دارد و مرکز آن شهر رودبار است. شهرستان رودبار از طرف شمال به شهرستان رشت، سیاهکل و شفت، از طرف شرق به شهرستان سیاهکل، از طرف جنوب به استان قزوین و از طرف غرب به استان زنجان و شهرستان شفت محدود شده است.

شکل 3-1- نقشه استان گیلان
(منبع:سازمان مدیریت و یرنامه ریزی استان گیلان)

شکل 3-2- نقشه شهرستان رودبار
(منبع:سازمان مدیریت و یرنامه ریزی استان گیلان)

3-2-1-1- شهرستان رودبار از نظر تقسیمات کشوری:
این شهرستان دارای 4 بخش،7 شهر،10 دهستان و 167 آبادی دارای سکنه میباشد.
بخش مرکزی شامل شهرهای:رستم آباد، رودبار، منجیل و لوشان همچنین دهستان کلشتر
بخش عمارلو شامل دهستانهای: جیرنده و کلیشم
بخش خورگام شامل دهستانهای: بره سر و دلفک
بخش رحمت آباد و بلوکات نیز شامل دهستانهای: توتکابن، بلوکات، رحمت آباد و دشتویل

جدول 3-1- تقسیمات شهرستان رودبار براساس تقسیمات کشوری
بخش
شهر
دهستان
آبادی دارای سکنه
کل آبادی
کل شهرستان
7
10
167
204
بخش خورگام
1
2
38
43
بخش رحمت آباد و بلوکات
1
3
62
67
بخش عمارلو
1
2
26
32
بخش مرکزی
4
3
41
62
مأخذ-استانداری گیلان.معاونت برنامهریزی.دفتر آمار و اطلاعات و GIS – سالنامه آماری استان گیلان،1385.

3-2-2- ویژگی های جمعیتی:
بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1385، شهرستان رودبار دارای 104102 نفر جمعیت و 27944 خانوار بوده است که از کل جمعیت 15/59 درصد در نقاط شهری و 85/40 درصد در نقاط روستایی سکونت دارند.

جدول شماره 3-2- جمعیت نقاط شهری و روستایی شهرستان رودبار 1385
شرح
جمع
نقاط شهری
نقاط روستایی
غیر ساکن
مرد و زن
104102
61575
42527

مرد
52083
31435
20648

زن
52019
30140
21879

مأخذ: استانداری گیلان.معاونت برنامه ریزی.دفتر آمار و اطلاعات و GIS – سالنامه آماری استان گیلان،1385.

شکل 3-1- درصد جمعیت شهری و روستایی شهرستان رودبار

مأخذ: استانداری گیلان.معاونت برنامه ریزی.دفتر آمار و اطلاعات و GIS – سالنامه آماری استان گیلان،1385.

با توجه به جدول شماره3-3- شهرستان رودبار دارای ده دهستان میباشد که پر جمعیتترین دهستان شهرستان رودبار، دهستان خورگام با 5762 نفر جمعیت و به ترتیب دهستانهای بلوکات، کلشتر، دشتویل، رحمت آباد، رستم آباد جنوبی، دلفک، جیرنده، رستم آباد شمالی و کلیشم هستند.

جدول 3-3- جمعیت و خانوار دهستانهای شهرستان رودبار بر حسب تقسیمات کشوری 1385
شرح
جمعیت
مرد
زن
خانوار
دهستان بلوکات
5715
2765
2950
1431
دهستان دشتویل
5478
2657
2821
1423
دهستان رحمت آباد
4855
2257
2598
1434
دهستان جیرنده
2941
1456
1485
832
دهستان کلیشم
2589
1190
1399
769
دهستان رستم آباد جنوبی
3623
1799
1824
1043
دهستان رستم آباد شمالی
2793
1322
1471
758
دهستان کشتر
5524
2950
2574
1438
دهستان خورگام
5767
2672
3095
1673
دهستان دلفک
3242
1580
1662
875
مأخذ-استانداری گیلان.معاونت برنامه ریزی.دفتر آمار و اطلاعات و GIS – سالنامه آماری استان گیلان،1385.

3-2-3- توپوگرافی:
شهرستان رودبار از نظر توپوگرافی جزء مناطق کوهستانی مرتفع استان گیلان محسوب میشود که بلندترین نقطه ارتفاعی آن قله درفک با 2705 متر است. مناطق کم ارتفاعتر عموما در حواشی درهها و فلاتهای ناحیه بستر فیزیکی مناسبی را جهت سکونت و فعالیت فراهم آورده، بطوریکه حود 60 درصد روستاهای ناحیه در ارتفاعی کمتر از 1500 متر استقرار یافتهاند.
از نظر توپوگرافیک شهرستان رودبار در منطقه کوهستانی قرار گرفته است که از ارتفاع 50 متر تا حدود 2703 متر در قله کوه درفک (دلفک) متغییر است کوههای درفک در شمال شرق و شرق، ارتفاعات غربی و جنوب غربی پشته کوه از رشته کوه تالش در غرب آن را احاطه نموده است؛ در داخل شهرستان در شرق منجیل و در کوهستان کلشتر کوه آسمانسرا با ارتفاع 2375 متر سر به آسمان بر افراشته است. لذا از نظر طبقهبندی ارتفاعی میتوان این شهرستان را به سطوح ارتفاعی صفر تا 300 متر، 300 تا 900 متر، 900 تا 1500 متر و ارتفاعات بیش از 1500 متر تقسیم نمود. ارتفاع صفر تا 300 متر، بیشتر محدوده شمالی شهرستان، بستر سفیدرود تا زیر سد منجیل را در برمیگیرد و ناحیه جنوب شهرستان در بستر رودخانه شاهرود در طول خط منجیل- لوشان نیز دارای شرایط مشابه میباشد. این ناحیه با توجه به منابع آب سطح العرضی برای فعالیتهای انسانی و کشاورزی آمادگی بسیار دارد. با توجه به ارتفاع نسبی و وجود آب فراوان به صورت چشمه و کنترل آبهای سطحی در رودخانههای بالادست در دهستاهای رحمت آباد و دشتویل، سطوح ارتفاعی مزبور اکثریت توزیع سکونتگاهی را به خود اختصاص داده است و اراضی سطوح ارتفاعی 900 تا 1500 متر، که عموماً در نواحی مرکز شهرستان، شمال و حاشیه شمالی و جنوب شهرستان واقع شدهاند سرچشمههای رودخانه های منتهی به شاهرود، سفیدرود و توتکابن را میتوان مشاهد کرد. ارتفاعات 1500 متر به بالا، که حدود 3000 متر را شامل میشود. شمال شرقی، شرق، مرکز، جنوب غربی و تا حدودی غرب شهرستان را در برمیگیرد و کل بخش عمارلو و بخشی از دهستان کلشتر، از نقاط کوهستانی و ص
عب العبور شهرستان قلمداد میشود که به سبب سرمای زیاد و برفگیر بودن در فصل سرد، با توجه به مساحت زیاد، بخش سکونتگاهی کمتری را به خود اختصاص داده است. لازم به یادآوری است که در سطوح ارتفاعی 300 تا 900 متر اکثر روستاها و شهرهای شهرستان رودبار در ارتفاع کمتر از 900 متر قرار گرفتهاند که استقرار این شهرستان را در نواحی مرتفع نشان میدهد.

مطلب مشابه :  مقاله رایگان با موضوعدریچه، دهلیز، طریق، می‌شود.

3-2-4- اقلیم:
شهرستان رودبار، که منطقهای کوهستانی است دارای اقلیم متنوع آب و هوایی است به طوری که در ارتفاعات پایین و نقاط هم مرز شهرهای گیلان، آب و هوای مرطوب و شرایط همگون با شهرهای جلگهای گیلان دارد و در ارتفاعات بالا دارای آب و هوای کوهستانی و مرتفع سر سبز میباشد.
این تنوع در نقاط هممرز با قزوین و زنجان تغییر میکند به طوری که در ارتفاعات پایین (لوشان) آب و هوا کاملاً خشک و گرم است ولی ارتفاعات بالا ییلاقی است. اراضی مرتعی در شیب جنوبی قرار گرفتهاند که دارای آب و هوای نسبتاً خشک و گونههای گیاهی کاملاً متفاوت با مناطق شمالی است. جنگلها در مناطق مزبور تنک بوده دارای گونههای زربین و اُرس هستند. در ادامه به طرف قزوین جنگلهای نسبتاً وسیع بنه یا پسته وحشی دیده میشوند که حدود 2000 هکتار را زیر پوشش دارند. اقلیم شهرستان رودبار را می توان به چهار قسمت تقسیم کرد:
1- اقلیم مرطوب معتدل: در این اقلیم باید به جنگلهای پهن برگ خزان کننده یا جنگلهای مناطق معتدله اشاره کرد که دارای گونه های ممرز، بلوط، انجیلی، لرگ، افرا، شیردار، نمدار و توسکا هستند. یک گونه پهن برگ همیشه سبز بومی نیز در زیر اشکوب درختان مشاهده می شود که همان شمشاد است. این گونه دارای پوست شیری رنگ و ریشه های نسبتاً سطحی و کند رشد می باشد.
2- اقلیم انتقالی: در این اقلیم نیز می توان گونه هایی چون ممرز، بلوط، راش، زربین(در حاشیه سفیدرود) را در بخشهای شمالی منطقه مزبور درختان پهن برگی شبیه درختان منطقه مرطوب معتدل به چشم می خورد اما در بخشهای جنوبی به علت سخت شدن شرایط ویژه و تمایل به وضعیت مدیترانه ای گونه های زربین و سیاه تلو رویش دارند.
3- اقلیم نیمه خشک شدید: شرایط این اقلیم برای رویش و رشد زیتون و نیز جهت استقرار گونه نادر و بسیار کند رشد ارس بسیار مناسب است. این گونه نادر در منطقه جیرنده، جنگلهای نسبتاً جنوبی، بیش از تمام نقاط به چشم می خورد. از دیگر گونه های خود رو در این منطقه پسته وحشی و گون می باشد.
4- اقلیم خشک: اقلیم خشک فاقد گونه های درختی است؛ فقط در مناطقی همچون درفک گونه همیشه سبز سرخدار، که از گونه های نادر و ممنوع القطع است، دیده می شود. چوب این درخت مایل به سرخی است و به همین جهت آن را سرخ دار (درخت سرخ) می نامند. در گویش گیلکی دار به معنای درخت است (اصلاح عربانی، 1387).

3-3- روش تحقیق:
این تحقیق از لحاظ رویکرد غالب تحقیق (پارادایم تحقیق) جزو تحقیقات کمی میباشد، چون با آمار و دادههای جمعآوری شده از طریق پرسشنامه مرتبط است. پژوهش حاضر از نظر هدف از نوع تحقیقات کاربردی34 است، زیرا یافتههای این تحقیق و تجزیه و تحلیل آن میتواند برای حل مسایل اجرایی مورد استفاده قرار گیرد. هم‌چنین این پژوهش از نظر میزان کنترل متغیرها جزو تحقیقات توصیفی- پیمایشی و از نظر نحوهی جمعآوری دادهها میدانی میباشد.

3-4- جامعه آماری و حجم نمونه
منظور از جامعه آماری جامعهای است که در آن صفات مشترکی وجود داشته باشد. جامعه آماری در این تحقیق کلیه روستاهای دارای سکنه شهرستان رودبار و حجم نمونه که مشتمل بر 167 روستا میباشد.

3-5- شاخصهای تحقیق
شاخصهای مورد استفاده در این تحقیق براساس پنج عامل، مورد بررسی قرار گرفته است. در تحلیل عوامل موثر بر توسعه یافتگی نواحی روستایی پنج بُعد آموزشی و فرهنگی، بهداشتی و درمانی، ارتباطی، خدماتی و رفاهی، زیربنایی مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. عوامل و شاخصهای مورد بررسی تحقیق حاضر در جدول شماره زیر، نشان داده شده است.
جدول 3-4- شاخصهای تحقیق پژوهش
فرهنگی و آموزشی
بهداشتی و درمانی
ارتباطی
خدماتی و رفاهی
زیربنایی
دبستان
راهنمایی
دبیرستان
کتابخانه عمومی

مطلب مشابه :  تحقیق دربارهعملکرد گندم

مرکز بهداشت درمانی،
داروخانه،
خانه بهداشت،
مرکز تسهیلات، زایمان،
پزشک،
دندانپزشک،
بهیار یا مامای روستایی،
دامپزشک،
حمام عمومی

صندوق پست،
دفتر پست،
دفتر مخابرات،
دسترسی عمومی به اینترنت،
دسترسی عمومی به وسیله نقلیه عمومی،
تلفن

مسجد
امام زاده،
شورای اسلامی روستا،
مرکز خدمات جهاد کشاورزی،
شرکت تعاونی روستایی،
بقالی،
فروشگاه تعاونی،
نانوایی،
گوشت فروشی،
قهوه خانه،
بانک،
تعمیرگاه ماشین آلات کشاورزی،
مکان ورزشی
برق
گاز لوله کشی،
آب لوله کشی،
سیستم تصفیه آب،
راه آسفالته،
راه شوسه،
راه خاکی،
راه مالرو

3-6- فرضیه های تحقیق
1- بین شاخصهای آموزشی، فرهنگی ، بهداشتی و درمانی و سطح توسعه یافتگی ارتباط وجود دارد.
2 – بین شاخصهای ارتباطی، زیر بنایی و خدماتی و سطح توسعه یافتگی ارتباط وجود دارد.
3 – سطوح توسعه یافتگی روستاها در محدوده مورد مطالعه متعادل نمیباشد.

3-7- روش گردآوری دادهها
مطالعه کتابخانهای: برای انجام مطالعات کتابخانهای از نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن استان گیلا
ن (شهرستان رودبار) نتایج سرشماری سازمان جهاد کشاورزی استان گیلان، سالنامه آماری استان گیلان و مقالات، کتابهای تخصصی موجود در سازمانهای دولتی از جمله سازمان مدیریت و برنامهریزی و اطلاعات موجود در مراکز بهداشت و دهیاری استفاده میشود.
مطالعه میدانی: در این روش با حضور در منطقه و مشاهده مستقیم، مصاحبه با اعضای شورای اسلامی، معتمدین روستاها و تکمیل پرسشنامه در روستاهای منطقه مورد مطالعه، اطلاعات مورد نیاز جمعآوری شده است. جهت دریافت داده کافی به مراکز بهداشت، بخشداری، فرمانداری و جهاد کشاورزی شهرستان رودبار و سازمان مدیریت و برنامهریزی استان گیلان مراجعه شد.

3-8- روش تجزیه وتحلیل دادهها:
تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از نرم افزار تاپسیس انجام شده است، روش تاپسیس یک روش تصمیمگیری قوی و تکنیکی برای اولویتبندی به وسیله شباهت به ایده آل است. بر این اساس که گزینه انتخاب شده باید کوتاهترین فاصله را از جواب ایدهآل و دورترین فاصله را از بدترین جواب داشته باشد، این روش در هنگامی که عمل تصمیمگیری با چند عامل کمی و کیفی روبهرو است، میتواند مفید باشد.

3-8-1- تاپسیس:
یکی از روشهای رتبهبندی که دارای قدرت بالایی در تفکیک گزینههاست، رتبهبندی ترجیحات براساس شباهتشان به راهحل ایدهآل است که بهصورت اختصار با نام تاپسیس شناخته میشود. این روش از جمله روشهای فاصله محور است که اولین بار هوانگ و یون35 (1981) آنرا ارائه کردند.
مفروضات زیربنایی این روش اینها هستند:
1. برای هر شاخص میبایست همواره مقادیر بالاتر، بهتر باشند و مقادیر پایینتر، بدتر یا برعکس؛ به این معنی که مطلوبیت هر شاخص با افزایش مقدار، بهطور یکنواخت افزایش و یا کاهش یابد.
2. فاصله هر گزینه از ایدهآل (یا از ایدهآل منفی) ممکن است بهصورت فاصله اقلیدسی (از توان دوم) یا بهصورت مجموع قدرمطلق از فواصل خطی (معروف به فواصل بلوکی) محاسبه گردد، که این امر بستگی به میزان تبادل و جایگزین در بین شاخصها دارد (اصغرپور، 1381).
در این روش ابتدا باید ماتریس تصمیمگیری به یک ماتریس بیمقیاس شده با استفاده از فرمول زیر تبدیل شود:

(1)

در گام بعد ماتریس بیمقیاس وزین با مفروض بودن بردار W تشکیل شود:
(2) W=

(3)

بهگونهای که ND ماتریسی است که امتیازات شاخصها در آن بیمقیاس و قابل مقایسه شده و Wn*n ماتریسی است که فقط عناصر قطر اصلی آن غیرصفر میباشد.
در گام بعدی، راهحل ایدهآل (A+) و راهحل ایدهآل منفی (A-) بهصورت زیر بهدست میآید:

گزینه ایدهآل A+ = ??max i V ij??j ??J1 ?, ?min i V ij??j ??J2? i ??1,2,…, ?m?=
?V1+ , V2+ ,….., Vj+,….. Vn+ ? (4)

گزینه ایدهآل منفی A- = ??max i V ij??j ??J1 ?, ?min i V ij??j ??J2? i ??1,2,…, ?m?=
?V1- , V2- ,….., Vj-,….. Vn- ? (5)
بهگونهای که:

j? های مربوط به شاخصهای مطلوب J1 =? j= 1,2,…,n?
j? های مربوط به شاخصهای نامطلوب1,2,…,n? J2 =?j=

در گام بعدی، فاصله هر گزینه با ایدهآلها بهروش اقلیدسی محاسبه میشود:

(6) i= 1,2,…, m = فاصله گزینهi ام از ایدهآل

(7) i= 1,2,…, m = فاصله گزینهi ام از ایدهآل

در گام بعدی نزدیکی نسبی Ai به راهحل ایدهآل بهصورت زیر محاسبه میشود:

(8) ; i= 1,2,…., m 1 ? 0? cli+ ;

فصل چهارم
تجزیه و تحلیل دادهها


دیدگاهتان را بنویسید