قانون مجازات اسلامی و کودکان و نوجوانان

هر کس برای تشویق به معامله اشیای مذکور در فوق و یا ترویج آن اشیا به نحوی از انحا اعلان و یا فاعل یکی از اعمال ممنوعه فوق و یا محل به دست آوردن آن را معرفی نماید… . (مصفا، همان: 25).
افزون برمادّه 640 قانون مجازات اسلامی، از اطلاق مادّه 639 این قانون نیز در برخی موارد، منع از پورنوگرافی استفاده می شود:
مادّه 639 مقرر می دارد:
افراد زیر به حبس از یک تا ده سال محکوم می شوند:
الف) ..؛
ب) کسی که مردم را فحشا تشویق نموده یا موجبات آن را فراهم نماید.
افزون بر موارد پیش گفته، پورنوگرافی ممکن است از مصادیق مواد 2 و 3 قانون حمایت از کودکان و نوجوانان (مصوب 1381) نیز باشد. به استناد ماده 2 این قانون: «هر نوع اذیت و آزار کودکان که موجب شود به آنان آسیب جسمی یا روانی و اخلاقی وارد شده و سلامت جسم یا روان آنها را به مخاطره اندازد، ممنوع است.»
بدیهی است تهیه تصاویر مستهجن از کودکان و انتشار آن در بسیاری از موارد موجب ورود لطمات جبران ناپذیری به کودک می شود و از این رو، برخی از موارد پورنوگرافی شامل این مادّه است.
مطابق ماده 3 این قانون نیز:
«هرگونه خرید و فروش، بهره کشی و به کارگیری کودکان برای ارتکاب اعمال خلاف، مانند قاچاق، ممنوع و مرتکب حسب مورد افزون به جبران خسارت وارد شده، به شش ماه تا یک سال زندان یا به جزای نقدی از ده میلیون ریال تا بیست میلیون ریال محکوم خواهد شد.»
و نیز طبق مادّه 4 این قانون:
«هرگونه صدمه و اذیت و آزار و شکنجه جسمی و روح کودکان و نادیده گرفتن عمدی سلامت و بهداشت روانی و جسمی و ممانعت از تحصیل آنان ممنوع و مرتکب به سه ماه و یک روز تا شش ماه حبس و یا تا ده میلیون ریال (000/000/10ریال) جزای نقدی محکوم می گردد.»
استفاده از کودکان در تهیه تصاویر و فیلم و کلیپ های مبتذل، مصداق به کارگیری کودک در عمل خلاف است و جرم تلقی می شود (گلدوزیان، همان: 59).
مواردی که مطرح شد، درباره هرزه نگاری یا پورنوگرافی در فضای فیزیکی بود. تا قبل از تصویب قانون جرایم رایانه ای، قوانین مذکور می توانست پورنوگرافی رایانه ای را تا حدی پوشش دهد، ولی خوشبختانه قانون جرایم رایانه ای در سال 1388 تصویب شد و مادّه 14 این قانون تحت عنوان جرایم علیه عفت و اخلاق عمومی ـ بدون ذکر عنوان پورنوگرافی ـ به پورنوگرافی یا هرزه نگاری رایانه ای اختصاص یافت که به شرح ذیل است:
ماده 14ـ هر کس به وسیله سامانه ها (سیستم ها) ی رایانه ای یا مخابراتی یا حامل های داده، محتویات مستهجن را منتشر، توزیع یا معامله کند یا به قصد تجارت یا افساد، تولید یا ذخیره یا نگهداری کند، به حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از پنج میلیون ریال (000/000/5 ریال) تا چهل میلیون ریال (000/000/40 ریال) یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.
تبصره 1ـ ارتکاب اعمال فقو در خصوص محتویات مبتذل موجب محکومیت به حداقل یکی از مجازات های فوق می شود.
محتویات و آثار مبتذل به آثاری اطلاق می گردد که دارای صحنه و صور قبیحه باشد.
تبصره 2ـ هرگاه محتویات مستهجن به کمتر از ده نفر ارسال شود، مرتکب به یک میلیون (000/000/1 ریال) تا پنج میلیون ریال (000/000/5 ریال) جزای نقدی محکوم خواهد شد.
تبصره 3ـ چنانچه مرتکب، اعمال مذکور در این ماده را حرفه خود قرار داده باشد یا به طور سازمان یافته مرتکب شود، چنان چه مفسد فی الارض شناخته نشود، به حاکثر هر دو مجازت مقرر در این مادّه محکوم خواهد شد.
تبصره 4ـ محتویات مستهجن به تصویر، صوت یا متن واقعی یا غیرواقعی یا متنی اطلاق می شود که بیانگر برهنگی کامل زن یا مرد یا اندام تناسلی یا آمیزش یا عمل جنسی انسان است.
در حال حاضر، این مادّه عنصر قانونی پورنوگرافی رایانه ای است و بررسی عنصر مادی و روانی بر مبنای این مادّه خواهد بود. گفتنی است قانون جرایم رایانه ای، پورنوگرافی را به طور مطلق آورده است و تفاوتی از لحاظ مجازات میان پورنوگرافی بزرگسالان و کودکان قائل نشده است؛ این در حالی است که پیش نویس قانون در مواد 15 و 16، پورنوگرافی کودکان و بزرگسالان را از هم تفکیک کرده بود؛ همچنین قانون نحوه مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیت های غیرمجاز می کنند (مصوب 24/11/1372 و اصلاحیه 19/10/1386)، در تبصره 3 مادّه 3 در مورد پورنوگرافی کودکان شدت عمل بیشتری به خرج داده است (گلدوزیان، همان: 61).
3-12-3-2- عنصر مادی
همان طور که گفته شد، عنصر مادی اینجرم عمدتاً با توجه به ماده 14 قانون جرایم رایانه ای (مصوب 1388) بررسی می شود. که بر اساس این مادّه رکن مادی جرم پورنوگرافی از اجزای زیر تشکیل می شود:
الف) رفتار مجرمانه
رفتار مجرمانه در این جرم طبق مادّه 14 از دو جزء تشکیل یافته است: