دانلود پایان نامه

2-2 مبانی نظری پژوهش:
2-2-1 بانک و مراحل شکل گیری آن:
بانکداری در جهان تقریبااز زمانی که بشر غارنشینی را رها کرد و به زندگی اجتماعی روی آورد و دادوستد و مبادله کالا را شروع نمود، آغاز گردید. زندگی اجتماعی نیازمند مراودات و مناسبات اقتصادی داد و ستد میباشد، بر این اساس از زمانی که بشر به تولید کالای مازاد بر نیاز خود پرداخت، باب تجارت شروع شد. ابتدا به ابزار پرداخت و سنجش ارزش، با عنوان پول نیاز یافت و با پیشرفت تجارت، به خدماتی همچون وصول مطالبات از خریداران دور و نزدیک، سپردن وجوه به جایی امن و مطمئن و رفع خطرات ناشی از نقل و انتقال فلزات قیمتی و سپس مسکوکات فلزی نیاز پیدا کرد. بدین ترتیب به استفاده از ابزارهای دیگری به جز پول توجه نمود. رویدادها و نیازهای مزبور، از نخستین عوامل پیدایش مؤسساتی به عنوان بانک و بانکداری در جهان به شمار میاید. گفتنی است که بانکها که در آغاز کار به صورت مؤسسات نگهدارنده و انتقال دهنده وجوه عمل میکردند، ولی مسئولان این مؤسسات بتدریج دریافتند که میتوانند بخشی از وجوه راکدی را که نزدشان سپرده شده بود، از طریق وام در اختیار دیگران قرار دهند.با انجام امور، عملیات دیگری نظیر نگهداری و حفاظت اشیای قیمتی و مسکوکات فلزی، انتقال این اموال به وسیله اسناد، ایجاد یک مقیاس ارزش علاوه بر ایجاد اعتبار و قرض دادن، ابتدا میان افراد و سپس توسط بانک توسعه و اشاعه پیدا نمود( ماجدی، 1370).
کلمه بانک نیز اصطلاحی است بسیار قدیمی که منشأ اصلی آن واژه آلمانیbank به مفهوم نوعی شرکت(Goint stock) است که ایتالیاییها از زبان آلمانی آن را به نیمکت صرافان(Banco) نسبت دادهاند، ولی به تدریج سازمان و محل فعالیتهای بانکی امروزی به این نام مرسوم گردید.
بنابراین مهمترین فعالیت نظام بانکی را میتوان جلب و جذب سرمایه و پساندازهای اشخاص(حقیقی و حقوقی)و سپس بکارگیری و توزیع آن در قالب انواع تسهیلات اعطایی در بخشهای گوناکون فعالیتهای اقتصادی در سطح خرد و کلان عنوان نمود و اگر این اقدام بر اساس یک برنامهریزی درست و در چارچوب اهداف کلان اقتصادی هر کشور باشد، میتواند سبب توسعه و گسترش فعالیتهای اقتصادی گوناگون در کل ارتقاء و توسعه اقتصادی را به همراه داشته باشد.
ساختار فعالیت یک بانک را میتوان به شرح ذیل ترسیم کرد(جمشیدی، 1390).

مطلب مشابه :  نظریه یادگیری اجتماعی و مهارت های مقابله ای

شکل شماره (2-1):ساختار فعالیت یک بانک
2-2-2 سیرتحول بانکداری درایران:
نخستین پیشنهاد تاسیس بانک ملی درسال 1258شمسی توسط حاج محمدحسن امین دارالضرب بود که به ناصرالدین شاه قاجار تسلیم و خود قبول نمود که سرمایه اصلی بانک را تامین کند که مورد تایید قرار نگرفت (بهمند و بهمنی، 1383).
2-2-2-1 فعالیت سرمایه گذاران خارجی
اولین پیشنهادبیگانگان برای تاسیس بانک درایران درسال 1864برابر با سال 1243شمسی ازطرق ساوالان به نمایندگی عدهای از سرمایهداران و صرافان بزرگ فرانسوی برای تاسیس بانک با سرمایه دو میلیون لیره انگلیسی به دولت ایران(ناصرالدین شاه) ارائه شد.
بانک جدید شرقی:این بانک تحت عنوان یک شرکت بازرگانی که درآن زمان نیاز به کسب امتیاز خاصی از دولت ایران نداشت شروع به کار بانکی نمود. مرکزش در لندن و حوزه عملیاتش مناطق جنوبی آسیا بود. این بانک برای اولین بار در کشور ایران اقدام به انتشار نوعی پول کاغذی به صورت حواله عهده بانک جدید شرقی برای مبالغی بیش از پنج قران در وجه حامل نمود.
بانک شاهنشاهی ایران: صرافان ایرانی در مقام مقابله و رقابت با عملیات بانک جدید شرقی پرداختند ولی قبل ازانکه نتیجه قطعی و نهایی این رقابت حرفهای حاصل شود حریفی زورمند جای بانک جدید شرق راگرفت. این حریف بانک شاهنشاهی ایران بود که مبتکر و پایهگذارآن پاول جولیوس رویتر بود که در مقابل پرداخت 40,000 لیره امتیاز بزرگی برای مدت هفتاد سال جهت کشیدن راهآهن و حق انحصاری بهرهبرداری ازکلیه معادن ، جز طلا ونقره و سنگهای قیمتی وتاسیس بانک و غیره از دولت ایران گرفت.
انجمن استقراضی ایران: این موسسه توسط پولیاکوف روس تاسیس شد. در مذاکراتی که در تهران بین دولت ایران و پولیاکوف بهعمل آمد قرار میشودکه برای تشکیل یک شرکت استقراضی، مشروط برآنکه از اعمال عملیاتی که در انحصار بانک شاهنشاهی ایران میباشد خودداری نماید اقدام کند و حتی برای احتیاط ابتدا ازگذاردن کلمه بانک بر روی این موسسه خودداری شد و آنرا به نام انجمن استقراضی ایران میخواندند.
بانک عثمانی: اصولاً یک بانک انگلیسی بود که از محل سرمایه مشترک فرانسه و انگلیس از اواسط قرن نوزدهم درسال 1856 در کشور ترکیه تاسیس شد و در سال 1301 تصمیم گرفت در تهران و همدان و کرمانشاه به مرور شعبه بازنماید و در اواخرسال 1334 به فعالیت خود در ایران خاتمه داد.
بانک روس و ایران: در سال 1305 از طرف اتحاد جماهیر شوروی و به منظور تسهیل مبادلات بازرگانی بین دو کشور درایران تاسیس گردید و سهام آن متعلق به دولت شوروی بود(بهمنی و بهمند،1386).
2-2-3 منابع مالی بانکها
عملیات بانکی به دو صورت امور ریالی و ارزی انجام میپذیرد و عملیات ریالی خود به بخشهای منابع و مصارف و خدمات تقسیم می گردد. ترازنامه تلفیقی سیستم بانکی در واقع بیانگر منابع و مصارف بانک است. ستون داراییها نشانگر مصارف بانکها بوده و بیان کننده این است که بانکها وجوه خویش را به چه مصارفی میرسانند. درستون دیگر ترازنامه بدهی بانکها بوده و بیانگر این است که توسط بانک، دولت و یا اشخاص حقیقی و حقوقی تحت عناوین گوناگون و به منظورهای مختلف نزد بانکها نگهداری مینمایند. در ترازنامه سیستم بانکی منابع مالی بانکها (بدهیها) از مجموع سپردهها و وجوه بخش خصوصی، حساب سرمایه، وامها و اعتبارات دریافتی ازخارج و سپردههای ارزی، ودیعه ثبت سفارش کالای بخش خصوصی، پیشپرداخت اعتبارات اسنادی بخش دولتی و سایر تشکیل شده است(جمشیدی، 1390).
سپردهها و وجوه بخش دولتی عبارت ازکلیه وجوهی است که توسط دولت یا شرکتهای وابسته به دولت نزد بانکها به صورت سپرده تودیع میشود. سپردهها و وجوه بخش دولتی از دو جزء دولت و شرکتها و موسسات دولتی تشکیل شده است در اقتصاد ایران سپردهها وجوه دولتی تحت تاثیر مخارج جاری و عمرانی دولت قرار دارند. هر چه حجم مخارج جاری دولت افزایش یابد در نتیجه سپردهها و وجوه دولتی به عبارت بهتر خالص بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی افزایش مییابد. در نتیجه با افزایش سپردهها و وجوه دولتی منابع مالی بانکها افزایش مییابد و برعکس. مخارج عمرانی برعکس مخارج جاری به جای ماهیت آن (سرمایهگذاری) اثر کاهنده بر منابع مالی بانکها دارد به عبارتی با افزایش مخارج عمرانی منابع مالی بانکها کاهش می یابد(سمیرمی، 1388).
2-2-4 تجهیز منابع مالی
2-2-4-1 روشهای تجهیز منابع