دانلود پایان نامه
پس اقدامی که به منظور تادیب انجام نشود یا از حدود متعارف تجاوز کند جرم است.( همان،ص 156)
با توجه به مطالب مذکور در این بند می توان چنین نتیجه گیری نمود که حضانت هم حق و هم تکلیف ابوین است و بدین جهت است که ماده 1175 قانون مدنی مقرر داشته است: «طفل را نمی توان از ابوین و یا از پدر و مادری که حضانت با اوست گرفت مگر در صورت وجود علت قانونی.»
بنابراین کسی نمی تواند بدون وجود جهات قانونی حق حضانت والدین را نادیده بگیرد. از طرف دیگر حضانت، تکلیف ابوین است و در این خصوص ماده 1172 قانون مدنی مقرر داشته است:
«هیچ یک از ابوین حق ندارد در مدتی که حضانت طفل به عهده آنهاست از نگاهداری او امتناع کنند و …».طبق این ماده کسی که قانوناً ملزم به حضانت طفل است اگر از انجام تکلیف قانونی خود سرباز زند به وسیله قیم یا اقربا می توان الزام او را به انجام تکلیف قانونی خود دادگاه درخواست نمود.هر گاه، پس از رسیدگی و صدور حکم از طرف دادگاه، محکوم علیه از اجرای حکم سرپیچی نماید به وسیله شخص دیگری که دادگاه معین میکند از طفل نگاهداری خواهد شد. اما هزینه نگاهداری را طبق نص صریح ماده فوق الذکر پدر و در صورت فوت او مادر باید بپردازد.لازم به تذکر است هر گاه در مدتی که حضانت به عهده اوست از نگاهداری طفل امتناع کند، پس از اجبار و عدم انجام آن در صورت فوت پدر و نیز اجداد پدری یا عدم توانایی آنها طفل به هزینه مادر نگاهداری خواهد شد.در خصوص امتناع از حضانت باید متذکر بود که امتناع زمانی مصداق دارد که فردی که حضانت به عهده اوست به طور کلی از حضانت طفل سرباز زند و به هیچ شکل و نحوی در اعمال او نظارت نداشته باشد والا برای نگاهداری طفل از وجود پرستار و یا موسساتی از قبیل مهد کودک استفاده شود، این موضوع امتناع از حضانت تلقی نمی گردد.( عبادی ، شیرین، پیشین، 32 – 31)
در مورد مادری که حضانت طفل به عهده اوست و به علت اشتغال شخصاً و در تمام ساعات روز نمی تواند از فرزندش نگاهداری کند و او را به مهد کودک یا مادر خود سپرده است تا در غیاب مادر از کودک نگاهداری کند از شورای عالی قضایی استفتاء شده است و این شورا نظر داده که حق حضانت مادر در این موارد ساقط نمی گردد زیرا هم در صورتی که مادر بزرگ از طفل نگاهداری کند و هم در حالتی که بچه را به مهد بسپارد نظارت و تربیت مادر منقطع نمی شود.
مطالب مذکور دال بر ضمانت اجرای تکلیف حضانت بود. گذشته از آن حق حضانت نیز دارای ضمانت اجرا به شرح ذیل می باشد.
هر گاه فرزندی از خانه پدری بگریزد یا دیگری او را نزد خود ببرد پدر و مادر می تواند از دادگاه بخواهند تا به بازگشت فرزندشان حکم دهد که اجرای حکم به صورت مستقیم انجام می شود و ماموران اجرا کودک را به اقامتگاه قانونی خود باز می گردانند.
از نظر کیفری نیز حق پدر و مادر بدون ضمانت اجرا نمانده است و به موجب ماده 98 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات):
«اگر کسی از دادن طفل که به او سپرده شده، در موقع مطالبه اشخاصی که حق مطالبه دارند امتناع کند به مجازات تا 74 ضربه محکوم خواهد شد».
ارتباط با حق تربیت فرزند نیز اگر کسی بر خلاف خواسته پدر و یا مادر یکه حضانت با اوست تعلیمات سیاسی یا مذهبی خاص به کودک دهد یا او را به کارهای نا صواب وادار کند گذشته از اینکه ممکن است اقدام انجام شده مذموم محسوب شود سرپرست طفل می تواند او را منع کند و زیان های مادی و معنوی ناشی از این اقدام را از او بخواهد.
چنانکه ملاحظه میگردد در تمامی موارد مذکور در فوق هیچ تفاوتی بین پدر و مادر وجود ندارد و مادر نیز در ردیف پدر حق تعلیم و تربیت و نگهداری از طرف خویش را دارد.(شایگان،همان،ص110).
3-3-3- مسئولیت های ناشی از حضانت
مسئولیت های ناشی از حضانت در دو بند خلاصه می شود:
3-3-3-1- مسئولیت های حقوقی
چنانکه در گفتار قبل گفته شد حضانت کودک نه تنها حق پدر و مادر است نوعی وظیفه اخلاقی و اجتماعی نیز هست پس اگر مادری که حضانت با اوست فرزند بی پناه را در بیابان رها کندمسئول خسارات ناشی از این نا سپاسی و بی رحمی است.
ماده 1178 قانون مدنی مقرر می دارد:
«ابوین مکلف هستند که در حدود توانایی خود به تربیت اطفال خویش بر حسب مقتضی اقدام کنند و نباید آنها را مهمل بگذارند».
درباره ضمانت اجرای مدنی و مسئولیت ناشی از تخلف پدر و مادر قانون سکوت کرده است، این سکوت به معنی مصون ماندن نیست بلکه به خاطر این است که نیازی به آن احساس نمیشود و محبت طبیعی پدر و مادر بهترین ضمانت اجرای تکالیف اخلاقی آنهاست. با وجود این اگر پدر و مادر، حرمت این سکونت را نگاه دارند در پیشگاه عدالت بی کفایت نمی مانند.
چنانکه ماده 1172 اعلام می کند که:
«هیچ یک از ابوین حق ندارد در مدتی که حضانت طفل به عهده آنهاست از نگاهداری طفل امتناع کند…»
و ماده 1173 به دادگاه اجازه داده است که:
«هر گاه صحت جسمانی یا تربیت اخلاقی طفل در اثر عدم مواظبت و ناشایستگی آنان به خطر افتد حضانت را به قیم بسپارد»