بیشترین میانگین تعداد غلاف در بوته با مصرف 60 کیلوگرم گچ در هکتار (21/12) و کمترین میانگین با مصرف 120 کیلوگرم گچ در هکتار (75/6) بدست آمد (شکل 4-7). همچنین اثر زمان مصرف گچ بر تعداد غلاف در بوته در سطح احتمال 1 درصد معنیدار بود (جدول 4-1) که بیشترین میانگین تعداد غلاف در بوته با مصرف گچ در ابتدای کاشت (75/10) بدست آمد (شکل 4-8). اثر متقابل مقدار × زمان مصرف گچ نیز برتعداد غلاف در بوته معنی دار نشد. تعداد غلاف در بوته بستگی به تعداد گل های لقاح یافته و نیز عدم ریزش آنها بستگی دارد .گزارش هایی وجود دارند که نشان می دهند با مصرف گچ غلظت یون کلسیم در بوته های لوبیا افزایش می یابد و این امر می تواند باعث افزایش جذب سایر عناصر خصوصاً فسفر شود در نتیجه، باقی ماندن تخمدان گلهای لقاح یافته روی بوته های لوبیا افزایش یافته و این امر باعث افزایش تعداد غلاف در بوته های لوبیا می شود. علاوه بر این، گوگرد موجود در گچ می تواند از طریق تحریک تثبیت نیتروژن باعث تحریک تولید غلاف در لوبیا شود زیرا بین تثبیت نیتروژن با تشکیل غلاف در لوبیا همبستگی مثبت وجود دارد.

شکل 4-7- اثر مقدار مصرف گچ بر تعداد غلاف در بوته لوبیا

شکل 4-8- اثر زمان مصرف گچ بر تعداد غلاف در بوته لوبیا

4-5- اثر زمان و مقدار مصرف گچ بر تعداد دانه در غلاف لوبیا
نتایج این تحقیق نشان داد که اثر مقدار مصرف گچ بر تعداد دانه در غلاف در سطح احتمال 1 درصد معنیدار بود (جدول 4-1) بیشترین میانگین تعداد دانه در غلاف با مصرف 60 کیلوگرم گچ در هکتار (633/4) و کمترین میانگین با مصرف 120 کیلوگرم گچ در هکتار (45/3) و شاهد بدست آمد (شکل 4-9). علاوه بر این اثر زمان مصرف گچ نیز بر تعداد دانه در غلاف در سطح احتمال 1 درصد معنیدار بود (جدول 4-1) بیشترین میانگین تعداد دانه در غلاف با مصرف گچ در زمان کاشت (327/4) بدست آمد (شکل 4-10). اثر متقابل مقدار × زمان مصرف گچ تفاوت معنیداری بین تیمارها از لحاظ تعداد دانه در غلاف نشان نداد (جدول 4-1). از آنجایی که تعداد دانه های موجود در غلاف به تامین مواد پرورده فتوسنتزی از برگها و تداوم جذب عناصر معدنی در مقادیر کافی از خاک وابسته است در نتیجه به نظر می رسد مصرف گچ از طریق تغییر مثبت در خصوصیات شیمیایی خاک و افزایش تثبیت نیتروژن، باعث پر شدن تعداد دانه های بیشتر در غلاف های لوبیا شد. نکته قابل توجه این است که بیشترین اثر با مصرف 60 کیلوگرم گچ در زمان کاشت مشاهده شد.

شکل 4-9- اثر مقدار مصرف گچ بر تعداد دانه در غلاف لوبیا

شکل 4-10- اثر زمان مصرف گچ بر تعداد دانه در غلاف لوبیا

4-6- اثر زمان و مقدار مصرف گچ بر تعداد دانه در بوته لوبیا
نتایج این تحقیق نشان داد که اثر مقدار مصرف گچ بر تعداد دانه در بوته در سطح احتمال 1 درصد معنیدار بود (جدول 4-1) بیشترین میانگین تعداد دانه در بوته با مصرف 60 کیلوگرم گچ در هکتار (96/45) و کمترین میانگین با مصرف 120 کیلوگرم گچ در هکتار (97/30) بدست آمد (شکل 4-11). علاوه بر این اثر زمان مصرف گچ نیز بر تعداد دانه در بوته در سطح احتمال 1 درصد معنیدار بود (جدول 4-1) بیشترین میانگین تعداد دانه در بوته با مصرف گچ در زمان کاشت (25/42) بدست آمد (شکل 4-12). اثر متقابل مقدار× زمان مصرف گچ نیز تفاوت معنیداری (در سطح احتمال 1 درصد) بین تیمارها از لحاظ تعداد دانه در بوته نشان داد (جدول 4-1) که بیشترین تعداد دانه در بوته در تیمار مصرف 60 کیلوگرم گچ در ابتدای کاشت بدست آمد (شکل 4-13). سپهوند(1382) در بررسی اثر مصرف مقادیر مختلف گوگرد همزمان باکاشت، بر عملکرد دانه و کیفیت دانه سویا گزارش کرد، تاثیر تیمارهای گوگرد بر تعداد دانه در بوته سویا در سطح احتمال یک درصد معنی دار اما بر درصد روغن و پروتئین دانه معنی دار نشده است. از آنجایی که تعداد دانه در لوبیا تحت تاثیر عوامل تغذیه ای در زمان گلدهی قرار می گیرد بنابراین به نظر می رسد مصرف گچ از طریق تاثیر بر وضعیت شیمیایی خاک، شرایط را به نحو مطلوب برای رشد لوبیا فراهم کرده باشد زیرا گچ پس از حل شدن در خاک از طریق تاثیر بر pH خاک و کاهش مقدار آن شرایط را برای جذب بسیاری از عناصر فراهم می کند، علاوه بر این مصرف گچ در خاک بر فعالیت باکتریهای ریزوبیوم نیز اثر مثبت دارد و این امر توسط محققین زیادی گزارش شده است. زیرا گچ پس از حل شده به Ca2+ وSo42- تبدیل می شود که Ca2+ آزاد شده می تواند باعث افزایش غلظت یون کلسیم در محیط ریشه و در محل فعالیت این باکتریها شود و با افزایش فعالیت این باکتریها، توان گیاه برای پرکردن دانه ها بیشتر می شود زیرا بخش زیادی از دانه حبوبات با پروتئینی که در اثر تثبیت نیتروژن ساخته می شود، پر می گردد. بنابراین همانطور که در شکل 4-13 مشاهده می شود مصرف گچ به صورت کامل در زمان کاشت و به مقدار 60 کیلوگرم در هکتار به نحو موثری بر تعداد دانه در بوته های لوبیا تاثیر گذاشت و اختلاف آنها نیز از لحاظ آماری معنی دار بود. نکته ای که باید به آن توجه داشت این است که با افزایش مصرف گچ به 90 و 120 کیلوگرم در هکتار ودر هر دو حالت مصرف، تعداد دانه در بوته های لوبیا کاهش یافت. به نظرمی رسد افزایش بیش از اندازه مقدارگچ درخاک از طریق کاهش پتانسیل اسمزی فعالیت ریشه لوبیا را با اختلال مواجه سازد زیرا ریشه های لوبیا به صورت تقریباً سطحی می باشند و هرگونه کاهش پتانسیل اسمزی خاک اثر منفی بر قدرت جذب ریشه ها خواهد داشت.

شکل 4-11- اثر مقدار مصرف گچ بر تعداد دانه در بوته ل
و
بیا

شکل 4-12- اثر زمان مقدار مصرف گچ بر تعداد دانه در بوته لوبیا

شکل 4-13- اثر متقابل مقدار و زمان مقدار مصرف گچ بر تعداد دانه در بوته لوبیا

4-7- اثر زمان و مقدار مصرف گچ بر وزن صد دانه لوبیا
نتایج این تحقیق نشان داد که اثر مقدار و زمان مصرف گچ بر وزن صد دانه خشک معنیدار نشد، (جدول 4-1) اما اثر متقابل مقدار × زمان مصرف گچ تفاوت معنیداری (در سطح احتمال 1 درصد) نشان داد (جدول 4-1) بیشترین وزن صد دانه خشک با مصرف 60 کیلوگرم گچ در هکتار در ابتدای کاشت بدست آمد. همانطوری که در شکل 4-14 مشاهده می شود، مصرف گچ در زمان کاشت بیشتر از مصرف دو مرحله ای این ماده بر وزن صد دانه لوبیا اثر گذاشت و بیشترین اثر بر این صفت نیز با مصرف 60 کیلوگرم گچ در هکتار از به دست آمد اما با افزایش مصرف گچ به 90 و 120 کیلوگرم در هکتار وزن صد دانه نسبت به مصرف 60 کیلوگرم در هکتار کاهش یافت. به نظر می رسد افزایش جذب عناصر معدنی از خاک و افزایش تولید مواد پرورده فتوسنتزی پس از مصرف گچ به مقدار 60 کیلوگرم در هکتار در زمان کاشت مهمترین عوامل در افزایش وزن صد دانه باشند، زیرا پس از تشکیل دانه ها در غلاف، وزن دانه ها تابعی از تولید مواد پرورده فتوسنتزی در داخل گیاه و انتقال آنها به سمت دانه های در حال رشد و نیز تداوم جذب آب و عناصر معدنی از خاک می باشد، زیرا با وقوع بارندگی های مناسب در ابتدای دوره رشد و نیز وقوع 2 مرحله بارندگی مطلوب طی پر شدن غلافها نیاز آبی لوبیا تقریباً بر طرف شد و این امر به پر شدن بیشتر دانه ها و افزایش وزن صد دانه کمک قابل توجهی نمود.

شکل 4-14- اثر متقابل مقدار و زمان مقدار مصرف گچ بر وزن صد دانه لوبیا

4-8- اثر زمان و مقدار مصرف گچ بر عملکرد غلاف تر لوبیا
نتایج این تحقیق نشان داد که اثر مقدار و زمان مصرف گچ بر عملکرد غلاف تر معنیدار نشد، اما اثر متقابل مقدار × زمان مصرف گچ تفاوت معنیداری (در سطح احتمال 1 درصد) از لحاظ عملکرد غلاف تر نشان داد (شکل 4-15) که بیشترین عملکرد غلاف تر با مصرف 60 کیلوگرم گچ درهکتار به طورکامل در ابتدای کاشت با میانگین 707/3982 کیلوگرم در هکتار بدست آمد (شکل 4-15). ازآنجایی که عملکرد غلاف سبز همبستگی بالایی با تامین مقدار آب طی دوره پرشدن غلافها دارد، بنابراین به نظر می رسد بارندگی های انجام شده در 6 و 7 هفته پس از کاشت زمینه مناسب برای بالا رفتن فشار تورگر در بافتهای گیاه لوبیا و تداوم رشد را فراهم نمود بنابراین از آن جایی که لوبیا یک گیاه فرار کننده از خشکی می باشد در نتیجه به سرعت از افزایش رطوبت قابل استفاده خاک استفاده نموده و این امر باعث افزایش عملکرد غلاف سبز در بوته های لوبیا شد. احتمالاً کاهش شدید پتانسیل اسمزی خاک در محیط ریشه لوبیا در مقادیر مصرف 90 و 120 کیلوگرم گچ در هکتار عامل اصلی در کاهش عملکرد غلاف سبز در لوبیا بود. همچنین احتمالاً مصرف 2 مرحله ای نیز از طریق تشدید کاهش پتانسیل اسمزی خاک اثر منفی بر رشد غلافها داشته است.

89

شکل 4-15- اثر متقابل مقدار و زمان مقدار مصرف گچ بر عملکرد غلاف ترلوبیا

4-9- اثر زمان و مقدار مصرف گچ برعملکرد غلاف خشک لوبیا
نتایج این تحقیق نشان داد که اثر مقدار و زمان مصرف گچ بر عملکرد غلاف خشک معنیدار نشد (جدول 4-1) اما اثر متقابل مقدار × زمان مصرف گچ تفاوت معنیداری (در سطح احتمال 1 درصد) از لحاظ عملکرد غلاف خشک نشان داد (جدول 4-1) بیشترین عملکرد غلاف خشک با مصرف 60 کیلوگرم گچ در هکتار در زمان کاشت بدست آمد (شکل 4-16). دوبی و بیلر (1995) در آزمایش مزرعه ای در هندوستان اثر مقادیر مختلف گچ بعنوان منبع گوگردی را بر تثبیت نیتروژن ، وزن خشک غلاف سویا در مراحل مختلف رشد گیاه را مثبت گزارش نمودند. به نظر می رسد افزایش عملکرد غلاف عمدتاً ناشی از افزایش تعداد غلاف در هر بوته و نیز افزایش وزن صد دانه باشد زیرا با مصرف گچ، تغذیه بوته های لوبیا بهتر انجام شد و از آنجایی که عناصر اضافه شده از طریق مصرف گچ به خاک باعث رشد بهتر بوته ها شدند، بنابراین می توان انتظار افزایش عملکرد غلاف را داشت.