دانلود پایان نامه
2-2-4-2 آسیب دیدن و قربانی شدن
در چنین وضعیتی کودک آسیب میبیند یا قربانی میشود و طرحوارههایی مثل بیاعتمادی/ بدرفتاری، نقص/ شرم یا آسیبپذیری نسبت به ضرر در ذهن او شکل میگیرد.
3-2-4-2 تجربه بیش از حد چیزهای خوب
والدین جهت رفاه و آسایش کودک، همه کار میکنند در حالیکه تأمین رفاه و راحتی در حد متعادل برای رشد سالم کودک لازم است. در اثر اینگونه تجارب در ذهن کودکان طرحوارههایی نظیر وابستگی/ بیکفایتی یا استحقاق/ بزرگمنشی به وجود میآید.
4-2-4-2 درونیسازی انتخابی یا همانندسازی با افراد مهم زندگی
کودک بهطور انتخابی با افکار، احساسات، تجارب و رفتارهای والدین خود همانندسازی کرده و آنها را درونسازی میکند. بیماران ممکن است بهجای همانندسازی با والدین بیمهر و عاطفه خود، از طریق مهربان بودن، با احساس محرومیتشان مقابله کنند، یا اینکه با پرتوقعی و احساس استحقاق با محرومیت هیجانی زیربنایی خود کنار بیایند. کودکان بهطور انتخابی با جنبههای خاصی از افراد مهم زندگیشان همانندسازی کرده و آنها را درونسازی میکنند. برخی از این همانندسازیها و درونسازیها به طرحوارهها و بعضی نیز به سبکهای مقابلهای یا ذهنیت تبدیل میشوند (یانگ، 2003).
خلق و خوی کودک تعیین میکند که آیا او با ویژگیهای افراد مهم زندگیاش همانندسازی کند یا خیر. بهعنوان مثال، کودکی با ویژگیهای افسرده خویی، احتمالا سبک خوش بینانه والدین خود را در مقابل بدشانسیها، درونسازی نخواهد کرد زیرا رفتار چنین والدینی، آنقدر مخالف طبع کودک است که نمیتواند آن را جذب کند.
3-4-2 خلق و خوی هیجانی
علاوه بر محیط زندگی اولیه، عوامل دیگری نیز درشکلگیری طرحوارهها نقش بازی میکنند که دراین میان، خلق و خوی هیجانی کودک از اهمیت بسزایی برخوردار است. خلق و خوی هیجانی کودک در تعامل با وقایع دردناک دوران کودکی منجر به شکلگیری طرحوارهها میشود. خلق و خوهای متفاوت، کودکان را در معرض شرایط گوناگونی قرار میدهد. بهعنوان مثال، یک کودک پرخاشگر در مقایسه با یک کودک منفعل و پذیرا، بیشتر احتمال دارد مورد بدرفتاری بدنی والدین خشن خود قرار بگیرد. علاوه بر این، خلق و خوهای مختلف بهگونهای متفاوت، کودکان را نسبت به شرایط مشابه آسیبپذیر میسازند. کودکان ممکن است بهدلیل خلق و خوهای متفاوت، در مقابل رفتار مشابه والدین خود، واکنشهای کاملا متفاوتی نشان بدهند. محیط اولیه فوقالعاده محبتآمیز یا منزجرکننده میتواند بهمیزان زیادی خلق و خوی هیجانی را تحتالشعاع قرار دهد. بهعنوان مثال، محیط امن و محبتآمیز یک خانواده ممکن است بتواند حتی یک کودک خجالتی را به کودکی دوستداشتنی و مهربان تبدیل کند و برعکس اگر محیط اولیه طردکننده باشد، حتی یک کودک اجتماعی ممکن است منزوی شود (یانگ و همکاران، 1389).
5-2 حوزههای طرحواره و طرحوارههای ناسازگار اولیه
هجده طرحواره بر طبق پنج نیاز هیجانی ارضا نشده تقسیم میشوند که ما آنهارا حوزههای طرحواره مینامیم.
1-5-2 حوزه بریدگی و طرد
انتظار اینکه نیازهای فرد برای امنیت، ثبات، محبت، همدلی، درمیانگذاشتن احساسات، پذیرش و احترام بهشیوهای قابل پیشبینی ارضا نخواهند شد. طرحوارههای این حوزه بهطور معمول در خانواده هایی بهوجود می آید که بیعاطفه، سرد، منزوی، تندخو، غیر قابل پیشبینی یا بدرفتار هستند.
1- رهاشدگی/ بیثباتی
بیثباتی یا بیاعتمادی نسبت به دریافت محبت و برقراری ارتباط با اطرافیان، بهطوری که فرد احساس می کند افراد مهم زندگی اش نمی توانند حمایت عاطفی و تشویقی لازم را به او بدهند؛ زیرا این افراد از لحاظ هیجانی، بیثبات، غیر قابل پیشبینی برای مثال (عصبانی میشوند). اعتمادناپذیر و نامنظم اند. فردی که چنین طرحوارهای در ذهنش شکل گرفته باشد، معتقد است هر لحظه امکان دارد افراد مهم زندگی اش بمیرند یا اینکه او را رها کنند و به فرد دیگری علاقمند شوند.
2- بیاعتمادی/ بدرفتاری
انتظار اینکه دیگران به انسان ضربه می زنند، بدرفتارند، دروغ می گویند و سودجو هستند. ممکن است فرد احساس کند که همیشه حق او را می خورند.
3- محرومیت هیجانی
انتظار اینکه تمایلات و نیازهای فرد به حمایت عاطفی به اندازه کافی از جانب دیگران ارضا نمی شوند. سه نوع محرومیت مهم وجود دارد که عبارت اند از:
الف) محرومیت از محبت: فقدان توجه، عطوفت یا همراهی.
ب) محرومیت از همدلی: درک نشدن، به حرف دل فرد گوش ندادن، عدم خود افشایی یا در میان نگذاشتن احساسات با دیگران.
ج) محرومیت از حمایت: نداشتن منبع قدرت، جهتدهی یا راهنمایی نشدن از سوی دیگران.
4- نقص/ شرم
احساس اینکه فرد در مهم ترین جنبه های شخصیتش، ناقص، نامطلوب، بد، حقیر و بیارزش است یا اینکه در نظر افراد مهم زندگی اش فرد، منفور و نامطلوب بهحساب می آید. همچنین این طرحواره، حساسیت بیش از حد نسبت به انتقاد، طرد، سرزنش، کمرویی، مقایسه های نابجا، احساس ناامنی در حضور دیگران و حس شرمندگی در ارتباط یا عیب و نقص های درونی را در بر می گیرد. این نقاط ضعف ممکن است شخصی (تکانه های خشم، تمایلات جنسی غیرقابلپذیرش، خودخواهی) یا عمومی باشند (ظاهر جسمی نامطلوب و مشکلات اجتماعی).