فعالیت اجتماعی

حال درمی یابیم که اینگونه که به دلخواه اطلاعات را منتشر کردن می تواند عاملی واگرا در ارتباطات مردم کشورها با یکدیگر باشد.
حال اگر از یک ایرانی درمورد آمریکا بپرسی در این مورد هم مجموعه نظرات فرد، تابع سیستم اطلاعاتی است که وی از آن تغذیه کرده و یا شده است. آمریکا شیطان بزرگ است آمریکا اختاپوسی است که در هر گوشه ای از دنیا اگر بلوایی بپا شده است آمریکا بالاخره به یک شکلی در کار است. (قاسمیان،54:1382)هدف از این مثالها این نیست که حق با کدام طرف است بلکه نقش و کیفیت اطلاعات و چگونگی توزیع آن ملاک است و اینکه چگونه اطلاعات می تواند باعث ایجاد بحران در روابط بین ملتها گردد و به نوعی نقش و کارکرد واگرایی اطلاعات مد نظر بوده است.
2-2-مفهوممرزومرزنشینی
دررابطهباتعریفمرزوسرحد،طبقهبندیانواعمرزهاوکارکردهایمرزوسایرمباحثمرتبطبامرز،تلاشهاییازسویجغرافیدانانسیاسیوبرخیدیگرازکارشناسانرشتههایمرتبطصورتگرفتهاست؛ازجملهمیتوانبهفعالیتهاییکهتوسطدانشمندانیمانندهارتشورن،هولدیچ، جونزوکریستفاشارهکردکهبهتعریفاصطلاحاتمرز،سرحدوطبقهبندیانواعمرزپرداختهاند (زرقانی،17:1386).
برخیازتعاریفاشارهشدهیمرز،ازسویدانشمندانمختلفعبارتاستاز: خطجداکنندهییکواحدازواحددیگررامرزگویند. خطوطمرزی،خطوطاعتباریوقراردادیهستندکهبهمنظورتحدیدیکواحدبررویزمینمشخصمیشوند(میرحیدر،161:1386).
مرزهایفضاهایانسانیتوسطفعالیتهایاجتماعیتعریفمیشوندوبستهبهنوعماهیت فعالیت اجتماعی از انواع دقیق تا انواع نامشخص تغییر می نمایند(میرحیدر،7:1386).مرز حد فاصل دو کشور یا منطقه ای که صلاحیت سرزمینی بر روی آن پایان می یابد (آقابخشی،افشاری راد،57:1379) . خط پیرامونی که بخش پایانی گسترهی فعالیت یک ملت را مشخص می سازد و جنبه ای سیاسی پیدا می کند که مرز خوانده می شود (مجتهدزاده،4:1381). ریچارد مویر می گوید: “مرزها تا حدودی مانند چیزی خطی توصیف شده اند. در حقیقت مرزها در جایی بهوجود میآیند که فصلمشترکهای عمودی میان حاکمیت های کشوری از سطح زمین می گذرد (زرقانی،18:1386) . و همچنین پیتر تیلور می گوید: مرز مفهومی از درون به بیرون است و خط مشخصی است که جدایی را نشان می دهد. (زرقانی،18:1386).
2-2-1- مفاهیم مرتبط با مرز و مرزنشینی
در این بخش به مفاهیمی مربوط با بحث مرز و مرزنشینی می پردازیم:
2-2-1-1- خطوط مرزی:
برای جدا کردن قلمرو دو دولت مجاور و کنترل کردن ارتباط میان ملت هاست. در مواردی که از سیم خاردار، دیوار و سایر موانع استفاده می شود مراد اینست که رفت و آمد میان دو کشور به یک یا دو گذرگاه مشخص که قوای دولتی از آنها پاسداری می کنند، محدود شده است. (اخباری،نامی،26:1388)
2-2-1-2- اختلافات مرزی:
مراحل تحدید حدود و علامت گذاری که معمولاً همراه با معاهدات مرزی صورت می گیرد، هیچ دولتی را از اختلافات مرزی مصون نمیدارد. به عقیدهی اس.بی.جونز”مرز مثل پوست ممکن است مرضی مربوط به خود را داشته باشد یا منعکسکنندهی امراض بدن باشد”. امروزه در سطح جهان اختلافات مرزی زیادی دیده می شود، برشمردن این نزاع های مرزی و سرزمینی به طور دقیق ممکن نیست. به طور کلی اختلافات مرزی را می توان به چهار نوع تقسیم کرد:
الف- اختلافات مکانی:
که ناشی از مکان دقیق مرز است. این اختلافات ممکن است بر اثر تغییر مکان عوارض طبیعی مانند رود خانه و یا بر اثر تفسیرهای گوناگون و بعضاً متضاد از اسناد قانونی حاصل شوند. (در این مورد اختلاف ایران و عراق برسر مرز اروند رود از نوع دوم و اختلاف ایران و افغانستان بر سر رود هیرمند از نوع اول است). (اخباری،نامی،1388: 29-28)
ب- اختلاف بر سر قلمرو:
این اختلافات زمانی روی می دهد که دو کشور همسایه مدعی یک قلمرو مرزی مشترک باشند که معمولا بر پایه ی نیازهای تاریخی یا جغرافیایی از قبیل دسترسی به دریا و یا امنیت ملی است. (در خاورمیانه، کشمکش بین ساکنان فلسطین و رژیم اشغالگر قدس بر سر بیت المقدس از بارزترین مثالها در این زمینه است.) (همان: 29-28)
ج- اختلافات عملکردی:
این اختلافات در نتیجه ی تأثیراتی که مرز بر حرکت مردم و کالا می گذارد و یا اشکالات محلی در بهره برداری از زمین و مدیریت بروز می کند. (همان: 29-28)
د) اختلاف بر سر منبعی که در دو سوی مرز امتداد دارد:
این اختلافات در نتیجه ی استخراج آب، معدن نفت و یا استفاده از چراگاه که توسط یک دولت و به هزینه ی دولت دیگر صورت می گیرد به وجود می آیند. (اختلافات بین ترکیه، سوریه و عراق بر سر تقسیم آب رود فرات) (همان: 29-28)
2-2-1-3- کارکرد مرز
مرزها تعیین کننده ی قلمرو و حدود واحدهای سیاسی بوده و پهنه های قدرت و حاکمیت ها را معین می نمایند. مرزها با رسمیت بخشیدن به حوزه های جغرافیایی، فضایی و حقوقی کشورها، سبب تثبیت اقتدار و تحکیم حاکمیت دولت در پهنه های جغرافیایی می شود. مرزهای بین المللی نه تنها امنیت ملت یک کشور و سرزمین را تأمین می کند بلکه در شکل دهی مناسبات سیاسی و اقتصادی میان حکومت ها نقش برجسته ای بر عهده دارند، مرزها کنش متقابل مرز نشینان را بشدت تحت تأثیر قرار می دهند. مرزها ممکن است کارکرد جدا کننده و یا پیوند دهنده داشته باشند. اما بیشتر اوقات مشاهده می شود که هر دو کارکرد را همزمان دارند. (Remley&Minghi.1991:67)
مرزها تاکنون کارکرد های مختلفی به خود گرفته اند و به مرور زمان این کارکردها تضعیف و یا تقویت شده و یا تغییر کرده است، اما با توجه به این موضوع به طور کلی کارکردهای زیر را برای مرزها می توان قائ
ل شد:
1- نقش جداکنندگی:
مرزها بین دو نظام سیاسی، دو حاکمیت، دو فرهنگ و دو ملت، جدایی می اندازند.