دانلود پایان نامه
4- افزایش سطح رفتارهای سالم و مفید اجتماعی
ب: پیشگیری از مشکلات روانی، رفتاری و اجتماعی:
1- کاهش مصرف سیگار و موادمخدر
2- کاهش اضطراب و افسردگی
3-کاهش آزار جسمانی دانش آموزان در محیط مدرسه و خانه
4-کاهش تمایلات و افکار خودکشی گرایانه
5-کاهش افت تحصیلی (طارمیان، 1378).
پژوهش های متعدد نشان داده اند که خودآگاهی، عزت نفس و اعتماد به نفس شاخص های اساسی توانمندی ها و ضعف های هر انسانی هستند (1994)، این سه ویژگی فرد را قادر می سازند که فرصت های زندگی اش را مغتنم شمرده، برای مقابله با خطرات احتمالی آماده باشد، به خانواده و جامعه اش بیندیشد و نگران مشکلاتی که در اطرافش وجود دارد باشد و به چاره اندیشی بپردازد. مهارت های زندگی به عنوان واسطه های ارتقای سه ویژگی فوق الذکر در آدم ها می توانند فرد و جامعه را در راه رسیدن به اهداف فوق کمک نمایند (فتی و همکاران، 1385).
ابعاد مهارت های زندگی
بروکز، پس از مرور تئوری های رشدی مربوط به عوامل عاطفی، شناختی و اخلاقی به 305 نوع مهارت دست یافت که می توان آن را در سه طبقه ارزشمند طبقه بندی نمود:
1-مهارت های مربوط به ارتباط بین فردی و روابط انسانی
2. مهارت های مربوط به حل مسأله و تصمیم گیری
3. مهارت های مربوط به رشد هویت و هدف در زندگی
طبق نظر بروکز این طبقات کلی با هم ارتباط دارند و در ضمن دارای ماهیتی پویا هستند، به طوری که تغییر در یکی از زمینه ها و ابعاد می تواند تأثیر مثبت یا منفی روی زمینه های دیگر داشته باشد (آتش زر، 1384).
سازمان جهانی بهداشت (2004)، ده مهارت زندگی را به سه طبقه یا گروه اصلی تقسیم می کند.
مهارت های مرتبط با تفکر نقاد یا تصمیم گیری: این مهارت ها شامل همه ی آن چیزهایی است که با توانایی های جمع آوری اطلاعات، ارزیابی آن ها و توانایی بررسی نتایج هریک از این اطلاعات بر اعمال خود و دیگران مرتبط می باشد. در این گروه از مهارت ها فرد می آموزد که چگونه تأثیر ارزش های خودش و دیگران را بر راه حل های انتخابی خویش تحلیل کند.
مهارت های بین فردی و ارتباطی: منظور مهارت هایی است که با ارتباط کلامی و غیرکلامی، گوش دادن فعال و توانایی ابراز احساسات و بازخورد دادن مرتبط هستند. در این طبقه مهارت های مذاکره، امتناع و رد کردن درخواست های دیگران و مهارت رفتار جرأت مندانه نیز جای می گیرند. مهارت هایی که به فرد کمک می کنند تا تعارضات بین فردی را حل کند نیز در دسته ی مهارت های بین فردی است. همدلی، توانایی گوش دادن و درک نیازهای دیگران نیز بخشی از این مهارت ها هستند. کار گروهی، توانایی همکاری با دیگران و توانایی احترام گذاشتن به دیگران هم در این دسته جای می گیرند. به این ترتیب این گروه از مهارت ها به مقبولیت اجتماعی کمک کرده و پایه های رفتار و روابط اجتماعی سالم را بنا می گذارند.
مهارت های مقابله ای و مدیریت فردی: این مهارت ها هسته کنترل درونی را غنی می سازد و به این ترتیب فرد می آموزد که می تواند بر اطراف خویش اثر بگذارد و تغییری ایجاد کند. عزت نفس، خودآگاهی، مهارت های ارزشیابی خویشتن و توانایی تعیین اهداف نیز بخشی از مجموعه مهارت های مدیریت خویشتن هستند. خشم، سوگ و اضطراب همگی باید مدیریت شده و فرد یاد بگیرد که چگونه با سوگ، فقدان یا ضربه های روحی مقابله نماید. مدیریت استرس، مدیریت زمان، روش های تفکر مثبت و آرام سازی بخشی از این گروه مهارت های زندگی هستند (فتی و همکاران، 1385).
انواع مهارت
ابعاد و دامنه تعاریف مهارت های زندگی، وسیع است و بر حسب هر تعریف از مهارت های زندگی، مهارت های خاصی برای آموزش مطرح می شوند. چنان چه منظور از آموزش مهارت های زندگی، شغل یابی و ارتقاء کیفیت شغلی باشد. مهارت های خاص شغل یابی مطرح می شود. چنانچه هدف از آموزش مهارت های زندگی، انتقال از دوره نوجوانی به بزرگسالی باشد، مهارت های خاص نوجوانی مطرح می شود. به همین ترتیب با هدف کلی ارتقاء بهداشت روان سری عام مهارت های زندگی مطرح می گردد. در تدوین برنامه آموزش مهارت های زندگی بر اساس نوع عام یا خاص برنامه، مهارت هایی عام یا خاص آموزش داده می شود.
در واقع آموزش مهارت های زندگی می تواند به دو صورت اجرا شود:
آموزش مهارت های زندگی عام: که با هدف ارتقاء سطح سلامت و بهداشت روان و ایجاد رفتارها و تعاملات سالم، صورت می گیرد که شامل مهارت های پایهای است.