره در T.polycerata را به صورت زیر اعلام نمودند:
28/0 درصد diosgenin
08/0 درصد tigogenin
02/0 درصد gitogenin
Anis (1985) در آزمایشی که بر روی دانه‌های تتراپلوئید T.Foenum-graecum انجام داد مقادیر دیوسجنین را در دانه‌های تتراپلوئید 6/0 درصد و در دیپلوئید 68/0 درصد مشاهده نمود.
Bandyukova و همکاران (1985) فلاوونوئیدهای Vitexin، orientin و isovitexin را از گونه‌های T.tenuis و T.grandiflora استخراج کردند.
Girardon و همکاران (1985) نیز در سه استخراج مختلف از بذر T.Foenum-graecum ترکیبات: n-alkanها، سزکوئی‌ترپن‌ها، هگزانول و گامانونالاکتون را به دست آوردند.
2-9-4- تحقیقات انجام شده روی انسان:
Bhardwaj و همکاران (1994) طی آزمایش‌هایی به این نتیجه رسیدند که مصرف پودر دانه‌های شنبلیله سبب کاهش کلسترول می‌شود.
Neeraja و Rajyalakshmi (1996) دریافتند که مصرف دانه‌های این گیاه گلوکز خون را به طور محسوسی کاهش می‌دهد.
Sharma و همکاران (1990) با آزمایش‌هایی بر روی زنان و مردان دیابتی دریافتند که پودر دانه‌ی شنبلیله برای این بیماران بسیار مؤثر است، علاوه بر این رژیم غذایی با دانه‌های این گیاه کاهش محسوسی را بر روی غلظت کلسترول، LDL، VLDL و تری گلیسیریدها در بیماران دیابتی نشان داد در حالی که میزان HDL تغییر چندانی نکرد.
در تحقیقی که Prasanna در سال 2000 بر روی بیمارانی با کلسترول بالا انجام داد ملاحظه شد در گروههایی که قبل از شام و نهار به میزان 25 و 50 گرم پودر دانه شنبلیله مصرف کرده بودند کلسترول، تری گلیسرید و VLDL به طرز معنی داری نسبت به گروه شاهد کاهش پیدا کرد.
Abu- saleh و همکاران (2006) در تحقیقی اثر استفاده از پودر دانه شنبلیله را بر روی بیماران با کلسترول بالا بررسی و نتیجه گرفتند استفاده از 25 گرم پودر دانه شنبلیله به میزان 2 بار در روز و به مدت 6 هفته باعث کاهش معنی دار کلسترول، تری گلیسرید و LDL می شود.
در آزمایشی که Analava و Debaprasad در سال 2006 بر روی 80 نفر از بیماران دیابتی نوع 2 انجام دادند، استفاده از سطوح 25، 50، 75 و 100 گرم پودر شنبلیله در روز باعث کاهش معنی داری قند خون و نیز تری گلیسرید شد.
2-9-5- استفاده از شنبلیله در دامپزشکی:
شنبلیله در سال 1824 توسط لواسن به عنوان گیاهی دارای اثرات نیرو بخش فراوان برای اسبهای ناتوان معرفی شد. دامپزشکان قدیمی از پودر دانه شنبلیله برای خوشخوراک کردن علوفه گاوها و اسبها استفاده می نمودند.همچنین از شنبلیله برای چاق کردن اسبها، درمان ناراحتی های معده تقویت اعصاب و قوای جنسی ماده ها و جبران افت شیر استفاده می کردند. مصرف خارجی شنبلیله نیز برای بهبود ورمهای چرکی و تحریکات پوستی استفاده می شد.امروزه نیز از این گیاه در درمان یبوست، تورم معده، محرک تولید شیر، تقویت کننده دستگاه ایمنی و درمان زخمها استفاده می شود.استفاده توام آن به همراه سیر برای مقابله با انواع عفونتها توصیه شده است. (Wynn و همکاران، 2007).
شنبلیله به عنوان یک فاکتور کاهش دهنده قند و کلسترول در سگها که قابلیت تنظیم سطح گلیکوژن و سوماتواستاتین را دارد شناخته شده است که به نظر می رسد فیبر موجود به همراه محتوی بالای ساپونین مسئول خواص درمانی آن می باشد.(Ribes, 1986).
فعالیت ایمنی زایی عصاره آبی شنبلیله در موشها مورد مطالعه قرار گرفت.افزایش معنی داری در وزن تیموس و کبد مشاهده شد اما تغییری در سطح آنزیمهای کبد بوجود نیامد. همچنین ایمنی هومورال و ظرفیت فاگوسیتوز ماکروفاژها نیز افزایش معنی داری داشت.(Bin-Hafeez, 2003).
دانه های شنبلیله از نظر تاثیر بر جلوگیری از زخم معده با داروی امپرازول مقایسه شده است.عصاره آبی آن در موشهای صحرایی به دلیل اثرات ضد ترشحی و تاثیر بر گلیکوپروتئینهای موکوسی باعث جلوگیری از ایجاد زخم معده شد.(Pandian, 2002).
پیپل زاده و همکاران در سال 1382 در مقایسه ای که بین داروی لواستاتین و شنبلیله در کاهش کلسترول سرم در موشهای صحرایی انجام دادند به این نتیجه رسیدند که استفاده از سطوح 100 و 500 میلی گرم در کیلوگرم شنبلیله باعث کاهش LDL،VLDL و تری گلیسرید سرم گشت در حالی که میزان HDL سرم افزایش یافت.
در آزمایشی که Al-Habori و همکاران در سال 1998انجام داند تاثیر سطوح مختلف دانه شنبلیله را بر روی دو گروه خرگوش با جیره کنترل و پر چربی به مدت 9 هفته بررسی شد و مشاهده شد کلسترول پلاسما در هر دو گروه کاهش یافت اما تری گلیسرید تنها در گروهی که جیره پر چربی دریافت کرده بودند کاهش یافت و در عین حالHDL و LDL کاهش معنی داری نداشتند.
در آزمایشی اثر پودر دانه شنبلیله بر روی سه دسته موش صحرایی سالم، دیابتی نوع 1 و دیابتی نوع 2 به مدت 21 روز بررسی و مشاهده شد قند خون به طرز معنی داری کاهش یافت
در حالی که میزان انسولین سرم و همچنین مقدار ترشح آن تغییر چندانی نکرد. لذا چنین نتیجه گیری کردند که شنبلیله اثرات ضد دیابت خود را از طریق کاهش جذب و هضم کربوهیدراتها اعمال می نماید.(Hannan, 2007).
Abou El-soud و همکاران در سال 2007 اثر عصاره آلکالوئید دانه شنبلیله را بر روی موشهای صحرایی بررسی نمودند که باعث کاهش سطح گلوکز و افزایش سطح انسولین شد همچنین سطح لیپیدهای سرم نیز کاهش یافت.
جلودار و همکاران (1384) اثر سه گیاه دارویی سیر، پیاز و شنبلیله را بر روی موشهای دیابتی بهمدت 15 روز مورد بررسی قرار دادند، هر کدام از تیمارها 5/12 درصد وزن بدن از پودر هر گیاه دریافت نمودند. نتایج این آزمایش نشان داد که میزان گلوکز سرم تنها در جیره حاوی سیر کاهش معنی داری داشت و در سایر جیره ها ،میزان کاهش معنی دار نبود.
تحقیقات انجام شده روی طیور:
Hanan و همکاران (2008) اثرات استفاده از درصدهای مختلف دانه جوانه زده و جوانه نزده شنبلیله را به همراه درصدهای مختلف پروتئین روی مرغان تخمگذار بررسی و پیشنهاد نمودند استفاده از دانه شنبلیله جوانه زده به عنوان افزودنی خوراکی می تواند تولید اقتصادی مرغها را بدون هیچگونه اثرات جانبی افزایش دهد.
در آزمایشی عصاره دانه شنبلیله بر روی اندامهای احشایی جوجه های گوشتی مورد بررسی قرار گرفت و نشان داده شد عصاره دانه شنبلیله باعث افزایش وزن اندامهای احشایی که از اهمیت کمتری از لحاظ بازار و مزه برخوردارند شد(Ullah khan و همکاران 2009).
در آزمایشی Kout و همکاران در سال 2006 سه سطح 05/0 ، 1/0 و 15/0 شنبلیله را در جیره مرغان تخم گذار استفاده نمودند که علاوه بر افزایش عملکرد باعث کاهش کلسترول زرده شد.
Abaza در سال 2007 تاثیر دانه شنبلیله و تعدادی دیگر از گیاهان دارویی را در سطح 5/0 درصد را در سن 32 هفتگی بر مرغان تخمگذار با یکدیگر مقایسه کرد، نتایج حاصل نشان داد که استفاده از دانه شنبلیله باعث کاهش معنی داری در کلسترول تخم مرغ گشت در حالی که باعث کاهش مصرف خوراک گردید.

مطلب مشابه :  ایمیدازول، مقادیر، هیدروژن، موقعیت

فصل سوم
مواد و روشها
3-1 محل انجام تحقیق
این تحقیق در یکی از سالن های (سالن شماره 3) پرورش تجاری مرغ تخم گذار “مجتمع کشاورزی- دامپروری به پرور شهرستان بیرجند” که در 30 کیلومتری جاده قدیم بیرجند- مشهد واقع شده اجرا شد. جایگاه مذکور دارای ابعاد 7 × 12 × 45 متر بوده و هواکش ها به تعداد 4 عدد به صورت طولی در دیوار انتهایی سالن نصب شده بودند. سالن آزمایشی دارای 4 ردیف قفس 3 طبقه دو طرفه بود که در هر قفس 4 قطعه مرغ نگهداری شده و هر دو قفس ( 8 مرغ ) یک تکرار محسوب می شد.

3-2 مدیریت سالن
دانخوری های سالن از نوع ناودانی و آبخوری ها از نوع پستانکی (Niple) بود. برنامه نوری در سالن براساس راهنمای نژاد تا سن 30 هفتگی، هفته ای 15 دقیقه افزایش یافت و در سن30 هفتگی یعنی در شروع دوره آزمایش به 16 ساعت دوره روشنایی و 8 ساعت دوره تاریکی رسید. خوراک و آب پرندگان به صورت آزاد 1 در اختیارشان قرار می گرفت به طوری که، روزانه 95 گرم خوراک در دان خوری ها توزیع می گردید.

3-3 دوره پیش آزمایش
برای انتخاب مرغ های تقریباً یکنواخت از نظر تولید و همگن سازی واحد های آزمایشی قبل از شروع آزمایش اصلی، 336 قطعه مرغ تخم گذار سوی? های-لاین2 36-W که در سن 28 هفتگی به سر می بردند، انتخاب شدند و دوره پیش آزمایش به مدت 2 هفته (با جیره یکسان برای تمامی مرغ ها) آغاز شد. در هر قفس چهار قطعه مرغ قرار داده شدند و در این مدت تخم مرغ های تولیدی هر قفس روزانه جمع آوری و ثبت می گردید.

3-4 آزمایش اصلی: تعداد و نحوه توزیع پرندگان در پن های آزمایشی
پس از اتمام دور? پیش آزمایش، آزمایش اصلی(به مدت 8 هفته) شروع شد. در ابتدای این دوره براساس اطلاعات بدست آمده از تولید مرحله قبل یا دوره پیش آزمایش، تعداد 216 قطعه مرغ که از نظر تولید همگنی بیشتری داشتند برای انجام آزمایش اصلی انتخاب و به 27 گروه (تعداد تکرار یا واحد آزمایشی) دسته بندی شدند. در هر تکرار 8 قطعه مرغ به نحوی قرار گرفتند که میانگین تولید در بین گروههای مختلف در آزمایش تقریباً یکسان باشد. همچنین مرغ ها در هر 3 طبقه قفسها به طور کاملاٌ تصادفی قرار گرفتند.

مطلب مشابه :  76، 0.516068، -0.583363، 0.347263

3-5 تهیه جیره های آزمایشی
برای اجرای این پروژه، 9 نوع جیره غذایی در قالب 9 تیمار با سطح انرژی و پروتئین حتی الامکان یکسان بر اساس توصیه جداول NRC (1994) تنظیم شد که درصد ماده خشک، پروتئین خام، سطح لیزین، آرژنین، متیونین، الیاف خام، چربی خام، کلسیم، فسفر و سدیم کل آنها براساس توصیه های جداول NRC یکسان سازی شدند (جدول 3-2). جیره شاهد (T1) بر پایه ذرت-گندم و کنجاله سؤیا تنظیم گردید و در جیره های دیگر (T2تا T9) درصدهای مختلفی از پودر سیر(Garlic powder) و پودر دانه شنبلیله(Fenugreek seed powder) استفاده شد و جیره 1 که فاقد هر کدام از این مواد خوراکی بود به عنوان جیره پایه یا شاهد در نظر گرفته شد. در جیره های T2، T3 وT4 پودر سیر به ترتیب در سطوح 5/1، 3 و 5/4 درصد و در جیره های شماره T5، T6، ،T7، T8 و T9 دانه شنبلیله در سطوح 05/0، 1/0، 15/0 ، 2/0 و 25/0 درصد، افزوده شد.
درصد مواد خوراکی و محاسبات ترکیبات شیمیائی مواد خوراکی مورد استفاده در جیره های مختلف آزمایشی در جداول صفحات بعد آورده شده است.

جدول 3-1 : مواد خوراکی تشکیل دهنده جیره های مصرفی
تیمارها
مواد خوراکی
T1
T2
T3
T4
T5
T6
T7
T8
T9
ذرت
54.85
52.48
58.01
58.39
54.
78
54.72
54.65
54.58
54.52
کنجاله سؤیا
23.04
22.95
23.52
23.53
23.03
23.02
23.00
22.99
22.98
گندم
10.00
10.00
1.92
0.00
10.00
10.00
10.00
10.00
10.00
پودرسیر
0.00
1.50
3.00
4.50
0.00
0.00
0.00
0.00
0.00
دانه شنبلیله
00/0
0.00
0.00
0.00
0.05
0.1
0.15
0.2
0.25
پودرصدف
4.59
4.59
4.59
4.59
4.59
4.59
4.59
4.59
4.59
سنگ آهک
4.00
4.00
4.00
4.00
4.00
4.00
4.00
4.00
4.00
دی کلسیم فسفات
1.67
1.66
1.67
1.67
1.67
1.67
1.67
1.67
1.67
نمک
0.36
0.36
0.37
0.37
0.36
0.36
0.36
0.36
0.36
مکمل* ویتامینه
0.15
0.15
0.15
0.15
0.15
0.15
0.15
0.15
0.15
مکمل* مینراله
0.15
0.15
0.15
0.15
0.15
0.15
0.15
0.15
0.15
لیزین
0.00
0.00
0.00
0.03
0.00
0.00
0.00
0.00
0.00
متیونین
0.07
0.07
0.08
0.08
0.07
0.07
0.07
0.07
0.07
* هر کیلو گرم مکمل ویتامینه مرغ تخم گذار حاوی IU 8800000 ویتامین A، 477/1 گرم ویتامین B1 ،4 گرم ویتامین B2 ، 84/7 گرم ویتامین B3، 462/2 گرم ویتامین B6، 01/0 گرم ویتامین B12 ، IU 2500000 ویتامین D3، IU 11000 ویتامینE ، 22 گرم ویتامین K3، 48/0 گرم فولاسین و 15/0 گرم بیوتین می باشد
* هر کیلو گرم مکمل معدنی حاوی g4/74 منگنز اکسید، g 75 اکسید فریک، g 675/64 اکسید روی ، g 6 سولفات مس، g 2 /0 پرمیکس سلنیوم و 200 گرم کولین کلراید

جدول 3-2 : محاسبات ترکیبات مواد مغذی جیره های آزمایشی
مواد مغذی

انرژی قابل سوخت و ساز(کیلو کالری بر کیلو گرم)
2800
پروتئین خام (%)
16.1
کلسیم (%)
3.7
فسفر (%)
0.46
سدیم (%)
0.16
کلر (%)
0.15
پتاسیم (%)
0.39
لیزین (%)
0.81
متیونین (%)
0.36
متیونین + سیستئین (%)
0.61
آرژنین (%)
1.03
ترئونین (%)
0.65
والین (%)
0.69
تریپتوفان (%)
0.18

3-6 صفات مورد مطالعه:
در طول دوره آزمایشی، صفاتی چون درصد تولید تخم مرغ، میانگین وزن تخم مرغ، گرم تخم مرغ تولیدی روزانه3 ، میانگین خوراک مصرفی روزانه ، ضریب تبدیل غذایی و صفات کیفی چون شاخص زرده، شاخص رنگ زرده4، شاخص کیفیت سفیده یا واحد هاو5 ضخامت پوسته تخم مرغ، وزن پوسته تخم مرغ، وزن مخصوص6 تخم مرغ و شاخص اندازه تخم مرغ7 مورد مطالعه قرار گرفتند. علاوه بر این آزمایشهای مربوط به بیوشیمی خون را با همکاری دکتر ریحانی (آزمایشگاه دامپزشکی ایران واقع در مشهد مقدس) تعیین وهمچنین تیتر آنتی بادی بر علیه نیوکاسل نیز در محل آزمایشگاه رهنما (آزمایشگاه دکتر آذرکار) در شهرستان بیرجند تعیین شد.آزمایش مربوط به تعیین کلسترول تخم مرغ نیز در آزمایشگاه بیوشیمی گروه پرستاری دانشگاه آزاد اسلامی واحد بیرجند انجام شد.
3-7 طرح آزمایشی مورد استفاده
طرح آزمایشی مورد استفاده در این تحقیق به


دیدگاهتان را بنویسید