دانلود پایان نامه

از آنچه گفتیم روشن شد که اسقاط جنین در صورتى قتل به شمار مى‏آید که پس از تعلق روح به آن باشد، اما قبل از تعلق روح، عنوان قتل بر آن؛ به معنای قتل نفس محرّمه یا نفس انسانى نیست.
ممکن است گفته شود که اسقاط جنین در تمامى مراحل و حالات آن، قتل به شمار مى‏آید؛ زیرا جنین از همان آغاز داراى حیات است.
می گوییم که خود این امر دلالت دارد بر اینکه منظور شرع از روحى که در آخرین مرحله به جنین تعلق می گیرد، چیزى غیر از حیاتى است که جنین و حتى نطفه، پیش از انتقال از مرد به رحم زن دارد. همان گونه که اگر مرد نطفه خود را در خارج از رحم ریخت، قتل محسوب نمی شود، اسقاط جنین، پیش از آنکه روح انسانى به او تعلق گیرد نیز، قتل انسان نیست، مگر این که چنین اقدامی، قتل حیوانی نامیده شود.
در وسائل الشیعه از محمد بن‏یعقوب، از على بن‏ابراهیم، از پدرش، از ابن‏محبوب، از عبداللّه‏ بن‏غالب، از پدرش، از سعید بن‏مسیّب روایت شده است: « از على ابن الحسین(ع) در باره ی مردى پرسیدم که لگدى به زن حامله‏اى زده است و زن هم حمل خود را مرده انداخته است. ایشان فرمود: اگر آنچه سقط شده، مضغه باشد، شصت دینار بر ضارب است. پرسیدم: مضغه چیست؟ فرمود: مضغه آن است که وقتى در رحم جاى گیرد، صد و بیست روز از آن بگذرد. اما اگر جنین را در زمانى بیندازد که زنده و داراى استخوان و گوشت باشد و هر یک از اندامها نیز شکل گرفته باشند و روح عقل نیز در آن دمیده شده باشد، دیه کامل بر او واجب است.»(حلی،همان 498)
بنظر ما، در این روایت، کلمه روح از آن جهت به عقل اضافه شده است [روح العقل]، تا بر این نکته تأکید فرماید که منظور از روح مضاف، روحى است که ویژه انسان است و او را از سایر حیوانات متمایز مى‏سازد.
2-2-4سقط جنین در قوانین جزائی ایران:
2-2-4-1-تعریف سقط جنین در حقوق ایران
واضعین حقوق ایران از سقط جنین تعاریف مختلفی ارائه نمودهاند که از چند مورد آنها اشاره و سپس به مواد قانونی میپردازند.به نظر دکتر گلدوزیان «از نظر حقوقی سقط جنین یا سقط حمل عبارت است از: اخراج عمدی قبل از موعد جنین یا حمل به نحوی که زنده یا قابل حمل یا زیستن نباشد و یا منقطع ساختن دوران بارداری» (گلدوزیان، 1383 ص 210)
و به نظر جعفری لنگرودی سقط جنین عبارت است از: که جنین به طور طبیعی افکنده شود خواه به جرم باشد خواه نه، خواه با اعمال دارو یا به طور صناعی باشد یا نه. (جعفری لنگرودی جلد 3 ص 2175)
2-2-4-2سقط جنین در قانون ایران:
سقط جنین بدون ضرورت پزشکی، در قوانین جزایی ایران جرم محسوب می شود و قابل مجازات است. سقط جنین ازنظر کیفری بر دو نوع است:
اولاً: زن حامله برای سقط جنین به طبیب یا قابل مراجعه کرده، و طبیب هم او را به وسایل اسقاط جنین راهنمایی می کند. مجازات پزشک در این حالت شش ماه تا سه سال حبس است. در مورد فوق، پزشک یا ماما رأسا” مبادرت به سقط جنین نکرده اما دستورالعمل هایی برای سقط جنین به مادر می دهد که اگر به آن ها عمل شود جنین سقط خواهد شد. شرط تحقق جرم در این حالت آن است که مادر به راهنمای های طبیب عمل کند و به نتیجه هم برسد، یعنی جنین سقط شود.
ثانیاً: اگر پزشک یا قابله عالما” و عامدا” بدون ضرورت طبی مبادرت به سقط جنین نماید، دو حالت ممکن است پیش آید:
حالت اول: هنوز روح در جنین دمیده نشده است. از نظر شرعی معتقدند تا زمانی که قلب در جنین شروع به کار نکرده، روح در آن دمیده نشده است. در این حالت پزشک به پرداخت دیه محکوم خواهد شد.
حالت دوم: روح در جنین دمیده شده است. وقتی که قلب جنین شروع به طپش می کند از نظر شرعی روح در آن دمیده شده است. در این حالت اگر پزشک مبادرت به سقط جنین کند، به جرم قتل عمد، محکوم به قصاص خواهد شد، مگر آن که پدر شرعی و قانونی جنین حاضر شود، در عوض قصاص، مالی به عنوان دیه بگیرد.
مساله حلول روح در کالبد جسم در فلسفه احکام حقوقی مورد بررسی قرارگرفته و تبیین شده است. علی الظاهر تفاوت در کیفیت حقوقی و جزایی در سقط جنین، قبل یا بعد از دمیده شدن روح، مربوط به مراحل کمالی انسان می شود؛ به این معنا که جنین در مراحل ابتدایی که هنوز تکامل و استعداد لازم برای دارا شدن روح و به تبع آن به دست آوردن بهره های معنوی را کسب نکرده است، در بیان شرع، همپایه با زمانی نیست که با دمیده شدن روح در آن دارای استعدادهای گوناگون و بیشمار در کسب بالقوه معنویات می شود. به همین لحاظ نیز شارع، جرم از بین بردن جنین در این مرحله عالی تر را بیش از مرحله قبل از آن می داند.
برای تکمیل این بحث، مجموعه مواد قانونی را که در حقوق جزایی ایران، مسئله سقط جنین را مورد توجه قرار داده است، یادآور می شویم:
– براساس ماده 716 قانون مجازات اسلامی، تعیین سن جنین و دیه آن در مراحل شش گانه به قرار ذیل است:
نطفه: نطفه ای که در رحم مستقر شده است ،دو صدم دیه کامل.
علقه: که درآن جنین به صورت خون بسته در می آید ،چهارصدم دیه کامل.
مضغه: جنین به صورت توده گوشتی درمی آید، شش صدم دیه کامل.