دانلود پایان نامه

در مورد شکل گیری و اقدامات فرقه دموکرات آذربایجان بایستی گفت این حزب با کمیته ایالتی حزب توده ادغام شد و حزب توده منحل گشت .به دنبال موافقت کمیته ی مرکزی ،حزب توده با توجه به اقدامات و اهداف فرقه دموکرات آذربایجان روزنامه «رهبر»ارگان حزب توده ،به ستایش از فرقه دموکرات پرداخت و اتهام تجزیه طلبی را نسبت به ان کاملا بی اساس دانست و نوشت : «امروز دیگر اذربایجان واقعا به جانامده و قیام نموده اما قیامی وطن خواهانه ،قیام بر علیه خودسری و استفاده جویی و برای به دست اوردن حقوق و حق قانونی خود . این قیام بر علیه دولت و کشور نیست و مطلقا اسمی از تجزیه ایران وجود ندارد.»
دولت حکیمی تصمیم گرفت برای سرکوب قیام کنندگان نیروی انتظامی به اذربایجان اعزام کند .در اجرای این تصمیم دو گردان پیاده، یک گردان تانک و یک گردان ژاندارم با اسلحه و مهمات به سوی تبریز گسیل داشت، اما نیروی شوروی در شریف اباد واقع در شش کیلومتری قزوین انها را متوقف کردند.دولت ایران چند یادداشت اعتراض امیز به سفارت شوروی تسلیم کرد. دولت شوروی طی یادداشتی به ایران دخالت نیروهایش را تکذیب و اعلام کرد اگر نیروهای شوروی در شمال ایران اقداماتی انجام می دهند؛ جهت ایجاد امنیت و جلوگیری از اغتشاشات است.
عدم آزادی ارتش به سبب جلوگیری مستقیم نیروی روسیه از ورود قوای دولتی به آذربایجان موجبات تقویت متجاسرین را فراهم کرد. روز 21 اذر ماه 1324 شهر تبریز مورد محاصره نیروی نظامی قرار گرفت،و در روز 22 اذر ماه در اثر خیانت و تسلیم فرمانده لشکر آذربایجان ( سرتیپ در خشانی )نیروهای نظامی به موجب قراردادی که با دولت داخلی متجاسرین اذربایجان بسته بودند به تصرف نهضت کنندگان در می آید و بیات استاندار آذربایجان که مورد موافقت دولت پیشه وری نبود، روز 22 آذر ماه به تهران مراجعت می کند. در دیماه 1324 کنفرانس وزرای خارجه سه دولت متفق برای حل مسائل ناشی از جنگ در مسکو تشکیل گردید. دولت حکیمی مکررا تقاضا کرد تا از نمایندگان ایران نیز در این کنفرانس حضور یابند تا در جریان تصمیماتی که نسبت به ایران اتخاذ میشود قرار گیرند و نتیجه ی مذاکرات به تمامیت استقلال ایران لطمه وارد نیاورد.
تقاضای دولت ایران مورد موافقت واقع نشد. در مقابل در تاریخ 18 دی ماه سفرای دولت انگلیس و امریکا در ضمن پیشنهادی به دولت ایران اطلاع دادند که با تشکیل کمیته ای مرکب از نمایندگان سه دولت شوروی، امریکا و انگلیس در تهران موافقت کند تا کمیته ی مزبور اوضاع ایران را به طور کلی و به ویژه مساله خودمختاری اذربایجان را مورد بررسی و مطالعه قرار دهد.
با انتشار پیشنهاد، و اطلاع مجلس شورای ملی، نمایندگان مخالفت خود را ابراز داشتند و قبول چنین پیشنهادی را که در واقع به مفهوم مداخله مستقیم سه دولت در امور داخلی ایران تلقی مشد از وظایف مجلس و منوط به تصویب قوه قانون گذاری دانستند.
نخست وزیر در جلسه ی 25 دی ماه 1324 مجلس شورای ملی در ضمن نطقی مشروح پیشنهاد کمیسیون سه جانبه را از طرف دولت ایران به اطلاع مجلس رسانید.
دولت ایران به موجب یاداشتی به تاریخ 29 دی ماه 1324 ش. شکایت خود را مبنی بر مداخله ی مستقیم شوروی در امور داخلی ایران به شورای امنیت سازمان ملل تقدیم داشت . دولت حکیمی در مجلس با مخالفت شدید روبرو شد. این امر و عدم موفقیت وی در حل مشکلات روز کشور نتوانست دوام و ثباتی داشته باشد. نخست وزیر عصر روز یکشنبه 30 دی 1324 استعفای خود را به پادشاه تقدیم داشت.
5-4-5 تشکیل حزب خودمختار کردستان
تقریبا همزمان با فعالیت دموکرات ها در اذربایجان ،کردها هم برای استقرار دولتی خودمختار در کردستان آغاز به مبارزه نمودند. نظر به ریشه دار بودن سرشت قبیله ای جامعه در این منطقه، مبارزه برای خودمختاری کردستان بیشتر بر پایه وفاداری قومی –قبیله ای بود و نه مانند آذربایجان صرفا بر مبنای هویت قومی.
روز 25 مرداد 1321 اولین حزب در کردستان به نام «ژ ک» (جمعیت احیا کردستان )توسط جمعی از روشنفکران و کارمندان و کسبه در مهاباد تشکیل شد.جمعیت مزبور با حضور 16 نفر مهابادی و 2نفر کرد عراق در مهاباد به وجود امد. ترکیب این گروه مذهبی –ملی بود و تلاش انها در جهت ارتقای سطح فرهنگ مردم بود. ژ ک نخستین حرکت سیاسی در کردستان ایران بود.عضویت در این جمعیت شرایطی داشت :
1.هرگز به مردم کرد خیانت نکند.
2.برای خودمختاری کردستان از تلاش باز نایستد.
3.نه با نوشته و نه با گفته اسرار سازمان را بروز ندهد.
4.تا پایان زندگی عضو کومله باشد.
5تمام مردان کرد را برادر و تمام زنان کرد را خواهر خود بداند.
6بدون اجازه به عضویت هیچ حزب و دسته ای در نیاید.
در سال 1323 این حزب از قاضی محمد درخواست کرد تا رهبری حزب را بپذیرد، قاضی محمد نیز حاضر به همکاری شد، این اقدام پیشرفت بزرگی برای حزب ژ.ک محسوب می شد. زیرا قاضی محمد فردی بود روحانی با مقبولیت زیاد که علمأ ریاست شهر مهاباد را بر عهده داشت اجداد قاضی محمد از چهارصدسال پیش نسل در نسل شیخوخیت قوم کرد را دارا بودند. وی همچنین تحصیل کرده بود وزبان های روسی و انگلیسی را میدانست.
چون کردها بین چهار کشور قرار داشتند و از عراق تا قفقاز اسکان داشتند در صورت بروز درگیری بین انگلستان و شوروی، شوروی ها می توانستند از کردها علیه انگلیسی ها در مواقع لزوم استفاده نمایند. بنابراین شوروی با دعوت از رهبران کرد به اذربایجان در صدد برامد که به تشکیل دولت خودمختار کرد در ایران کمک نماید و شهر مهاباد برای مرکزیت انتخابات گردید. اولین دیدار سران کرد با شوروی ها آبان ماه 1320 صورت گرفت. در این دیدار باقر اف رئیس جمهور اذربایجان شوروی به طور ضمنی با استقلال کردستان موافقت نشان داد، اما گفت : موقعیت برای استقلال کردستان مساعد نیست و کردها باید صبر کنند. در این ملاقات طرز پذیرایی از دو هیئت کرد و آذری متفاوت بود و در این دیدار باقر اف پس از یاداوری پیوندهای خونی و نژادی که دو آذربایجان را به یکدیگر پیوند می داد تایید کرد. اما در مورد کردستان فقط وعده کمک های مادی بود.
دومین سفر کردها به ریاست قاضی محمد در خردادماه 1324 به باکو صورت گرفت. در این سفر با توصیه باقر اوف قرار شد با توجه به وجهه بین المللی حزب دموکرات ،حزب ژ ک به حزب دموکرات کردستان تغییر نام یابد.در خلال مذاکرات دو طرف همچنین باقر اوف به قاضی محمد قول داد تا روزی که جمهوری سوسیالیستی شوروی هست، خودمختاری و ازادی مردم کرد هم برقرار است.قاضی محمد پس از بازگشت از
باکو ،تاسیس حزب دموکرات کردستان را به عنوان تنها سازمان سیاسی مناطق کرد نشین اعلام کرد و جمعیت ژ.ک نیز در آن ادغام شد. در تیرماه 1324 نخستین کنفرانس حزب دموکرات کردستان جهت تصویب اساسنامه و انتخاب کمیته ی مرکزی و دبیر کل شکل یافت و قاضی محمد به عنوان دبیر کل آن انتخاب شد.
سپس بیانیه ای صادر شد که اهداف حزب دموکرات کردستان را چنین برشمرد :
1.مردم کرد ایران باید از ازادی و خودگردانی در اداره ی امور خود بهره مند باشند.