طراحان ایرانی و نظریه پردازی

برای تولید انواع پارچه، از دستگاه ساده بافت پارچه نظیر دستگاه های دو وردی و چهار وردی استفاده می کنند،ب رخی از آن ها دستگاه های ژاکارد دستی، تک فاز و سه فاز را نیز به تدریج، جایگزین دستگاه های قدیمی شده است.انواع پارچه های سنتی: زری بافی (اطلسی: 1 – ساده، 2 –پشت کلاف و دارایی: ساده، برجسته، لپه ای، پارچه دو رو یا پارچه 2 تایی)، مخمل بافی: (ساده، نقش برجسته)، ترمه بافی، نوار بافی، کارت بافی، مکرمه بافی، گزی بافی مقنعه بافی(maghnaeh bafi)، ابریشم بافی، اهرامی بافی، ارمک بافی، برک بافی، انواع پارچه های سنتی (باشلق،کرباس بافی، شعر بافی، قناویز،فرت بافی، شمد بافی، مثقال بافی)، پرده بافی، چادر شب بافی، چپری، چفیه بافی، حمام سری، سجاده بافی، سیاه چادربافی، عبا بافی، عریض بافی، جیم بافی.(که به معرفی آن ها بسنده می کنیم.)(حسینی،1387)
پوشاک:
وظیفه اصلی پوشاک حفاظت از بدن انسان در برابر خطرات است، پوشاک در برابر بسیاری از مخاطرات که ممکن است بدن برهنه انسان را زخمی کند، محافظت می کند. در پاره ای از موارد پوشاک، محیط را از فردی که پوشاک را پوشیده محفاظت می کند مانند پوشاک ضد عفونی شده ی محافظ در اتاق عمل و محیط های پزشکی .اگر از منظری دیگر به لباس نگاه کنیم در واقع بخش مهمی ازشیوه ای است که فرد خود و شخصیت خویش را با آن شکل می دهد، در ادوار مختلف شیوه ی ارائه ی آن متفاوت بود و بسته به نحوه ی نگرش جامعه، فرهنگ و نوع طبقه ای که فرد متعلق به آن بود تغییرمی کرد مثلاً در دوره ی روکوکو افراد در جشن ها لباس هایی را به تن می کردند که به شکل بسیار افراطی دوخته و تهیه شده بود. در طی سال های 1980م یعنی زمانی طراحان مد پاریس، لندن و میلان سبکی را تجربه می کردند که در حقیقت بیان مضحکی از فرهنگ بود، گروهی از هنرمندان به دنبال یافتن مفاهیم و معانی جدید برای پوشاک و نه مد بودند.
«از میان این گروه هنرمندان کارولین بردهد(Carolin Bradhead) به نظریه پردازی راجع به پوشاک پرداخته است وی جنبه ی ذاتی پوشاک را جستجو می کند با این ایده که آن ها نه به وسیله ی طراحان مد،که با زندگی فردی شکل داده شده اند. وی معتقد است که پوشاک حافظه ی بصری از یک شخص را در خود نگاه می دارد و گرایش وتمایل من بدان نیز به دلیل همین نزدیکی و ارتباط با بشریت است.»(کولچستر،1990،:141)در سری پوشاک اسکلتی و از درزها و بخیه ها برای خلق طراحی خط سه بعدی استفاده شده است و حالات روحی، حرکات،آرزوها و اسطوره های ذهنی را بیان می کند. ایده ی سورئالیست ها در سال های 1930 م که مبتنی بر این که دنیای کالا می تواند نیروی بیگانه و متخاصمی در برابر زندگی و حیات خودش به شمار آید را در آثار هنرمندان ژاپنی می توان مشاهده نمود. کشور ژاپن یکی از مراکز مهم مجسمه های منسوجی(Fiber Sculpture) بوده که هنرمندان مشهوری چون میتسو تویازاکی(MitsuoToyazaki)که از این هنر به عنوان رسانه ای که ارزیابی دوباره ای از ارتباط میان منسوجات و دنیای طبیعی را طلب می کند.
تصویر71 – هایدهو تاناکا(هنرمندان fiber art ژاپن)
«با بررسی حوادث و ظهور جنبش های هنری پیاپی و گوناگون انتزاعی (Abstract Art) و رفتاری هنر مدرن(Modern Art)، اکسپرسیونیسم انتزاعی(Abstract Expressionism)، دادائیسم(Dadaism)، سورئالیسم(Surrealism)، جنبش هنر محیطی(Environmental Art) و توجه فزآینده ای به محیط برای دگرگون ساختن برداشت های انسان از جهان اطراف، اهمیت یافتن و تأکید بر موضوع و مفهوم،در هم آمیختگی تفکیک ناپذیر محتوا و بیان، ترکیب و ادغام رسانه ها(Mixed media) و هنر همگانی(Pop Art) که مخاطب را در کشف شیوه های تازه ی اندیشه، احساس و برداشت توسط هنرمند، شریک می گرداند، دراین اوصاف هنرمند مجسمه ساز و یا نقاش وبافنده و … دیگر از یکدیگرنمی توان مجزا نمود وبه راستی آینده ی این هنر قابل پیش بینی نیست اما به روشنی می توان اذعان داشت که الیاف و تکنیک های مختلف بافندگی مورد توجه هنرمندان رشته های دیگرهنری واقع شده است که آنان را به خلق آثاری در اشکال مختلف و با بیانی از تاپیستری های سنتی تا اشکال و احجام انتزاعی، برمی انگیزد.»(اسما گولا،1381)انسان در بخش علمی پا را فراتر گذاشت و در پی حل مشکلات عملی خویش دست به طراحی پوشاک نوینی زد، طوری که دیگر فرقی بین پوشاک و وسایل حفاظتی به شکل آشکار مشخص نیست. دراین باره می توان به پوشاکی مانند پوشاک فضانوردی، پوشاک زرهی، پوشاک غواصی، مایو، پوشاک حفاظت کننده در مقابل نیش زنبور، لباس چرمی موتورسواری و .. .اشاره کرد.
تصویر72- انواع پوشاک(fashion،1998)
1 – مد(Fashion)
«روش، سبک، اسلوب، ساختن، درست کردن، به شکل درآوردن.
1-1 مفهوم شناسی مد:
مد در لغت به معنی سلیقه تازه و روش جدید است اما در اصطلاح به تغییر سلیقه ناگهانی گروهی از افراد گفته می شود که منجر به گرایش به انجام رفتاری خاص یا مصرف کالای به خصوصی یا در پیش گرفتن سبکی خاص در زندگی می شود. این واژه به واژگانی چون مدرن مدرنیته و مدرنیزاسیون نزدیک است، در اروپای قرون وسطی از این واژه ها پرهیز می شد و مقوله جدید و بدیع با واژهNewتوصیف می شد،از دید آن ها شی یا پدیده ی نو و امر تازه ای بود که متعلق به ساحت آسمانی و ناشی از آفرینش گری خداوند و خلاقیت الهی بود اما پدیده ی« مدرن » و « مد » متعلق به ساحت زمینی بود و مد ناشی از اراده انسان جهت خلاقیت بود و مفهومی نزدیک به « بدعت» در فرهنگ اسلامی داشت اما همزمان با سنت زدایی در امور اجتماعی اروپا در عصر روشنگری واژه هایی چون مدرن و مد نیز تقدیس شدند و بیشتر مقبولیت عمومی یافتند.
2-1 تعریف مد
مد را می توان معیار زیبایی شناسی تعریف کرد که توسط بخش معینی از افراد جامعه پذیرفته شده است. تعریف اختصاصی مباحث زیبایی شناسی طراحی لباس دشوار است چرا که مد به طور دائم در حال تغییر است، مد جدید به عنوان یک استاندارد جدید زیبایی مطلوب گردیده و رواج می یابد.»(مد،1389) معیار یک لباس زیبا همواره در حال تغییر است زیرا تغییر مد،زیبایی یک لباس را تحت تأثیرخویش قرار می دهد.«طراحی مد متفاوت از طراحی لباس و نظیر آن می باشد و در قرن نوزدهم میلادی آغاز گردید، چارلز فردریک ورث اولین کسی بود که مارک های خود را بر روی لباس هایی که تولید می کرد چسباند. در حالی که کلیه ی مقالاتی که از هر تاریخی تحت عنوان طراحی لباس توسط محققان مطالعه می شوند تنها لباس هایی که از سال 1858 به این سو طراحی شده است تحت عنوان طراحی فشن شناخته می شود. چندی است که در کنار طراحی فشن عادی نوعی دیگر از طراحی فشن نیز عرضه می گردد که این نوع طراحی اصطلاحاً به عنوان طراحی فشن مفهومی نام گذاری شده است و در آن اصولاً طراح به کاربرد لباس یا وسیله توجهی ندارد و سعی می کند تا به شکلی متفاوت با معمول کالای خود را طراحی کند.»(طراحان مد،1389) 
2 طراحان ایران:
طراحان ایرانی زیادی درکل دنیا در این زمینه درحال فعالیت هستند از جمله: بیژن پاکزاد که با برند بیژن در حال فعایت است، نیما بهنود با نام برند خویش به نام نیمانی لباس هایی با مُهرهای قدیمی و خطوط نستعلیق فارسی طراحی کرد که در آن سبک طراحی لباس ایرانی به سمتی رفت که تلفیقی از طرح و سبک سنتی و سادگی و راحتی لباس های مدرن باشد،هاکوپیان از دیگر مارک های معروف ایرانی است که با تنوع بسیار زیادی در محصولات ارائه شده توسط این برند ایرانی در حال حاضر در نوع خود یکی از مهمترین ها بشمار می آید از دیگر مارک های معروف ایرانی پاتن جامه است که با ارائه ی انواع و اقسام لباس های متنوع اسپرت در نوع خود بی نظیر است. «افسانه ریحانی فرد یکی از طراحانی است که سعی کرده در کارهای خود مؤلفه های ایرانی و اسلامی را به کارگیرد، با توجه به تأثیرات بازار پوشاک ما که متأثر از طرح ها و مدهای غیرایرانی است. پگاه انواریان، بهناز صراف زاده از دیگر طراحانی هستند که در حال فعالیت در این زمینه هستند.»(طراحان مد ایرانی،1391)
تصویر 73 – طراحی لباس توسط نیما بهنود- (نیما بهنود،1392)
رودوزی ها:
” رودوزی” هنر آراستن سطح پارچه با استفاده از نخ های الوان یا اشیاء الوان با کمک سوزن یا قلاب می باشد. بشر بعد از به وجود آمدن پارچه که حفاظی در برابر سرما و یا گرما و وسای نیازهای ابتدایی بود، مانند هر وسیله دیگری، آن را از حالت ساده درآورده و به تزیین و تجمل آن پرداخته است که به مقتضای فرهنگ، آداب و سنن هر قومی، دارای دگرگونیهای خاص خود می باشد.(در این پژوهش فقط در حد معرفی ارائه می شود)
انواع رودوزی ها:
آجیده دوزی(پنبه دوزی، لایه دوزی)(Ajideh dozi)، نقش دوزی، نقده دوزی، ملیله دوزی، گلابتون دوزی، قیطاندوزی، قلابدوزی، سوزندوزی ترکمن، زرتشتی دوزی، سوزندوزی بلوچ، پته دوزی یا سلسله دوزی یا فطه دوزی(pateh dozi) ، آئینه دوزی(Ayeneh dozi)، سکه دوزی – اشرفی دوزی، خوس دوزی(khos dozi)، پیله دوزی، ده یک دوزی(dahyek dozi)، ممقان دوزی(mamaghan dozi)، ابریشم دوزی، اشک دوزی، آویز دوزی، تخمک دوزی، تور دوزی، تفرش دوزی(درویش دوزی)، سکمه دوزی(sokmeh dozi)، دکمه دوزی((dokmeh dozi، شرابه دوزی، شمسه دوزی(shamseh dozi)، گندمی دوزی(ghandomi dozi)، ژور دوزی(joordozi)، زنار دوزی(zenar dozi)، ظریف دوزی، سرمه دوزی(sermeh dozi)، لانه زنبوری دوزی(laneh zanbori dozi)، منگوله دوزی، مرصع دوزی، مروارید دوزی(morvarid dozi)، مضاعف دوزی(mozaafdozi)، یراق دوزی، بادله دوزی، گوشه دوزی، متن دوزی(Yaragh dozi)، سیاه دوزی سیستان، دور دوزی، زرک دوزی، زغره دوزی(zaghareh dozi)، ستاره دوزی، سرافی دوزی(sarafi dozi)، سنگ دوزی، کتیبه دوزی(katibeh dozi)، فتیله دوزی، کردی دوزی، لمه دوزی، مغزی دوزی، منجوق دوزی، ایگله دوزی(برودری دوزی)، بادبزن بمپور، مهره دوزی(mohredozi)، بادله دوزی، برجسته دوزی، قزاق دوزی(ghazagh dozi)، بندری دوزی، کم دوزی(kam dozi)، منگوله دوزی(mangole dozi)، شک دوزی(shak dozi)، شماره دوزی، مخمل دوزی، صدف دوزی، کاموا دوزی(kamva dozi)، کمند دوزی(kamand dozi).(حسینی،1387)
2-3-1-2 هنرکاربردی صنعتی:
به کلیه هنرهایی که به صورت صنعتی و به وسیله ی ماشین تولید می شوند و با کاربردی مناسب در خدمت انسان است.
انواع هنر کاربردی صنعتی:
قالی ماشینی–گلیم بافی – ورنی– جاجیم بافی– گبه– نمدصنعتی – بافت کشباف و یا ماشینی–موکت – قلاب بافی– دانتل بافی– زری بافی– مخمل بافی– انواع رودوزی ها و سوزندوزی ها– تکه دوزی- مبلمان – تزیینات منزل: (رولحافی، ملحفه، پرده، رومبلی)– تابلو تصویری– عروسک سازی– پوشاک.