دانلود پایان نامه

تصادفات جادهای، یکی از مهمترین چالشهای حمل و نقل محسوب می شوند. عواملی در ایجاد تصادفات جادهای نقش دارند. در واقع برای کاهش تصادفات جادهای بایستی نسبت به ارایه دیدگاهی نو اقدام کرد. این دیدگاه منجر به اصلاح باورهای پیشین و حذف اعتقادات نادرست و تغییر باورها و رفتارها میشود؛ که هدف از آن، کاهش تصادفات جادهای است. کاهش تصادفات جادهای فرآیندی است که نیازمند شناسایی ابعاد آن و نارساییهای عوامل تاثیر گذار بر آن از جمله کیفیت جادهها، کیفیت خودرو و رفتار عوامل انسانی است.
در عرصه تصادفات جادهای، با عوامل انسان، خودرو، جاده، قوانین و مقررات، مواجه می باشیم؛ که عامل انسان به دلیل اینکه خود سازنده خودرو، طراح و اجرا کننده راه و وضع کننده قوانین و مقررات است. اساسی ترین نقش را ایفا می نمایند. اگر جاده ها و خودروها استاندارد طراحی و ساخته شوندو مقررات دقیق اجرا شده باشند، چنانچه به عامل انسانی ارزش لازم داده نشود؛ مشکل همچنان باقی خواهد ماند. برخی از عوامل موثر بر کاهش تصادفات جادهای را میتوان به شرح ذیل برشمرد:
رفتار رانندگان- بررسی رفتار رانندگان و یافتن روشهای اصلاح آن از جمله عوامل موثر در بهبود عملکرد و کاهش تصادفات جادهای است.
افزایش ایمنی- ایجاد و نهادینه نمودن اصول درست رانندگی، چگونگی آمد و شد، رانندگی مبتنی بر مقررات، موجب افزایش ایمنی و کاهش تصادفات جادهای میگردد.
قوانین و مقررات ترافیکی- اعمال قوانین و مقررات ترافیکی که شرایط مطلوب عملکرد رفتار رانندگان را بیان میدارد، باعث تغییر رفتار آنان و بهبود شرایط خواهد شد.
عادت های رانندگی- هدف گذاری برای تغییر عادت های نادرست رانندگی و ناشایست نشان دادن رفتارهای ناهنجار می تواند از بسیاری رفتارهای ناهنجار و همچنین تصادفات و تلفات شدید جلوگیری کند.
آﻣﻮزش و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰی – آموزش و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰی ﺑﺮ اﺳﺎس ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ و اﺻلاح آن دﺳﺘﻪ از رﻓﺘﺎرﻫﺎی رانندگانی که بیشترین رفتارهای را دارند، در کاهش تصادفات جادهای.بسیار کارگشا خواهد بود.
ﻓناﻭﺭیهاﯼ ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ- ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﻓناﻭﺭیهاﯼ ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﻛﻨﺘﺮﻝ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺣﺮﻛﺖ خودروها ﺍﺯ ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﻣﺸﺨﺼﻪﻫﺎﻱ بهبود ﻭ ﺍﺭﺗﻘﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ رانندگی و کاهش تصادفات جادهای میﺑﺎﺷد.
رسانه های گروهی- رسانه های گروهی با رویکرد اطلاع رسانی و ارتقای سطح آگاهی و تمرکز بر روی پیامد و نتایج ناگوار ناشی از تصادفات جادهای، بسیار مثمرثمر است.
2-1-6- آثار اقتصادی تصادفات جادهای
کاهش تصادفات جادهای یکی از عوامل بسیار مهم مرگ و میر و آسیبهای شدید جانی و مالی بوده و آثار سنگین آن، جوامع بشری را به شدت مورد تهدید قرار داده است. شدت این آسیبها در کشورهای در حال توسعه بیشتر بوده و از این رو شمار و شدت تصادفات در این کشورها چندین مرتبه بالاتر است. در این میان، تصادفات جادهای به علت سرعت بالای خودروها، اغلب دارای ضایعات سنگین تری نسبت به تصادفات درون شهری است. اصولا هزینه تصادفات از دو بخش اصلی هزینه های داخلی و خارجی تشکیل میشود که، هزینه های خارجی شامل قیمت جان انسان ها و آثار منفی اقتصادی معلولیت ها و جراحات روانی است.
امروزه موضوع تصادفات جادهای و تلفات و هزینههای بالای اقتصادی ناشی از آن اساسی ترین مشکل جامعه است. این امر، برای کشورهای در حال توسعه دارای اهمیت بیشتری است، زیرا، شمار تصادفات جادهای رو به افزایش بوده و هزینه های مستقیم و غیر مستقیم آن نیز درمقایسه با کشورهای توسعه یافته بیشتر است. در کشورهای کمتر توسعه یافته به دلیل نامناسب بودن کیفیت جادهها، فقدان نظارت کافی و مؤثر، کمی درآمد و استفاده از خودروهای فرسوده، در کنار سایر عوامل، باعث تشدید بروز تصادفات جادهای شده است. از سوی دیگر در این کشورها همگام با افزایش خودروها، زیرساختهای حمل و نقل مورد نیاز متناسب با آن بهبود نیافته است. این عدم تطابق سبب شده تا سیر افزایشی تصادفات و تلفات ناشی از آن در کشورهای در حال توسعه رخ دهد.
2-1-6-1- ابعاد اقتصادی تصادفات جادهای
بر اساس ارزیابیهای انجام شده، بیش از 90 درصد از تصادفات جادهای در کشورهای در حال توسعه رخ میدهد، درحالیکه این گونه کشورها فقط 48 درصد از وسایل نقلیه موتوری را در اختیار دارند. از طرفی هزینههای ناشی از تصادفات، بیانکننده بخش بزرگی از کل هزینههای ترافیکی هستند که بر اقتصاد یک کشور تحمیل میشود. هزینههای تصادفات از بخشهای مختلفی تشکیل میشوند که بخش عمده آن هزینه آسیب به وسایل نقلیه است.هزینه آسیب به وسایل نقلیه بیش از 5 درصد از تولید ناخالص ملی کشور را نابود میسازد در حالیکه کل هزینههای تصادفات رانندگی در کشورهای در حال توسعه رقمی بین یک تا دو درصد است(56)
تصادفات جاده‏ای یکی از شایعترین سوانح و حوادث است که سالانه جان بسیاری از مردم را در کشور به خطر می‏اندازد. این مساله باعث افزایش هزینه‏های مستقیم (مانند هزینه‏های درمانی ناشی از تصادفات و مراقبت از معلولان حادثه) و غیرمستقیم (نظیر ایجاد مشکلات روانی و افسردگی در افراد خانواده، از دست دادن نیروی کار فعال بصورت دایم یا موقت) می‏شود. بنابراین تصادفات جادهای بر اقتصاد، بهداشت و سلامت روحی و روانی جامعه آثار منفی به شرح ذیل دارد:
الف) تصادفات یک معضل اقتصادی برای جامعه: نرخ رشد تولید ناخالص داخلی در سالهای اخیر نرخ رشد تولید ناخالص داخلی 7/6 درصد در سال میباشد ولی سالانه حدود 7 درصد از تولید ناخالص داخلی در تصادفات جادهای از بین میرود. به طوری که ایران دستکم به طور مستقیم و غیرمستقیم روزانه بیش از 20 میلیارد تومان در تصادفات رانندگی زیان میبیند(61).
ب) تصادفات یک معضل و تهدیدکننده سلامت جامعه: براساس آمار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، حوادث رانندگی دومین عامل مرگ و میر در ایران است (در آمار جهانی رده نهم به این عامل تعلق دارد) که 60 درصد جراحات و تلفات ناشی از حوادث متعلق به حوزه حوادث رانندگی هستند (در آمار جهانی این رقم 25 درصد است) (61).
ج) تصادفات یک معضل اجتماعی جامعه: تلفات و جراحات ناشی از تصادفات رانندگی تاثیر بزرگی بر خانواده ها دارد. بیش از 250 هزار کشته و مجروح به این معناست که یک چهارم میلیون خانوار به سمت فقر میروند. ظرف مدت 10 سال گذشته 2/7 میلیون خانواده مستقیما با از دست دادن درآمد و یا هزینه های ناشی از مراقبت از افراد مجروح یا معلول دایمی درگیر بوده اند (62). اگر تعداد افراد هر خانواده 4 نفر در نظر گرفته شود بگیریم، بیش از 10 میلیون ایرانی ( 14 درصد از جمعیت) مستقیما با این مساله درگیر بودهاند.
اطلاعات مربوط به سالهای 1995 تا 2000 نشان میدهد که هرسال نزدیک به هشت درصد افزایش در میزان مرگ و میر ناشی از تصادفات در ایران رخ میدهد و میزان مرگ ناشی از تصادفات ترافیکی در این دوره در ایران 25.8 در هر صد هزار نفر است که این میزان در مقایسه با میزان 19.9 در صد هزار نفر کل دنیا و 15.2 درصد هزار نفر منطقه مدیترانه شرقی بالاتر بوده است(63). تحقِقات پزشکی قانونی کشور نشان میدهد بیشترین آمار تصادفات جادهای در جهان مربوط به ایران است. هزینه تلف شده در تصادفات جادهای ایران در حدود 4000 میلیارد تومان (5/3 درصد تولید ناخالص ملی) برآورد شده است(64) .
برآورد ناقصی از هزینههای ناشی از حوادث ترافیکی در سال 1380 نشان میدهد که خسارت مستقیم سالانه ناشی از حوادث ترافیکی برای کشور بیش از 550 میلیارد تومان است. در سال 1380 مجموع هزینههای ناشی از تصادفات ترافیکی در کشور دستکم چهار هزار میلیارد تومان بوده است که با توجه به مقدار تقریبی تولید ناخالص ملی کشور در آن سال (حدود 120 تا 125 هزار میلیارد تومان) مشخص میشود که افزون بر سه درصد از تولید ناخالص ملی کشور در تصادفات ترافیکی از بین رفته است. این مقدار برای سال 1385 حدود شش هزار میلیارد تومان و بیش از پنج درصد تولید ناخالص ملی کشور برآورد شده است(65).
تصادفات به عنوان دومین عامل بزرگ مرگ و میر ایرانیان روزانه 20 میلیارد تومان هزینه ایجاد میکند به عبارت دیگر سالانه هفت درصد از تولید ناخالص داخلی کشور در تصادفات جادهای از بین میرود.تصادف ها علاوه بر هزینه های مستقیم، هزینه های سنگین دیگری به صورت غیر مستقیم نظیر هزینه زمان از دست رفته برای درمان مصدومان،هزینه فعالیتهای پلیس برای برای ثبت و ضبط تصادفات و رسیدگی های کارشناسی، هزینه اورژانس و خدمات امداد جادهای و مسایل مشابه آنها دارد که رقمی معادل هزینههای مستقیم این بخش است.
از سوی دیگر سازمان بهداشت جهانی پیش بینی کرده که تا 10 سال آینده 25 درصد از بودجه سلامت کشورهای درحال توسعه و از جمله ایران صرف قربانیان حوادث رانندگی خواهد شد. از این اعداد و ارقام مالی و اقتصادی که بگذریم از دست رفتن هموطنان در تصادفات رانندگی، با هیچ آمار و رقمی قابل محاسبه نیست. هزینه متوسط یک تصادف رانندگی منجر به فوت، افزون بر پنج میلیارد تومان برآورد شده است. براساس مطالعات انجام شده، متوسط هزینه تصادفات رانندگی منجر به فوت در سال 1383 حدود یک میلیارد و 700 میلیون تومان و در سال 1385 حدود دو میلیارد و 500 میلیون تومان برآورد شده است. متوسط هزینه تصافات جرحی حدود 45 میلیون تومان و متوسط هزینه تصادفات خسارتی نیز حدود دو میلیون تومان است. شدت یک تصادف فوتی نزدیک به هزار برابر و تصادف جرحی حدود 25 برابر تصادفات خسارتی برآورد شده است. تصادفات رانندگی با فراهم شدن شرایط رفاهی در جامعه، هزینههای بیشتری را به جامعه تحمیل میکند(66).
در سال ۱۳۸۶، هزینه مجموع تصادفات درون و برونشهری ۱۸ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان بوده است. هزینه تصادفات کشور در این سال از کل تولید ناخالص داخلی بیش از ۵۰ درصد کشورهای جهان نظیر غنا، اردن، بحرین و… بیشتر بوده است. همچنین هر خانواده ایرانی در سال ۱۳۸۶ به طور متوسط حدود یک میلیون تومان بابت تصادفات ترافیکی هزینه متحمل شده(67). که این میزان، 6.23 درصد از تولید ناخالص داخلی کشور بوده است. با توجه به نرخ رشد 6.7 درصدی تولید ناخالص داخلی در همین سال، نتیجهگیری میشود هزینه تصادفات رشد تولید ناخالص داخلی را از بین میبرد. همچنین بر اساس آمار وزارت بهداشت، حوادث رانندگی دومین عامل فوت و اولین عامل عمر از دست رفته در ایران است (در آمار جهانی رده نهم) و 60 درصد از حوادث منجر به جرح و فوت به حوادث رانندگی تعلق دارد؛ در حالیکه در آمار جهانی این رقم 25 درصد است (68).