شکل شماره و روش آموزش

متاسفانه اندازه حروف خوشنویسی در کتاب هنر کوچک است و امکان مطالعهی بصری درآن وجود ندارد. محمد حسن اثباتی در کتاب آموزش خط نستعلیق بر مطالعهی بصری تکیه نموده است. به عنوان مثال حرف واو به این صورت آموزش داده شده است(شکل شماره35):
شکل 35، شیوه ی آموزش نوشتن حرف و (اثباتی،1372: 16)
در تمرین منزل از دانش آموز خواسته شده تا سرمشق درس را هر شب سه بار بنویسند. مکلف کردن دانش آموز به انجام تمرین در ساعات معینی نمیتواند صحیح باشد. تمرین خوشنویسی نیاز به نور کافی حوصله دارد. بنابراین بهتر است دانش آموز را در انتخاب وقت تمرین آزاد گذاشت.
درس نهم
معرفی: این درس به آموزش سرمشق « پرندگان را نباید آزار دهیم» پرداخته است.
هدف: “تمرین اتصالات دو حرفی و سه حرفی، تمرین سطر نویسی و تمرین نستعلیق تحریری”(هراتی و حاجی آقا جانی ،1368: 163).
در ابتدای درس از دانش آموز خواسته شده تا در فصل زمستان به پرندگان گرسنه غذا بدهد. اتصال هیم که در این درس آموزش داده شده، یکی از اتصالات مشکل می باشد و می بایست تمرین بیشتری در این درس انجام شود.
درس دهم
معرفی: در این درس طرز نوشتن جمله ی « نوروزتان پیروز باد» آموزش داده شده است.
هدف: “آموزش جای کشیده ها در سطر، تمرین اتصالات دوحرفی و سه حرفی، تمرین سطر نویسی”(همان: 166).
در این درس دانش آموزان به چگونگی استفاده از حروف کشیده در سطر آشنا می شوند. در انتهای درس از دانش آموزان خواسته شده تا سرمشق درس را در یک صفحه نوشته و با استفاده از آموختههای بخش طراحی و نقاشی آنرا تزیین کرده و به معلم هدیه دهند. هرچند روند آموزش در بخش خوشنویسی مناسب میباشد، امّا به خط تحریری توجه کافی نشده است. به عنوان مثال در این درس سرمشق برای خط تحریری آورده نشده است.
درس یازدهم
معرفی: این درس به آموزش نوشتن حرف ی در نستعلیق پرداخته است. همچنین سرمشق« تا پای بود ره ادب میرو» در این درس آموزش داده شده است.
هدف: “آموزش و تمرین حرف ی ،آشنایی با سیاه مشق، تمرین اتصالات دو حرفی و سه حرفی، تمرین سطرنویسی، تمرین نستعلیق تحریری” (همان: 168).
در (شکل شماره36) روش آموزش حرف ی در کتاب هنر پایه اوّل راهنمایی نشان داده شده است.
شکل 36 ، شیوه ی آموزش حرف ی در کتاب هنر (کتاب هنر اوّل،1390: 109).
دراین روش آموزش حرف ی به صورت کامل نقطه گذاری نشده است و دانشآموز تناسبات آن را یاد نمیگیرد. در کتاب خوشنویسی اسماعیل رشوند، حرف ی به این صورت(شکل شماره37) آموزش داده است (رشوند، 1380: 35):
شکل 37، شیوه ی دیگر برای آموزش نوشتن حرف ی (رشوند، 1380: 35).
که به این روش دانشآموز تمام ظرایف این حرف را یاد میگیرد. در صفحه ی 110 یکی از آثار سیاه مشق استاد میرزا غلامرضا اصفهانی چاپ شده که شعر آن این بیت است:
در این شب سیاهم گمگشته راه مقصود از گوشه ای برون آی ای کوکب هدایت
که این بیت می بایست جهت آشنایی بیشتر دانش آموزان در زیر تصویر نوشته می شد .
در این درس اتصال میر به روش اشتباهی آموزش داده شده است(شکل شماره 38). این اتصال با نصف قلم باید نوشته شود به اصطلاح نصف قلم برو، نصف قلم برگرد. امّا کتاب در سه مرحله آنرا انجام داده است :
شکل 38، مراحل نوشتن اتصال میر(کتاب هنر اوّل،1390: 110).