دانلود پایان نامه

نارایان و اسمیت (2005) تقاضای برق بخش خانگی برای استرالیا را تحلیل کردند. آنها دو مدل تقاضای بخش خانگی برای برق را برآورد کردند. هر دو مدل شامل درآمد و متغیرهای دمایی میشد، اما در ارائهشان از متغیر قیمت متفاوت بودند. در مدل اول به علاوه درآمد و متغیرهای دمایی، قیمت برق و گاز طبیعی (یک منبع جایگزین انرژی) معرفی شدند به عنوان متغیرهای مجزا. در مدل دوم تصریح قیمت قالب قیمت نسبی به خود میگیرد. آنها پی بردند که در بلندمدت درآمد و قیمت برق اصلیترین عوامل تعیینکننده تقاضای برق در بخش خانگی هستند، در حالیکه درجه دما برخی اوقات معنادار است و قیمت گاز بیمعنا است. به علاوه کششهای کوتاهمدت کوچکتر از کششهای بلندمدت هستند.
وینچنز و بیانکو ودیگران (2009) با مطالعه دادههای سالهای 2007- 1970 به تحمین تابع تقاضا در ایتالیا پرداختهاست. طبق نتایج این تحقیق مقدار درآمد سرانه، قیمت برق در سال مطالعه و همچنین با سه دوره تاخیر و نیز میزان مصرف برق با سه دوره تاخیردر این تابع موثرند. در این مقاله مصرف بخش غیرخانگی نیز به وسیلهی متغیرهای قیمت برق برای مصارف غیرخانگی، درآمد کل کشور، متغیر زمان به عنوان نمایندهی بهرهوری وتکنولوژی و همچنین مصرف برق با سه دورهی تاخیر برآورد شدهاست.در این تحقیق کشش قیمتی مصرف به دو صورت کوتاهمدت و بلندمدت محاسبه شدهاست و بهطور کلی کشش درآمدی بیشتر از کشش قیمتی بهدست آمدهاست.
سلیمانسعد (2008) با استفاده از دادههای سریزمانی 2007-1973 به برآورد تابع تقاضای برق در بخش خانگی برای کرهجنوبی پرداختهاست. و در یک مدل سریزمانی ساختاری کشش درآمدی بلندمدت 33/1، کشش قیمتی بلندمدت 27/0- را حاصل نمودهاست . وی پیشنهاد میکند که برای تشویق کارایی انرژی در بخش خانگی، دولت بایستی بازار مبتنی بر سیاستهای قیمتگذاری را با سیاستهای غیربازاری مثل حداقل استاندارد کارایی انرژی و آگاهی افکار عمومی تکمیل کند.
کارلوس و نوتینی (2009)، با استفاده از مدل پارامترهای متغیر زمانی به برآورد تابع تقاضای برق در کشور برزیل پرداختهاند و این موضوع را بررسی کردهاند که آیا الگوی مصرف پس از مساله سهمیهبندی برق در سال2001 تغیر کردهاست یا خیر. آنها به این نتیجه رسیدهاند که الگوی مصرف در بخشهای خانگی وصنعتی تغییر نکردهاست و پارامترها از ثبات لازم برخوردار میباشند و همچنین حساسیت مصرفکنندگان خانگی نسبت به تغییرات قیمت بیشتر از مشترکین صنعتی میباشد و نکته دیگر آنکه عوامل مشاهده نشده تاثیر مهمی در توزیع مصرف برق در بخش خانگی دارند.
2-5 جمعبندی و نتیجهگیری
در تمامی مطالعاتی که صورت گرفته در اکثر آنها به برآورد تابع تقاضا و به دست آوردن کششها پرداخته شده، اصولا تغیرات قیمت برق، جمعیت، درآمدسرانه و قیمت سوختهای جانشین همراه با عواملی از قبیل قابل دسترس بودن برق، از عواملی هستند که تقاضا برای برق را تعیین میکنند. بنابراین، روش اصولی در تخمین و پیشبینی میزان مصرف برق در سالهای آینده، این است که تغییرات عوامل موثر را به صورت نظامیافته در نظر بگیریم، و بر همان اساس، میزان تقاضا پیشبینی شود. با توجه به مطالعهی آقای صفاریپور اصفهانی که به بررسی و پیشبینی تقاضای انرژی پرداخته ابتدا تابع تقاضای انرژی الکتریکی را برآورد نموده و سپس به پیشبینی آن پرداخته است در این پژوهش تقاضا تابعی از عواملی همچون قیمت برق، جمعیت و درآمد سرانه میباشد با توجه به جانشینی ضعیف بین برق با سایر انرژیهای ثانویه(در ایران)، قیمت این انرژیها در تابع در نظر گرفته نشده است. و در مورد عرضه انرژی نیز به بحث بهینهیابی و جایابی نیروگاهها پرداخته شده بود. در مطالعهای که صورت میگیرد میزان عرضه و تقاضای هرمنطقه را برآورد نموده و عدم تعادلهای آنها به دست خواهد آمد که بتوان برای هر منطقه برنامهریزی کرد.
فصل سوم: بررسی کلی صنعت برق در اقتصاد ایران
3-1 مقدمه
حرکت پرشتاب فرآیند عرضهی حاملهای انرژی در دنیا، افزایش وابستگی توسعهی اقتصادی کشورها به انرژی و قیمتهای در حال رشد آن، وضع قوانین سختگرایانهی بینالمللی محیطزیست و جهتگیری برنامهریزی دولتها به سمت ایجاد تنوع در منابع انرژی اولیه کشورهای متبوعشان، بدین معنی است که کشور باید به روشهای نوینی جهت رصد و پردازش اطلاعات انرژی الکتریکی دست یابد تا با اتخاذ سیاستهای مناسب و منطبق با واقعیت، هدایت و راهبردی اقتصاد انرژی کشور را به جهت سرآمدی در منطقه تضمین نماید. در این فصل مختصری در مورد تاریخچه برق در جهان و ایران، برق در دنیای امروزی، ویژگی های عمومی و اختصاصی برق، تعرفههای تضمینی برق، ظرفیت اسمی و عملی نیروگاهها، تولید انرژی الکتریکی، مصرف انرژی الکتریکی، قیمت برق، خصوصیسازی در صنعت برق، مبادلات انژی الکتریکی بین مناطق و با کشورهای دیگر ارائه خواهد شد.
3-2 تاریخچه برق در جهان
تاریخچه الکتریسته در ایران و بینالنهرین باستان به دوره اشکانیان برمیگردد. اولین باتری اختراع شده را به اشکانیان نسبت میدهند که به خاطر محل یافتنش به باتری بغدادی شهرت یافت. اما علم الکتریسته از سال 1785 که کولن، قانون اصلی الکتریسیته ساکن را نشان داد، آغاز شد. در سال 1800 با اختراع پیل الکتریکی توسط ولتا، استفاده عملی از انرژی الکتریکی در مواردی مانند تلگراف و تلفن آغاز شد. اگر چه الکتریسته به عنوان نتیجه ی واکنش شیمیایی که در یک پیل الکترولیت از زمانی که الکساندر ولتا در سال 1800 میلادی این ازمایش را انجام داد، شناخته میشده است اما تولید آن به این روش گران بوده است. در سال 1831 میلادی ، مایکل فارادی ماشینی ابداع کرد که با حرکت چرخشی تولید الکتریسیته میکرد، اما حدود 50 سال طول کشید تا این فناوری از نظر اقتصادی مقرون به صرفه گردد. در سال 1871 با اختراع ماشین گرام، راه برای تبدیل کلان انرژی مکانیکی به الکتریکی و برعکس بازگردید، این اختراع گام اساسی در ایجاد صنعت برق تجاری و در واقع نوع اولیهی ژنراتورها و موتورهای برق امروزی است. در سال 1878 میلادی توماس ادیسون جایگزین عملی تجاریی را برای روشنایی گازی و سیستمهای حرارتی ایجاد کرد و به فروش رساند که از الکتریسته جریان مستقیمی استفاده میکرد که به طور منطقهای تولید و توزیع شده بود. در سیستم جریان مستقیم ادیسون، ایستگاههای تولید توان اضافی میبایست نصب میشدند. به دلیل اینکه ادیسون قادر نبود سیستمی را تولید کند که به ژنراتورهای چندگانه اجازه بدهد که به یکدیگر متصل شوند، گسترش سیستم او نیاز داشت که تمامی ایستگاههای تولید جدید مورد نیاز ساخته شوند. نیاز به نیروگاههای اضافی ابتدا توسط قانون اهم بیان شده است، به دلیل اینکه تلفات با مجذور جریان یا بار و با خود مقاومت متناسب است، به کار بردن کابلهای طولانی در سیستم ادیسون به مفهوم داشتن ولتاژهای خطرناک در برخی نقاط یا کابلهای بزرگ و گرانقیمت و یا هر دوی اینها بود. نیکولا تسلا که مدت کوتاهی برای ادیسون کار میکرد و تئوری الکتریسته را به گونهای درک کردهبود که ادیسون درک نکردهبود، سیستم جایگزینی را ابداع کرد که از جریان متناوب استفاده میکرد. تسلا بیان داشت که دو برابر کردن ولتاژ جریان را نصف میکند و منجر به کاهش تلفات به میزان سه چهارم میشود و تنها یک سیستم جریان متناوب، اجازهی انتقال بین سطوح ولتاژ را در قسمتهای مختلف آن سیستم ممکن میسازد. ایدهی بعدیش در سال 1887 میلادی اختراع یک ترانسفورماتور بود و یک کارخانه روشنایی را در سال 1886 میلادی در ماساچوست راهاندازی کرده بود، اگر چه سیستم وستینگهاوس میتوانست از روشناییهای ادیسون استفاده کند، اما توسط تسلا و اختراع ثبت شده اش، وستینگهاوس یک سیستم قدرت برای یک معدن طلا در تلوریدکلادو در سال 1891 میلادی ساخت که دارای یک ژنراتور آبی 100 اسب بخار (75کیلووات) بود که یک موتور 100اسب بخار را در آن سوی خط انتقالی به 2.5 مایل (4کیلومتر) تغذیه میکرد. سپس با یک قرداد با جنرال الکتریک که ادیسون مجبور به فروش آن شده بود، شرکت وستینگهاوس اقدام به ساخت یک نیروگاه در نیاگارا فال که دارای 3 ژنراتور 5000 اسب بخاری بود که الکتریسته را به یک کورهی ذوب آلومینیوم در نیاراگای نیویورک و به شهر بوفالو نیویورک به فاصله ی 22 مایلی (35 کیلومتری) انتقال میداد، نیروگاه نیاگارا در 2 آوریل 1895 میلادی شروع به کار کرد.
3-3 تاریخچه برق در ایران
اولین مولد برق در ایران در زمان ناصرالدینشاه (1254 ه.ش) به قدرت تقریبی 3 کیلووات برای روشنایی بخشی از کاخ سلطنتی به بهرهبرداری رسید که درست 14 سال پیش از اختراع ماشین گرام و 3 سال پس از تاسیس موسسه برقرسانی توماسادیسون بود. اولین موسسهای که به منظور فروش، اقدام به تولید برق نمود، در سال 1284 توسط یک بازرگان ایرانی به نام حاجحسینآقا امینالضرب تاسیس شد. این موسسه به نام ادارهی چراغ برق با هدف تامین روشنایی آمادهی بهرهبرداری شد و مسئولیت تهیه، نصب، تعمیر و نگهداری تاسیسات مربوط به روشنایی معابر را بر عهده داشت. در 30 سال اول فعالیت صنعت برق، بخش خصوصی حضور گسترده داشت، مزایای صنعت برق، بخش خصوصی را ترغیب به احداث تاسیسات بزرگ و کوچک برای تولید، توزیع و فروش برق در شهرها کرد. البته فعالیت این موسسات تحت نظارت و نرخگذاری شهرداریها و وزارت کشور بود. در این دوره (1310) بحث شبانهروزیکردن تولید برق برای اولین بار مطرح شد. از اواسط دههی دوم قرن حاضر (1315) به تدریج موسسات عمومی و شهرداریها نیز در کنار بخشخصوصی، آغاز به احداث تاسیسات تولید و فروش برق نمودند. با آغاز جنگ جهانی دوم و بروز بحرانهای اقتصادی ناشی از آن، رشد فعالیتهای بخش عمومی کاهش یافت ولی به تدریج و با بهبود وضعیت اقتصادی دولت، فعالیت این بخش افزایش یافت. در این دوره بود که نیروگاه بخاری ساخت کارخانه ی اشکودای چکسلواکی در تهران بهرهبرداری شد. ارائهی سرویس مناسبتر توسط موسسات عامالمنفعه، بهبود وضعیت ولتاژ و فرکانس ایجاد شبکه با ولتاژ بالاتر، ایجاد نیروگاههای با ظرفیت بالا و در نهایت قیمت تمامشده پایینتر از مهمترین مشخصات صنعت برق در این دوره بود تا اوایل دهه ی 40 برای مدیریت برق کشور سازمان واحدی وجود نداشت و تصمیمات کلان از طریق وزارت کشور و سازمان برنامه و بودجه به شهرداریها، موسسات خصوصی و دولتی متوالی برق در شهرستانها ابلاغ و اعمال میشد. در این دوره از یک سو با توسعه تاسیسات برق بخشعمومی و ظرفیت مازاد تولید، ایجاد خطوط فشار قوی و رواج فضای دولت سالاری و از سوی دیگر به دلیل سرویس نامناسب و گران بخش خصوصی، با تصویب قانون سازمان برق ایران و قانون تاسیس وزارت آب و برق و ایجاد شرکتهای برق منطقهای، فعالیت بخش خصوصی در صنعت برق متوقف و در فعالیت انحصاری دولت ادغام شد. در سال 1348 شرکت توانیر با مسئولیت توسعه تاسیسات تولید، انتقال و عمدهفروشی برق تشکیل شد و در بهمن 1353 با هدف برنامهریزی جامع و هماهنگکردن فعالیت انرژی در سطح کشور، وزارت آب و برق به وزارت نیرو تغییر نام داد. با در نظر داشتن اینکه دولت متعهد به تامین برق با قیمتی کمتر از هزینهتمامشده بود و با رشد فزاینده تقاضا برای برق کسری منابع دولتی برای تامین نیازهای فزاینده و خاموشیهای ادواری ناشی از کمبود منابع مالی لازم برای توسعهی تولید به اقتضای رشد مصرف به تدریج آغاز شد. در سالهای پس از جنگ نیاز به توسعه و گسترش صنایع زیربنایی و مادر، افزایش کارایی صنایع مختلف به منظور پاسخگویی به تقاضا و جبران محدودیتهای مالی دولت و همچنین فشارهای وارده از سوی صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی برای کاهش تصدیگری دولتها باعث اهمیت یافتن مساله تجدید ساختار صنعت برق گردید. در راستای تحقق تجدید ساختار در صنعت برق اقدامات زیر انجام گردید:
حرکت از تمرکز به سمت عدمتمرکز وظایف و فعالیت واحدهای تابعهی وزارت نیرو
تغییر ساماندهی شرکتها از قالب دولتی به شرکتهای غیردولتی و خصوصی
برونسپاری فعالیتهای خدماتی، فرهنگی، مشاورهای، تعمیراتی و نظایر آنها.
اقدام در جهت جلب سرمایههای داخلی و خارجی برای توسعهی بخش تولید به روشهای B.O.O و B.O.T
خصوصیسازی در بخشهایی که فاقد خصلت انحصارطبیعی و یا آثار خارجی است.
تفکیک فعالیتهای تولید، انتقال و توزیع نیروی برق
راهاندازی بازار برق
از این رو برای تجدید ساختار، حرکت همزمان در راستای جذب مشارکت بخش خصوصی در فعالیتهای این صنعت (خصوصیسازی از پایین) و کاهش فعالیتهای دولت در این زمینه (خصوصیسازی از بالا) همراه با فراهمآوردن مکانیزم و چهارچوب مناسب برای فعالیت بهینه بخش خصوصی در صنعت (بازار برق) لازم است.
3-4 برق در دنیای امروزی