تحولات سالهای اخیر در زمینه نظام پذیرش دانشجو، مطرح کردن جایگزینی سوابق تحصیلی بجای کنکور است که در سال ۱۳۸۶ با عنوان قانون حذف کنکور به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و میبایست از سال ۹۰ اجرایی میشد که با توجه به مشکلات علمی، فنی و اجرایی به سرانجام نرسید. تا اینکه در مرداد ماه ۱۳۹۲ کلیات طرح جدید سنجش و پذیرش دانشجو به تصویب نمایندگان مجلس شورای اسلامی رسید که بر اساس آن، این مصوبه از کنکور سال آینده اجرا میشود و تأثیر سوابق تحصیلی (دور دوم دوره متوسطه) از سال ۹۳ به صورت پلکانی از تأثیر ۲۵ درصد شروع میشود تا در نهایت به ۸۵ درصد طی ۵ سال برسد.
با توجه به طرح جدید سنجش و پذیرش دانشجو، از امتحاناتنهایی مقطع متوسطه میتوان به عنوان یکی از مهمترین و سرنوشتسازترین ابزار سنجش علمی دانشآموزان نام برد. آنچه در این میان مهم جلوه میکند، کیفیت این آزمونها و استاندارد بودن سوالات آنهاست. از اولین گامها در کیفیت مستندسازی فنی ابزار اندازهگیری، تعیین روایی۳ و اعتبار۴ نمراتی است که از یک ارزیابی به دست میآیند.
با نگاهی به مجلات علمی کشورمان، میتوان دریافت در بسیاری از مطالعات صورت گرفته، نه تنها در زمینهی آموزش و پرورش بلکه در رشتههای گوناگون، با وجود منابع چندگانهی خطا باز محققان ضرایب اعتبار کلاسیک را گزارش میدهند. این در حالی است که در وضعیتهای اندازهگیری پیچیده که منابع چندگانهای از خطای اندازهگیری وجود دارد، نظریه کلاسیک آزمون۵(CTT) قادر به برآورد اعتبار نیست. از این رو، تحقیق حاضر در پی آن است که ضمن معرفی نظریه تعمیمپذیری۶(GT)، اعتبار امتحانات نهایی سال سوم متوسطه رشتهی تجربی در دو درس ادبیاتفارسی و زیستشناسی را با استفاده از طرحهای اندازهگیری این نظریه تعیین نموده و همچنین روایی آنها را مورد بررسی قرار دهد.
علاوه بر این، این تحقیق میکوشد ویژگیهای روانسنجی سوالات امتحانات نهایی را بر اساس CTT با توجه به اهمیتی که این مدل در تحلیل سوالات آزمونهای مختلف روانی- تربیتی داشته است، در کنار مدلهای نظریه پرسش- پاسخ۷(IRT) مورد بررسی قرار دهد.
بیان مسئله
ارزشیابی پیشرفت تحصیلی فرآیند منظمی است که با به کارگیری روشهای علمی، عملکرد یادگیرندگان و میزان آموختههایشان را میسنجد و در مورد عملکرد آنها با توجه به اهداف آموزشی مورد نظر به قضاوت و داوری میپردازد. امتحانات نهایی سال سوم متوسطه نوعی از ارزشیابی پیشرفت تحصیلی هستند که در پایان دورهی آموزشی اجرا میشوند. از نتایج این امتحانات جهت سنجش آموختههای دانشآموزان، تصمیمگیری در مورد رد یا قبول شدن آنها و نیز ارزشیابی اثر بخشی برنامه آموزشی و شیوه تدریس مدرس استفاده میشود. همچنین با توجه به طرح جدید سنجش و پذیرش دانشجو در کشورمان، این امتحانات پلی برای ورود به دانشگاه محسوب میشوند. این کارکرد اخیر، بیش از پیش بر حساسیت این امتحانات میافزاید.
زمانی این امتحانات به عنوان ابزار گزینشی کارا و سودمند تلقی میشوند و میتوان به نتایج آنها اعتماد کرد که کیفیت این آزمونها در سطح مطلوبی باشد. به بیانی دیگر، در فرایند طراحی سوالات امتحانی و تصحیح اوراق امتحانی ملاکهای علمی و اصول روانسنجی رعایت شود. همچنین به دلیل هماهنگ بودن این امتحانات در سطح کشوری، صحت اجرا و امنیت آن نیز تضمین شود. به منظور برنامه ریزی، اتخاذ تصمیم در حدود اختیارات، اجرا، هماهنگی و نظارت بر حسن برگزاری امتحانات ستادی تحت عنوان ستاد امتحانات در سطح استان، شهرستان، منطقه، ناحیه برای انجام وظایف مورد نظر تشکیل میگردد و افراد زیادی در قبل، حین و بعد از برگزاری این امتحانات درگیر هستند و انجام وظیفه میکنند. همانطور که حسنی و کیامنش (۱۳۸۸) نیز مطرح کردهاند، سازوکار امتحانات نهایی تمامی بخشهای آموزش و پرورش از وزارتخانه تا منطقه و مدارس را درگیر میکند. روشن است که همه این تشکیلات عریض و طویل که سراسر کشور را در بر میگیرد، برای بالا بردن ضریب صحت اجرای امتحان است و با صحت نتایج آزمون و طراحی سوال کاملاً تفاوت دارد.
با اینکه برای طراحی سوالات این امتحانات از دبیران مجرب و آشنا با اصول طراحی سوال استفاده میشود با این حال در خصوص کیفیت سوالات این امتحانات و دقت عمل مصححان هنوز تردیدهایی وجود دارد و نمیتوان با اطمینان گفت آیا اصول و قواعد آزمون سازی در مورد این سوالات رعایت میشود یا خیر. و آیا این امتحانات به عنوان ابزار گزینشی از روایی و اعتبار لازم برای شناسایی استعدادها برخوردارند یا نه. برای پاسخگویی به این سوالات، از علم روان سنجی و تئوری های آن استفاده میشود. تئوریهای روانسنجی به دو دسته تقسیم می شوند: دستهی اول نظریهی نمونهبرداری تصادفی، که این نظریه خود شامل نظریه کلاسیک آزمون و نظریهی تعمیمپذیری و دسته دوم شامل نظریهی پرسش پاسخ است .
از فعالیتهای عمده و مهم متخصصان تعلیم و تربیت، ساخت و تفسیر آزمون و تحلیل سوالات آنها بر پایه تئوریهای جدید و پیشرفته روانسنجی میباشد که متأسفانه این مهم برای خیلی از متخصصان این عرصه ناشناخته است. در همین راستا، در این پژوهش ضمن بکارگیری نظریههای روانسنجی، روایی و اعتبار امتحاناتنهایی دروس زیستشناسی و ادبیاتفارسی سال سوم متوسطه رشته تجربی مورد بررسی قرار میگیرد. همچنین این پژوهش رسالت خود را معرفی یکی از چندین حیطه ی کاربردی نظریههای کلاسیک، تعمیمپذیری و پرسش – پاسخ برای شناساندن گوشهای از مزایای علمی آنها و نهایتاً ایجاد رغبت برای مطالعه، پژوهش و نیز باز کردن دریچهی دیگری بر روی پژوهشگران میداند.
اهداف تحقیق
هدف کلی
بررسی روایی و اعتبار امتحانات نهایی دروس ادبیات فارسی و زیست شناسی رشتهی تجربی سال سوم متوسطه در تعیین میزان حصول اهداف آموزشی و همچنین قابلیت استفاده از آن ها به عنوان ملاکی جهت گزینش داوطلبان ورود به موسسات و مراکز آموزش عالی بود. همچنین ارائهی پیشنهاداتی به منظور تسهیل فرایند نمرهگذاری و افزایش دقت آنها در تصمیمسازی های آموزشی را میتوان از دیگر اهداف این تحقیق نام برد.
اهداف جزیی
تحلیل ساختاری و محتوایی امتحانات نهایی
برآورد اعتبار امتحانات نهایی با استفاده از طرحهای اندازهگیری GT
تعیین ویژگیهای روانسنجی سوالات بر اساس CTT برحسب دادههای خام و دادههای کدگذاری شده
محاسبه ویژگیهای روانسنجی سوالات بر اساس مدل های IRT
بررسی وضعیت قبولی آزمودنیها و توزیع نمرات آنها در امتحاناتنهایی
مقایسه عملکرد دانشآموزان دختر و پسر در امتحاناتنهایی
سوالات تحقیق
روایی امتحاناتنهایی دروس ادبیاتفارسی و زیستشناسی رشته تجربی سال سوم متوسطه چگونه است؟
آیا سوالات امتحانات نهایی از لحاظ ساختاری از مطلوبیت کافی برخوردار است؟
آیا سوالات امتحانات نهایی از نسبت روایی محتوایی مطلوب برخوردارند؟
توزیع طبقهبندی سوالات امتحاناتنهایی بر اساس سطوح یادگیری چگونه است؟
آیا سوالات امتحانات نهایی، تمام فصلهای کتاب را به طور منطقی تحت پوشش قرار داده است؟
اعتبار امتحاناتنهایی دروس ادبیاتفارسی و زیستشناسی رشته تجربی سال سوم متوسطه چگونه است؟
آیا امکان مقایسه نمرات دانشآموزان به صورت معتبر وجود دارد؟
آیا می توان دشواری سوالات را به طور معتبری اندازه گیری کرد؟
آیا نمرات اختصاص داده شده توسط مصححان، اعتبار لازم را دارد؟
با تغییر تعداد سطوح رویهها، چه تغییری در اندازهی ضرایب تعمیمپذیری بوجود میآید؟
آیا سوالات امتحاناتنهایی بر اساس CTT از ویژگیهای روانسنجی مطلوب برخوردارند؟
تجزیه و تحلیل شاخصهای سوال در مدل کلاسیک بر اساس دادههای خام به چه صورتی است؟
تجزیه و تحلیل شاخصهای سوال در مدل کلاسیک بر اساس دادههای کدگذاری شده به چه صورتی است؟
آیا سوالات امتحاناتنهایی بر اساس IRT از ویژگیهای روانسنجی مطلوب برخوردارند؟
وضعیت قبولی آزمودنیها و توزیع نمرات آنها در هر یک از دروس مورد مطالعه چگونه است؟
آیا تفاوتی در عملکرد آزمودنیهای دختر و پسر در امتحاناتنهایی وجود دارد؟
اهمیت و ضرورت تحقیق
بدون تردید ایجاد هر تحول در سطح ملی نیاز به برنامهریزی اساسی و تفصیلی دارد که در آن تحولات جهان و نیازهای ملی، تفاوتهای اجتماعی، فرهنگی، مذهبی و ویژگیهای مشترک و غیر مشترک فراگیران به دقت مورد بررسی قرار گرفته است. به این دلیل به هر ایدهای که قصد تحول در سیاستهای آموزشی و ارزشیابی دارد باید به همین دید نگریست(رستگار، ۱۳۸۸، ص۱۵۳). شناسایی مناسبترین نظام گزینش دانشجو برای انتخاب شایستهترین افراد امری ضروری است تا پذیرفته شدگان بتوانند تحصیلات دانشگاهی خود را با علاقه و پشتکار طی نمایند و نیاز جامعه به داشتن نیروی انسانی متخصص و آموزش دیده برطرف شود. در این میان آنچه ضرورت دارد انجام مطالعات گسترده و علمی به منظور جایگزینی نظام جدید گزینش دانشجو میباشد و در کنار گذاشتن شیوههای سنتی نیز باید با احتیاط و سنجیده عمل کرد. در سالهای اخیر بحث تغییر و تحول نظام پذیرش دانشجو در کشورمان مطرح بوده است که طرح سنجش و پذیرش دانشجو، مصوبه مرداد ۱۳۹۲ نتیجه آن میباشد. براساس این مصوبه، تأثیر سوابق تحصیلی در پذیرش دانشجو میبایست به ۸۵ درصد طی ۵ سال برسد. آنچه که همگان در مورد آن اتفاق نظر دارند، افزایش تأثیر سوابق تحصیلی در پذیرش دانشجویان است و این خود بیانگر حساسیت و اهمیت بالای امتحانات نهایی نظام متوسطه است. امتحاناتی که زمانی تنها برای اخذ مدرکی بنام دیپلم مهم بودند و امروزه پل ورود به دانشگاه محسوب می شوند. این امتحانات ترکیبی از فرمت های مختلف سوال را داراست و تصحیح شان بر طبق راهنمای تصحیح و توسط دبیران انجام می پذیرد.
با توجه به اینکه کیفیت سوالات و نحوهی دقت عمل مصححان، نمرات دانش آموزان را متأثر میسازند، لذا بررسی این امتحانات از جنبههای مذکور از اهمیت خاصی برخوردار است. در بسیاری از تحقیقات، آزمونهای عینی۸مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتهاند و این خود گام بزرگی برای بهبود کیفیت این آزمونها بوده است. اما متأسفانه به آزمونهای ذهنی ۹و روشهای تحلیل و تصحیح آنها کمتر توجه شده است. بنابراین انجام چنین تحقیقی کاملاً احساس میشود.
نتایج حاصل از این پژوهش با استفاده از نظریه پرسش پاسخ میتواند به ارتقاء کیفیت سوالات آزمون، کاهش دغدغهی دانشآموزان در خصوص کفایت و منصفانه بودن سوالات آزمون کمک کند. همچنین، با تکیه بر GT میتوان منابع مختلفی از خطا را به طور همزمان در نظر گرفت و به دنبال آن برآورد دقیقتری از ضریب اعتبار امتحاناتنهایی به دست آورد و از آن جا که طرح سوال و روند تصحیح مستلزم صرف هزینه و زما

مطلب مشابه :  منابع پایان نامه دربارهآموزش و پرورش، مزایا و معایب، کتابهای درسی، اندازه گیری
دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید