دانلود پایان نامه

ویکعلامتسمبلیککهکلمهاللهرابهصورتگللاله (نمادشهادت) نشانمیدهدو بارنگقرمزدرمرکزنوارسفیدقراردارد. کلمهاللهاکبرنیزباخطسفید 11 باردرامتدادلبهپاییننوارسبزو 11 باردرامتدادلبهبالایباندقرمزتکرارشده است.
3-1-2 ﻣﻮﻗﻌﯿﺖﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽاﯾﺮان
از عواملی که همواره تاثیر بسزایی در سیاست و قدرت کشورها دارند می توان به موقعیت جغرافیایی کشورها اشاره نمود.
3-1-2-1 ﻣﻮﻗﻌﯿﺖرﯾﺎﺿﯽ
اﯾﺮاندرﻧﯿﻢﮐﺮهﺷﻤﺎﻟﯽﺑﯿﻦ 25 ﺗﺎ 40 درﺟﻪﻋﺮضﺷﻤﺎﻟﯽازﺧﻂاﺳﺘﻮاوﺑﯿﻦ 44 و 63.5 درﺟﻪﻃﻮﻟﯽﺷﺮﻗﯽازﻧﯿﻢروزﮔﺮﯾﻨﻮﯾﭻواﻗﻊﺷﺪهاﺳﺖﮐﻪاﯾﻦﻣﻮﻗﻌﯿﺖﺑﯿﺎﻧﮕﺮآناﺳﺖﮐﻪاﯾﺮاندرﻣﻨﻄﻘﻪﻣﻌﺘﺪﻟﻪﻗﺮاردارد. ازاﯾﻦرواﯾﺮاندراﯾﻦﻋﺮضﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ،ﻓﺎﻗﺪآبوﻫﻮایﺳﺮداﺳﺖﮐﻪﻣﻌﻤﻮلاًدرﻋﺮضﻫﺎیﺑﻠﻨﺪوﺟﻮدداردواﮔﺮدرﺑﻌﻀﯽﻧﻘﺎطﻫﻮایزﻣﺴﺘﺎنﺑﺴﯿﺎرﺳﺮداﺳﺖ،ﺑﯿﺸﺘﺮﺑﻪﺳﺒﺐارﺗﻔﺎعزﯾﺎدازﺳﻄﺢدرﯾﺎﺳﺖﻧﻪﻋﺮضﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ( قالیباف،1387: ص8 )
3-1-2-2 ﻣﻮﻗﻌﯿﺖﻧﺴﺒﯽ
اﻫﻤﯿﺖﻣﻮﻗﻌﯿﺖﻧﺴﺒﯽﯾﮏﮐﺸﻮرﺑﻪﻣﺮاﺗﺐﺑﯿﺶازﻣﻮﻗﻌﯿﺖرﯾﺎﺿﯽآناﺳﺖ. ﻣﻮﻗﻌﯿﺖﻧﺴﺒﯽاﯾﺮانراﻣﯽﺗﻮانازﺟﻬﺖدوریﯾﺎﻧﺰدﯾﮑﯽﺑﻪدرﯾﺎوازﺟﻬﺖﻣﻮﻗﻌﯿﺖآندرﻣﻨﻄﻘﻪﻣﻮردﻣﻄﺎﻟﻌﻪﻗﺮارداد. ﺗﺠﺮﺑﻪﻧﺸﺎندادهاﺳﺖ،ﮐﺸﻮرﻫﺎﯾﯽﮐﻪدرﻣﺠﺎورآبﻫﺎیآزادودرﯾﺎﻫﺎیآزادﺑﺎﺷﻨﺪﺑﻬﺘﺮﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪاﺳﺘﻘلالﺳﯿﺎﺳﯽواﻗﺘﺼﺎدیﺧﻮدراﺣﻔﻆﮐﻨﻨﺪ. اﮔﺮﭼﻪازﻧﻈﺮﻧﻈﺎﻣﯽﻫﻤﯿﻦدرﯾﺎﻫﺎﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪﺑﻪﻋﻨﻮانﻣﻨﺎﻃﻖﺗﻬﺪﯾﺪوﺣﻀﻮرﻧﯿﺮوﻫﺎیﺑﯿﮕﺎﻧﻪﺑﺎﺷﻨﺪوآنﮐﺸﻮرﺿﺮورتاﯾﺠﺎدﻧﯿﺮویدرﯾﺎﯾﯽﺑﺮایدﻓﺎعازﻣﺮزﻫﺎیآﺑﯽﯾﺎﻣﻨﺎﻓﻊﻣﻠﯽدردرﯾﺎرااﺣﺴﺎس ﮐﻨﺪ( قالیباف،1387: ص9-8).
3-2 وﺳﻌﺖجمهوری اسلامی ایران
وسعت سرزمین یکی از عوامل موثر در ژئوپلیتیک کشورهاست و از منظر سیاسی در ارزیابی قدرت ملموس کشورها در خور توجه است. اﯾﺮاناﻣﺮوزﺑﺎوﺳﻌﺖ 1648195 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮﻣﺮﺑﻊﻣﻌﺎدلﯾﮏﺑﯿﺴﺖوﻫﻔﺘﻢوﺳﻌﺖﻗﺎرهآﺳﯿﺎوﻧﺰدﯾﮏﺑﻪﯾﮏﻧﻮدمﺧﺸﮑﯽﻫﺎیﺟﻬﺎناﺳﺖ. و در منطقه خاورمیانه بعد از عربستان وسیع ترین کشور می باشد. وسعت آن ﺑﻪﺗﻨﻬﺎﯾﯽ،ﺑﯿﺸﺘﺮازﻣﺠﻤﻮعﻣﺴﺎﺣﺖﺷﺶﮐﺸﻮراروﭘﺎﯾﯽآﻟﻤﺎن،ﻓﺮاﻧﺴﻪ،اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن،اﯾﺘﺎﻟﯿﺎ،ﻫﻠﻨﺪوﺑﻠﮋﯾﮏاﺳﺖ( قالیباف،1387: ص 9).
3-3 شکلﮐﺸﻮر جمهوری اسلامی ایران
ﺟﻤﻬﻮریاﺳلاﻣﯽاﯾﺮانﭼﻬﺎرﺿﻠﻌﯽﻧﺎﻣﻨﻈﻤﯽاﺳﺖﮐﻪﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦﻗﻄﺮآندرﺟﻬﺖﺷﻤﺎلﻏﺮﺑﯽﺑﻪﺟﻨﻮبﺷﺮﻗﯽ (بازرگانﺗﺎﺧﻠﯿﺞﮔﻮاﺗﺮ)درﺣﺪود 2250 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮوﻗﻄﺮﮐﻮﭼﮏآندرﺟﻬﺖﺷﻤﺎلﺷﺮﻗﯽﺑﻪﺟﻨﻮبﻏﺮﺑﯽ( ﺳﺮﺧﺲﺗﺎخرمشهر)درﺣﺪود 1400 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮاﺳﺖ(بیگدلی،1381:صص25-22).
درﺣﺎلﺣﺎﺿﺮﻋﻤﺪهﻣﺴﺎﺣﺖﮐﺸﻮرﺑﻪﻃﺮزﯾﮑﭙﺎرﭼﻪاﺳﺘﻘﺮارﯾﺎﻓﺘﻪاﺳﺖ. ﻟﯿﮑﻦﺑﺨﺶﮐﻮﭼﮏوﻟﯽﺑﺴﯿﺎرﭘﺮاﻫﻤﯿﺖژﺋﻮاﺳﺘﺮاﺗﮋﯾﮑﯽوژﺋﻮﭘﻠﯿﺘﯿﮑﯽ،ﮐﻪﻫﻤﺎنﻣﺠﻤﻮعﺟﺰاﯾﺮاﯾﺮاﻧﯽواﻗﻊدرﺧﻠﯿﺞﻓﺎرسوﺗﻨﮕﻪﻫﺮﻣﺰﻣﯽﺑﺎﺷﺪ،ﻣﻘﺪاریازﺳﺮزﻣﯿﻦاﺻﻠﯽﻓﺎﺻﻠﻪدارﻧﺪ،ﻟﯿﮑﻦاﯾﻦﺟﺪاﯾﯽﻓﯿﺰﯾﮑﯽﺑﻮدهوﺑﻪﻫﯿﭻوﺟﻪﺟﻨﺒﻪﺣﻘﻮﻗﯽﻧﺪارد. ﻫﻤﺎنﻃﻮرﮐﻪﮔﻔﺘﻪﺷﺪ،ﺷﮑﻞﮐﺸﻮرﺑﻪواﺳﻄﻪﯾﮑﭙﺎرﭼﻪﺑﻮدنازﻧﻘﺶﺗﻌﯿﯿﻦﮐﻨﻨﺪهایدروﺿﯿﻌﯿﺖدﻓﺎﻋﯽ–اﻣﻨﯿﺘﯽﮐﺸﻮرﺑﺮﺧﻮرداراﺳﺖ. ادﻋﺎﻫﺎیاﻣﺎراتﻣﺘﺤﺪهﻋﺮﺑﯽدرﺑﺎرهﺟﺰاﯾﺮﺗﻨﺐﺑﺰرگ،ﮐﻮﭼﮏواﺑﻮﻣﻮﺳﯽ،ﺟﺪاازﻧﻘﺶآﻣﺮﯾﮑﺎ،ﺗﺎﺣﺪیﻧﺸﺄتﮔﺮﻓﺘﻪازﺑﻌﺪﻣﺴﺎﻓﺘﯽاﯾﻦﺟﺰاﯾﺮﺑﺎﺳﺮزﻣﯿﻦاﺻﻠﯽﻣﯽﺑﺎﺷﺪ(ﻋﺴﮕﺮی،1379:صص 96-95).
3-3-1 ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﯽاﯾﺮان
اﯾﺮانازﻟﺤﺎظﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﯽدﭼﺎرﻋﺪمﺗﻘﺎرناﺳﺖ. ﺑﺪﯾﻦﻣﻌﻨﺎﮐﻪﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦﺗﺮاﮐﻢارﺗﻔﺎﻋﺎتودﯾﻮارهﻫﺎیﭘﯿﻮﺳﺘﻪوﻣﺮﺗﻔﻊدرﺿﻠﻊﻫﺎیﺷﻤﺎﻟﯽ،ﻏﺮﺑﯽ،ﺷﻤﺎلﻏﺮﺑﯽوﺗﺎﺣﺪودیدرﺿﻠﻊﺟﻨﻮﺑﯽﮐﺸﻮروﺟﻮددارددرﺣﺎﻟﯿﮑﻪﺿﻠﻊﺷﺮﻗﯽﮐﺸﻮرﻓﺎﻗﺪدﯾﻮارهﻫﺎیﺑﻠﻨﺪوﭘﯿﻮﺳﺘﻪﺑﻮدهوﺗﺮﮐﯿﺒﯽازﭘﺴﺘﯽوﺑﻠﻨﺪیﻫﺎیﮔﺴﺴﺘﻪرادرﺧﻮدﺟﺎیدادهاﺳﺖ(روزﻧﺎﻣﻪرﺳﺎﻟﺖ،1389:ص 18).
اﮔﺮﭼﻪوﺿﻊﻧﺎﻫﻤﻮاریﻫﺎیاﯾﺮاندرﺗﻮﺳﻌﻪارﺗﺒﺎﻃﺎتﻣﺸﮑﻞاﯾﺠﺎدﮐﺮدهاﺳﺖاﻣﺎازﻟﺤﺎظﻣﺴﺎﺋﻞدﻓﺎﻋﯽﻣﺰﯾﺖﻫﺎﯾﯽراآﻓﺮﯾﺪهاﺳﺖ. ﻓلاتﻣﺮﮐﺰیاﯾﺮانﺗﻮﺳﻂﮐﻮهﻫﺎیﻣﺮﺗﻔﻊاﻟﺒﺮزﺑﺎﺟﻬﺖﻏﺮﺑﯽ–ﺷﺮﻗﯽوﮐﻮهﻫﺎیزاﮔﺮسﺑﺎﺟﻬﺖﺷﻤﺎلﻏﺮﺑﯽ- ﺟﻨﻮبﺷﺮﻗﯽﻣﺤﺼﻮرﺷﺪهاﺳﺖ. ﺑﻪﻋﺒﺎرتدﯾﮕﺮرﺷﺘﻪﮐﻮهﻫﺎیﭘﯿﺮاﻣﻮﻧﯽﻫﻤﭽﻮندژیﻣﺤﮑﻢآنراﻓﺮاﮔﺮﻓﺘﻪوﻧﻔﻮذﺑﻪآناززﻣﯿﻦراﺑﺴﯿﺎرﻣﺸﮑﻞﮐﺮدهاﺳﺖ( ﯾﻤﺎﻧﯽ،1377: ص312).وﺿﻊﻧﺎﻫﻤﻮاریﻫﺎیاﯾﺮانﻣﺎﻧﻨﺪﻣﻮاﻧﻊﻃﺒﯿﻌﯽ،رﺷﺘﻪﮐﻮهﻫﺎ،ﺑﯿﺎﯾﺎنﻫﺎوﺑﺎﺗلاقﻫﺎﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪﻣﺎﻧﻌﯽﺟﺪیدرراهﺗﻮﺳﻌﻪﺷﺒﮑﻪﻫﺎیارﺗﺒﺎﻃﯽﺑﺎﺷﻨﺪ. ﻣﺤﯿﻂزﯾﺴﺖﻃﺒﯿﻌﯽرویﭼﮕﻮﻧﮕﯽﺗﻮزﯾﻊﻓﻀﺎﯾﯽﻣﺮدماﺛﺮﻣﯽﮔﺬارد. اﮔﺮﺟﻤﻌﯿﺖدرﯾﮏﻣﮑﺎنﻣﺘﺮاﮐﻢﺑﺎﺷﺪ،آﺳﺎﻧﺘﺮﻣﯽﺗﻮانﺑﯿﻦاﻧﻬﺎﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽاﯾﺠﺎدﮐﺮد(ﻣﯿﺮﺣﯿﺪر،1371:ص104).ﻧﻮارﻣﺮزیاﯾﺮانازﺷﻤﺎلﺗﻮﺳﻂرﺷﺘﻪﮐﻮﻫﺎیاﻟﺒﺮز،ازﻣﻐﺮب،ﺟﻨﻮبوﺟﻨﻮبﺷﺮﻗﯽﺑﻪﺗﺮﺗﯿﺐﺗﻮﺳﻂزاﮔﺮسوﻣﮑﺮانوازﺷﺮقوﺷﻤﺎلﺷﺮﻗﯽﺑﻪوﺳﯿﻠﻪﮐﻮهﻫﺎیﮐﭙﻪداغاﺣﺎﻃﻪﺷﺪهاﺳﺖ. اﯾﻦارﺗﻔﺎﻋﺎتازﺗﻨﻮعﻣﺤﯿﻄﯽﺑﺴﯿﺎریﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪوﺑﻪﻣﻮازاتﺧﻄﻮطﻣﺮزیاﯾﺮاناﻣﺘﺪادﯾﺎﻓﺘﻪاﻧﺪ،ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦﻧﻔﻮذﺑﻪآﻧﻬﺎازﻃﺮﯾﻖزﻣﯿﻦﺗﻘﺮﯾﺒﺎًﻏﯿﺮﻣﻤﮑﻦاﺳﺖ. ﺗﻨﮕﻪﻫﺎیﻋﻤﯿﻘﯽﮐﻪﺗﻮﺳﻂرودﺧﺎﻧﻪﻫﺎﺣﻔﺮﺷﺪهاﻧﺪ،ﺗﻨﻬﺎﻣﻌﺒﺮﻣﻮﺟﻮدﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ. ﺷﮑﻞارﺗﻔﺎﻋﺎتﺑﻪﮔﻮﻧﻪایاﺳﺖﮐﻪﺑﻪﻃﻮرﻃﺒﯿﻌﯽﻗﺎﺑﻠﯿﺖاﺳﺘﺘﺎرﺑﺴﯿﺎرزﯾﺎدیدارﻧﺪ. ازﺳﻮیدﯾﮕﺮﺑﯿﺎﺑﺎنﻫﺎوﮐﻮﯾﺮﻫﺎیداﺧﻠﯽﻣﺜﻞدﺷﺖﮐﻮﯾﺮودﺷﺖدرﻣﻨﺎﻃﻖﺷﻤﺎﻟﯽ : ﻟﻮتﻧﯿﺰﺑﺮایاﺗﺼﺎلوارﺗﺒﺎطﻣﯿﺎنﻧﻮاﺣﯽﻣﺮﮐﺰیوﺳﺎﺣﻠﯽﻣﺎﻧﻊﺑﺰرﮔﯽاﺳﺖ(ﯾﻤﺎﻧﯽ،1377:ص315).
3-3-2 ﺟﻤﻌﯿﺖ
ﺑﺮاﺳﺎسﻧﺘﺎﯾﺞﺑﺪﺳﺖآﻣﺪهازﺳﺮﺷﻤﺎریﻣﻠﯽﺳﺎل 1385 ،ﺟﻤﻌﯿﺖﮐﺸﻮر 70 ﻣﯿﻠﯿﻮنو 472 ﻫﺰارو 846 ﻧﻔﺮاﻋلامﺷﺪ. اﯾﻦﻣﯿﺰاندرﺳﺎل 1375 ﺣﺪود 60 ﻣﯿﻠﯿﻮنو 55 ﻫﺰارو 488 ﻧﻔﺮﺑﻮدهوﺑﺪﯾﻦﺗﺮﺗﯿﺐﺳﺎلاﻧﻪﯾﮏﻣﯿﻠﯿﻮنﻧﻔﺮﺑﻪﺟﻤﻌﯿﺖﮐﺸﻮراﺿﺎﻓﻪﺷﺪهاﺳﺖ. ﻧﺮخرﺷﺪﺟﻤﻌﯿﺖدردﻫﻪ 75، 1.96 درﺻﺪﺑﻮدهاﺳﺖﮐﻪدردﻫﻪ 85 ﺑﻪ 1.61 درﺻﺪرﺳﯿﺪهاﺳﺖ،ﺑﺪﯾﻦﺗﺮﺗﯿﺐﻧﺮخرﺷﺪﺟﻤﯿﻌﯿﺖﻧﺴﺒﺖﺑﻪدﻫﻪﮔﺬﺷﺘﻪ 0.35 درﺻﺪﮐﺎﻫﺶﯾﺎﻓﺘﻪاﺳﺖ. ﮐﻢﺟﻤﻌﯿﺖﺗﺮﯾﻦاﺳﺘﺎنﮐﺸﻮردرﺳﺎل 75 ،اﯾلامﺑﺎ 475 ﻫﺰارﻧﻔﺮوﮐﻢﺟﻤﻌﯿﺖﺗﺮﯾﻦاﺳﺘﺎنﮐﺸﻮردرﺳﺎل 85 ﻧﯿﺰاﯾلامﺑﺎ 545 ﻫﺰارﻧﻔﺮﺑﻮدهاﺳﺖ. ازﺳﻮیدﯾﮕﺮﭘﺮﺟﻤﻌﯿﺖﺗﺮﯾﻦاﺳﺘﺎنﮐﺸﻮردرﺳﺎلﻫﺎی 75 و 85 اﺳﺘﺎنﺗﻬﺮانﺑﻪﺗﺮﺗﯿﺐﺑﺎ 10 ﻣﯿﻠﯿﻮنو 343 ﻫﺰارﻧﻔﺮو 13 ﻣﯿﻠﯿﻮنو 413 ﻫﺰارﻧﻔﺮﺟﻤﻌﯿﺖﺑﻮدهاﺳﺖ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦﻃﯽاﯾﻦدهﺳﺎلﺟﻤﻌﯿﺖﺷﻬﺮیاﻓﺰاﯾﺶﯾﺎﻓﺘﻪوازﺟﻤﻌﯿﺖروﺳﺘﺎﯾﯽﮐﺎﺳﺘﻪﺷﺪهاﺳﺖ. ﮐﺎﻫﺶﺟﻤﻌﯿﺖروﺳﺘﺎﯾﯽﺑﻪاﯾﻦﻣﻌﻨﺎﺳﺖﮐﻪروﺳﺘﺎﯾﯿﺎنﻃﯽ 10 ﺳﺎلﮔﺬﺷﺘﻪﺑﻪﺷﻬﺮﻫﺎﻣﻬﺎﺟﺮتﮐﺮدهاﻧﺪوﯾﺎﺗﻌﺪادیازروﺳﺘﺎﻫﺎﺑﻪﺷﻬﺮﺗﺒﺪﯾﻞﺷﺪهاﻧﺪ(قالیباف،1387:ص30). ﺣﺮﮐﺖﺑﻪﺳﻮیﺷﻬﺮﻫﺎیﺑﺰرگوﻣﺘﻤﺮﮐﺰﺷﺪنﺟﻤﻌﯿﺖدرآﻧﻬﺎﭘﺪﯾﺪهﻣﺤﺴﻮﺳﯽاﺳﺖوﭼﻨﺎنﭼﻪروﻧﺪﻣﺬﮐﻮراداﻣﻪﯾﺎﺑﺪﻣلاﺣﻈﺎﺗﯽﻧﻈﯿﺮﺗﺎﻣﯿﻦﻣﻨﺎﺑﻊآﺑﯽ،ﺧﺪﻣﺎترﺳﺎﻧﯽ،ﺗﺎﻣﯿﻦﺷﺮاﯾﻂرﻓﺎﻫﯽ،رﻓﻊﻧﯿﺎزﻫﺎیاﺳﺎﺳﯽ،ﺑﺤﺮانﻫﺎیﻧﺎﺷﯽازﺣﺎﺷﯿﻪﻧﺸﯿﻨﯽوﻣﺴﺄﻟﻪاﺷﺘﻐﺎلﻗﺎﺑﻞﻃﺮحﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ(ﻋﺴﮕﺮی،1379:ص100).
اﮐﺜﺮﻣﻠﺖاﯾﺮانﻓﺎرسﻫﺴﺘﻨﺪ،ازﻧﺘﺎﯾﺞﺳﺮﺷﻤﺎریﺳﺎل 1365 ه.ش. درﺑﺎرهﺗﺮﮐﯿﺐﻗﻮﻣﯽﻣﻠﺖاﯾﺮاناﯾﻦﺑﺮآوردﺣﺎﺻﻞﻣﯽﺷﻮد: ﻧﺴﺒﺖﺟﻤﻌﯿﺘﯽﮐﻪﻓﺎرﺳﯽﺻﺤﺒﺖﻣﯽﮐﻨﻨﺪ 82.83 درﺻﺪاﺳﺖ، 2.86 درﺻﺪازﻣﺮدماﯾﺮانﻓﺎرﺳﯽراﻣﯽﻓﻬﻤﻨﺪوﻫﻤﭽﻨﯿﻦ 14.32 درﺻﺪازﻣﻠﺖﻓﺎرﺳﯽﻧﻤﯽداﻧﻨﺪ. ﺑﺮاﺳﺎسآﻣﺎرﻫﺎیﻣﻨﺘﺸﺮهدرﺳﺎﯾﺖﻫﺎازﺟﻤﻠﻪﺳﺎﯾﺖﻓﮑﺖﺑﻮک، 51 درﺻﺪﺟﻤﻌﯿﺖاﯾﺮانراﻓﺎرسﻫﺎﺗﺸﮑﯿﻞﻣﯽدﻫﻨﺪ،درﺻﺪآذریﻫﺎدراﯾﺮان 24درﺻﺪﺑﻮدهوﺑﻪﺗﺮﺗﯿﺐﻣﯿﺰانﮔﯿﻠﮑﯽﻫﺎوﻣﺎزﻧﯽﻫﺎ 8 درﺻﺪ،ﮐﺮدﻫﺎ 7 درﺻﺪ،ﻋﺮبﻫﺎ 7 درﺻﺪ،ﻟﺮﻫﺎ 2 درﺻﺪ،ﺑﻠﻮچﻫﺎ 2 درﺻﺪ،ﺗﺮﮐﻤﻦﻫﺎ 2 درﺻﺪوﺳﺎﯾﺮاﻗﻮاموﮔﺮوهﻫﺎﻧﯿﺰﯾﮏدرﺻﺪﻣﯽﺑﺎﺷﺪ(همان،ص33-34)ﺑﺎوﺟﻮدﻣﺴﺎﺋﻠﯽﭼﻮنرﺷﺪﺟﻤﻌﯿﺖ،ﺟﻮانﺑﻮدنﺟﺎﻣﻌﻪ،اشتغالﻧﺎﮐﺎﻓﯽوﯾﺎﺑﯿﮑﺎریوﻣﺴﺌﻠﻪﻗﻮﻣﯿﺖﻫﺎﻣﯽﺗﻮانﺑﺎﻧﮕﺮشﺧﻮشﺑﯿﻨﺎﻧﻪ،ﺑﻪﻧﯿﺮویاﻧﺴﺎﻧﯽﮐﺸﻮرﺑﻪﻋﻨﻮانﻓﺮﺻﺖﻧﮕﺮﯾﺴﺖ. اﺳﺎﺳﺎًﯾﮑﯽازﻋﻮاﻣﻞرﺷﺪوﺗﻮﺳﻌﻪﻫﺮﺟﺎﻣﻌﻪای،ﻧﯿﺮویﮐﺎرﺟﻮانﻣﯽﺑﺎﺷﺪ،ﮐﻪدرﯾﮏﮔﺴﺘﺮدﮔﯽﻓﺮاوان،ﺳﯿﺴﺘﻢﻣﺎازاﯾﻦاﺳﺘﻌﺪادﺑﺮﺧﻮرداراﺳﺖ. ﭘﺎﯾﯿﻦﺑﻮدنﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦﺳﻨﯽﺟﻤﻌﯿﺖدرﺻﻮرتﻓﺮاﻫﻢﺑﻮدنﺷﺮاﯾﻂوﺑﺴﺘﺮﻣﻨﺎﺳﺐ،ﻣﺤﺮکاﺳﺎﺳﯽﺗﻮﺳﻌﻪوﺗﻮﻟﯿﺪﻣﯽﺑﺎﺷﺪ(ﻋﺴﮕﺮی،1379:ص101).
3-3-3 دﯾﻦوﻣﺬﻫﺐ
ﺑﺮاﺳﺎسﺳﺮﺷﻤﺎریﻫﺎیﺑﻪﻋﻤﻞآﻣﺪه،اﮐﺜﺮﯾﺖﻗﺮﯾﺐﺑﻪاﺗﻔﺎقﻣﻠﺖاﯾﺮان (ﺑﯿﺶاز 99 درﺻﺪ) ﻣﺴﻠﻤﺎنﻫﺴﺘﻨﺪ،ﭘﺲازﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن،ﭘﯿﺮوانﻣﺴﯿﺤﯿﺖﺑﺎ 13 % درﺻﺪﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦﻓﺮاواﻧﯽرادارﻧﺪودرﻣﺮﺗﺒﻪﻫﺎیﺑﻌﺪی،ﺑﻪﺗﺮﺗﯿﺐ: زرﺗﺸﺘﯿﺎن،ﯾﻬﻮدﯾﺎنوﭘﯿﺮواندﯾﮕﺮادﯾﺎنﺑﺎﻧﺴﺒﺖﻫﺎیﻧﺎﭼﯿﺰﮐﻤﺘﺮاز 5% ﻗﺮاردارﻧﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦﺣﺪود 95 درﺻﺪﺷﯿﻌﻪاﺛﻨﯽﻋﺸﺮیوﺑﻘﯿﻪاﻫﻞﺳﻨﺖﻫﺴﺘﻨﺪ. اﻫﻞﺳﻨﺖﻧﯿﺰﺧﻮدﺑﻪدوﺷﺎﺧﻪﺣﻨﻔﯽﮐﻪﻋﻤﺪﺗﺎًدرﺷﺮقوﺟﻨﻮبﺷﺮﻗﯽاﺳﺘﻘﺮاردارﻧﺪوﺷﺎﻓﻌﯽﮐﻪدرﻏﺮبوﻣﻨﻄﻘﻪﮐﺮدﺳﺘﺎنﺳﺎﮐﻦﻫﺴﺘﻨﺪﺗﻘﺴﯿﻢﻣﯽﺷﻮﻧﺪ.(قالیباف،1387: ص 35)
3-3-4 منابع کشور
درﺟﻬﺎﻧﯽﮐﻪاﻗﺘﺼﺎدﺗﻌﯿﯿﻦﮐﻨﻨﺪهﺗﺮﯾﻦﻣﺆﻟﻔﻪﺷﻌﺎعﻧﻔﻮذدوﻟﺖﻫﺎﺳﺖ،ﻧﺒﺎﯾﺪﻏﺎﻓﻞﺑﻮدﮐﻪﻫﻤﯿﻦاﻗﺘﺼﺎدﻫﻤﭽﻨﺎنواﺑﺴﺘﻪﺑﻪﻣﻮادﺧﺎﺻﯽاﺳﺖﮐﻪاﻏﻠﺐﻣﺨﺎزنآندرﮐﺸﻮرﻫﺎیﺟﻬﺎنﺳﻮمواﻗﻊﮔﺮدﯾﺪهاﺳﺖ. ﺧﺎورﻣﯿﺎﻧﻪﺑﻪواﺳﻄﻪداراﺑﻮدنﻋﻈﯿﻢﺗﺮﯾﻦذﺧﺎﯾﺮﻧﻔﺘﯽدرﺟﻬﺎنﺑﻪﻣﻨﺰﻟﻪﻣﺮﮐﺰﺛﻘﻞاﯾﻦﻣﺠﻤﻮﻋﻪﻣﻄﺮحﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. اﻟﺒﺘﻪﺗﻤﺮﮐﺰاﻏﻠﺐاﻧﺮژیﻣﺬﮐﻮردرﺧﻠﯿﺞﻓﺎرسواﺳﺘﻘﺮاراﯾﺮاندراﯾﻦﻣﻨﻄﻘﻪ،ﺟﺎﯾﮕﺎهﻣﻤﺘﺎزیﺑﺮایﮐﺸﻮرﻣﺎناﯾﺠﺎدﮐﺮدهاﺳﺖ(ﻋﺴﮕﺮی،1379:ص102).ﻫﻤﺎنﮔﻮﻧﻪﮐﻪﻣﯽداﻧﯿﻢ،ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦﻣﺎدهﺧﺎمﮐﺸﻮرﻧﻔﺖاﺳﺖوﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦدرﺻﺪﺗﻮﻟﯿﺪﻧﺎﺧﺎﻟﺺداﺧﻠﯽﻣﺎازﻃﺮﯾﻖﺻﺪورﻣﻮادﺧﺎمﻋﻤﺪﺗﺎًﻧﻔﺖﺣﺎﺻﻞﻣﯽﺷﻮد. اﯾﺮانﺑﺎﺑﺮﺧﻮرداریازذﺧﺎﯾﺮﻋﻈﯿﻢﻧﻔﺖوﮔﺎزدرﺟﻬﺎنوﺑﺎداﺷﺘﻦﺗﺠﺮﺑﻪﻃﻮلاﻧﯽدرﺣﻮزهاﻧﺮژیوﻣﻮﻗﻌﯿﺖﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽﻣﻨﺎﺳﺐ،درﺧﻠﯿﺞﻓﺎرسودرﯾﺎیﺧﺰروﻫﻤﺴﺎﯾﮕﯽﺑﺎآﺳﯿﺎیﻣﺮﮐﺰی،ازاﻣﮑﺎناﯾﺠﺎدﭘﯿﻮﻧﺪﻣﯿﺎنﻣﻨﺎﺑﻊاﻧﺮژیﺧﻮدازﺟﻨﻮب،ﺷﺮقوﺷﻤﺎلﺷﺮﻗﯽﺑﻪوﺳﯿﻠﻪﺧﻄﻮطﻟﻮﻟﻪﺑﻪﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪﮔﺎنآﺳﯿﺎﯾﯽ،ﺑﺮﺧﻮرداراﺳﺖ. اﯾﺮان 137 ﻣﯿﻠﯿﺎردﺑﺸﮑﻪ،ﯾﻌﻨﯽ 12 درﺻﺪذﺧﺎﯾﺮاﺛﺒﺎتﺷﺪهﻧﻔﺖﺟﻬﺎنرادراﺧﺘﯿﺎرﺧﻮدداردﮐﻪﭘﺲازﻋﺮﺑﺴﺘﺎنﺳﻌﻮدیﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦذﺧﺎﯾﺮﻧﻔﺖراﺑﻪﺧﻮداﺧﺘﺼﺎصدادهاﺳﺖ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ 27 ﺗﺮﯾﻠﯿﻮنﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐﯾﻌﻨﯽ 15 درﺻﺪذﺧﺎﯾﺮﮔﺎزﻧﯿﺰدراﺧﺘﯿﺎراﯾﺮاناﺳﺖ. ﮐﻪﺑﻌﺪازروﺳﯿﻪﻣﻘﺎمدومراﺧﻮداﺧﺘﺼﺎصدادهاﺳﺖ. ﺟﻤﻬﻮرﯾﺎﺳلاﻣﯽاﯾﺮانروزاﻧﻪﺑﺎﺗﻮﻟﯿﺪ 4 ﻣﯿﻠﯿﻮنﺑﺸﮑﻪﻧﻔﺖوﺳﺎلاﻧﻪ 120 ﻣﯿﻠﯿﺎردﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐﮔﺎزﺑﻪﺗﺮﺗﯿﺐ 4% و 5% ازﺗﻮﻟﯿﺪﻧﻔﺖوﮔﺎزﺟﻬﺎنراﺑﻪﻋﻬﺪهدارد. ﻣﻮﻗﻌﯿﺖاﯾﺮانﺑﻪوﯾﮋهدرﺑﺨﺶﮔﺎزاﻫﻤﯿﺖﺑﯿﺸﺘﺮیدارد،زﯾﺮاازﯾﮏﺳﻮﮔﺎزدراﺳﺘﺮاﺗﮋیاﻣﻨﯿﺖاﻧﺮژیﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪﮔﺎنآﺳﯿﺎﯾﯽﺟﺎﯾﮕﺎﻫﯽوﯾﮋهﯾﺎﻓﺘﻪاﺳﺖوازدﯾﮕﺮﺳﻮاﯾﺮانازدوﻣﯿﻦﻣﻨﺎﺑﻊﮔﺎزﺟﻬﺎنوﻣﻮﻗﻌﯿﺖﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽﺑﺮﺗﺮدرﻣﻨﻄﻘﻪﻏﺮبآﺳﯿﺎﺑﺮﺧﻮردارﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. ﻣﺸﯽﻣﺴﺘﻘﻞاﯾﺮاندرﻣﺪﯾﺮﯾﺖﻣﻨﺎﺑﻊاﻧﺮژیﺧﻮد،ﺛﺒﺎتﺳﯿﺎﺳﯽﭘﺎﯾﺪارآنوﻋلاﻗﻪوﯾﮋهاﯾﻦﮐﺸﻮرﺑﻪﻫﻤﮑﺎریﺑﺎﮐﺸﻮرﻫﺎیآﺳﯿﺎﯾﯽﺟﻬﺖاﯾﺠﺎدوﺗﺤﮑﯿﻢﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽآﺳﯿﺎﯾﯽﻇﺮﻓﯿﺖﻫﺎیآنراﮔﺴﺘﺮدهﺗﺮﻣﯿﺴﺎزد(واعظی، 1386).ازﺳﻮیدﯾﮕﺮﻧﻔﺖوﺻﻨﺎﯾﻊﺟﺎﻧﺒﯽآنﻣﻨﺒﻊدرآﻣﺪ،رﻓﺎه،اﺷﺘﻐﺎل،اﻣﻨﯿﺖوﺛﺒﺎتﮐﺸﻮرﺑﻪﺷﻤﺎرﻣﯽرود. ﺑﺎدرآﻣﺪﻫﺎیﺣﺎﺻﻞﺷﺪهازﻓﺮوشﻧﻔﺖﻣﯽﺗﻮاﻧﯿﻢﺑﺎﺧﺮﯾﺪﺗﺠﻬﯿﺰاتﻧﻈﺎﻣﯽﭘﯿﺸﺮﻓﺘﻪﺗﺎﺣﺪیﺗﻮاﻧﺎﯾﯽﻫﺎیدﻓﺎﻋﯽﺧﻮدراﺑﺎلاﺑﺮدهوﻗﺪرتﭼﺎﻧﻪزﻧﯽﺧﻮدرااﻓﺰاﯾﺶدﻫﯿﻢ. ﺑﺎﺗﻮﺟﻪﺑﻪﭼﻨﯿﻦﺟﺎﯾﮕﺎﻫﯽاﺳﺖﮐﻪﺑﺮﺧﯽازﺻﺎﺣﺐﻧﻈﺮانﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ : ﻧﻔﺖﺷﺎﻫﺮگﺣﯿﺎﺗﯽاﻗﺘﺼﺎدواﻣﻨﯿﺖاﯾﺮاناﺳﺖ. درﻫﻤﯿﻦزﻣﯿﻨﻪﻧﺒﺎﯾﺪﻓﺮاﻣﻮشﮐﺮدﮐﻪآبوﻣﻨﺎﺑﻊآنﺑﻪوﯾﮋهدرﻣﻨﻄﻘﻪﺧﺎورﻣﯿﺎﻧﻪاﻫﻤﯿﺖروزاﻓﺰونﮐﺴﺐﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ. ﺧﺸﮑﯽآبوﻫﻮا،ﺑﻬﺮهﺑﺮداریﻣﻔﺮطازﻣﻨﺎﺑﻊآﺑﯽ،ﻣﺼﺮفﺑﯿﺶازﺣﺪﻧﺎﺷﯽازاﻓﺰاﯾﺶﺟﻤﻌﯿﺖ،ﻣﺤﻮرﺑﻮدنﮐﺸﺎورزیدراﻗﺘﺼﺎداﮐﺜﺮﮐﺸﻮرﻫﺎ،ﺑﻪﮐﺎرﮔﯿﺮیﺷﯿﻮهﺳﻨﺘﯽدرآﺑﯿﺎریوﻫﺪررفتن بخشﻗﺎﺑﻞﺗﻮﺟﻬﯽازﻣﻨﺎﺑﻊ،ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦﻋﻮاﻣﻞﮐﻤﺒﻮدآبدرﻣﻨﻄﻘﻪﺑﻪﺷﻤﺎرﻣﯽرود. ازﻃﺮﻓﯽﺑﻪدﻟﯿﻞاﺟﺮایﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎیﺗﻮﺳﻌﻪاﻗﺘﺼﺎدی- اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ،ﻧﯿﺎزﺑﻪآبﺑﻪﺷﺪتروﺑﻪﻓﺰوﻧﯽاﺳﺖ. درﻣﺠﻤﻮعآﻣﺎرﻣﺮﺑﻮطﺑﻪوﺿﻌﯿﺖآﺑﯽﮐﺸﻮرﻧﮕﺮانﮐﻨﻨﺪهوﻫﺸﺪاردﻫﻨﺪهازﺑﺮوزﺑﺤﺮاﻧﻬﺎﯾﯽدر آﯾﻨﺪهﻧﺰدﯾﮏﻣﯽﺑﺎﺷﺪﮐﻪﺑﺎﯾﺪﺑﺮایآﻧﻬﺎﻓﮑﺮاﺳﺎﺳﯽﻧﻤﻮد(ﻋﺴﮕﺮی،1379:ص103).
3-3-5 حوضه های رودهای جمهوری اسلامی ایران
رشته کوه های اصلی ایران نقش مؤثری در رژیم بارندگی و پیدایش منابع آب های سطحی کشور دارند. کوه های البرز و زاگرس که عمده ترین رشته کوه های ایران هستند، یکی از مهم ترین عوامل تعیین کننده ریزش های جوی به شمار می آیند. ریزش های جوی که بیشتر به صورت برفاست منبع اصلی آب رودخانه های ایران است و درواقع سرچشمه رودهای عمده کشور را تشکیل می دهد.