روابط اجتماعی و مجتمع مسکونی

سرویسهای بهداشتی
نظافت و بهداشت بدن، با تکمیل وسایل بهداشتی در سالهای اخیر، بیشتر مورد توجه قرار گرفته است .در سالهای گذشته شست و شوی بدن بیشتر در حمام عمومی صورت میگرفت و توالت هم به سبب بوی زیادی که داشت در خارج ساختمان در کنار حیاط قرار داشت.گرانی وسایل بهداشت، مشکل نصب، هزینه بیشتری را در ساختمان ایجاب میکند .اشخاصی که در طرح و نقشه خانهها مشارکت دارند باید توجه بیشتری به قسمتهای بهداشتی مبذول بدارند و از آخرین وسایل و طرح بهداشت منزل آگاهی کامل داشته باشند تا بتوانند با کمترین قیمت حداکثر استفاده را بکنند .
انواع توالتهای مختلف سیفوندار و دستشویی و وان در ابعاد مختلف برای ما این امکان را به وجود میآورد که بتوانیم مراکز بهداشتی را داخل ساختمان قرار بدهیم و نسبت به تعداد افراد خانواده و نیازمندی آنها لوازم مورد احتیاج را فراهم آورد.
غیر از توالت مخصوص میهمان که نزدیک در ورودی قرار میگیرد قسمتهای دیگر بهداشتی افراد خانواده را در قسمتهای خصوصی و نزدیک به اتاق خواب میسازند .باید در نظر داشت که از تمام قسمتها ساختمانی بتوان به سهولت به دستشویی دسترسی داشت
ابعاد این فضاها بستگی به تعداد افراد خانواده و نوع دستگاههایی دارد که ما میخواهیم مورد استفاده قرار بدهیم . تقریباً یک حمام بدون توالت در حدود چهار متر مربع و حمام و توالت با هم در حدود پنج متر مربع مساحت لازم دارد .اشتباهی که معمولاً در طرح فضاهای بهداشتی صورت میگیرد در نظر نگرفتن فضای لازم برای استفاده از وسایل بهداشتی است .همیشه باید مقدار فضایی که شخص برای حرکت دادن دستها و جای کافی برای قرار گرفتن بدن لازم است منظور نظر باشد .
برای شست و شوی صورت و دستها احتیاج به 90 سانتیمتر جا داریم که گاهی با چسباندن دستشویی به دیوار در یک طرف، فضای کافی برای حرکت دست وجود ندارد و شست و شو به سختی انجام میگیرد .این اشتباه در نصب توالت هم زیاد دیده میشود و فضای کافی برای حرکت و قرار گرفتن پاها در نظر گرفته نمیشود.
راهپله
راهپله از عناصر اصلی و جزء مهمترین ارکان سازمان دهنده هر بنایی است .چرا که به عنوان هسته مهم ارتباطی بین طبقات وظیفه سنگینی بر عهده دارد و باید مباحث ویژهای در آن مد نظر قرار داده شود .راهپله به عنوان بخشی مهم از راه فرار بهنگام وقوع حوادث باید دسترسی داخل به خارج و بلعکس را بخوبی حل بنماید .همچنین تعداد و موقعیت آن در پلان بر نحوه گردش و ترافیک ساکنان که از مباحث مهم طراحی معماری است تأثیر گذار است .درجه محصور بودن یا آزاد بودن راه پله بعنوان یک فضای عمومی در مجموعه و مجتمع مسکونی تأثیر بسیار عمیقی بر روابط اجتماعی ساکنان با هم و نیز با محیط بیرون میگذارد .
بالکن
در آپارتمانها، تهیه فضا برای فعالیتهای خصوصی خارج منزل منجر به شکلگیری بالکن شده است .بالکن امکان استفاده از نور مستقیم را به وجود میآورد، دید مناسب به مناظر اطراف را تأمین مینماید، علاوه بر این در زمان آتش سوزی فضایی امن است .و دسترسی به هوای تازه را امکانپذیر میسازد .موقعیت بالکن باید به نحوی انتخاب گردد که حداکثر دید به مناظر اطراف حاصل شود؛ اما دید فضای عمومی خارج و پیادهرو به بالکن حداقل باشد .موقعیت بالکن نباید دید فضای نشیمن را به خارج کاهش دهد .طراحی بالکن بایستی در مراحل اولیه طراحی و در تلفیق با کل انجام پذیرد .شکل و جهت آن باید به گونهای باشد که حداقل 30 در صد ساعات اولیه هر روز بهار، تابستان و پاییز از نور خورشید استفاده میشود .
بالکن حتیالامکان باید در پشت نمای اصلی ساختمان احداث گردد تا احساس امنیت و خلوت بیشتری ایجاد کند در غیر این صورت میتوان با اتخاذ روشنایی در طراحی آن، اهداف فوق را تأمین نمود. ابعاد بالکن نباید کمتر از 5/1 متر باشد. همچنین سطح آن در واحد یکخوابه نباید کمتر از 5/4 متر مربع در واحد دوخوابه کمتر از 4/5 متر مربع باشد. حداکثر ارتفاع ساختمان برای احداث بالکن 12 طبقه است و در طبقات بالاتر از آن تنها در موارد خاص میتوان اقدام به احداث آن کرد .
انواع بالکن به لحاظ برخورداری از آفتاب و خلوت و محافظت در مقابل باد به ترتیب زیر است :
– بالکنهای گوشه مشرف نمیباشد و در مقابل باد محافظت شده است و نسبت به بالکنهای آزاد آسایش بیشتری دارد .
– بالکنهای گروهی باید به طور مناسب به بالکنهای خصوصی تقسیم شوند .
– بالکنهای سرپوشیده به دلیل سطوح بیشتر دیوار خارجی اقتصادی نیستند .بالکنهایی که از جهت عمودی به صورت متناوب قرار میگیرند، در زمینه محافظت در مقابل باد و اشراف مشکلات بیشتری دارند .
– بالکنهای که در پلان به صورت متناوب قرار میگیرند، مسئله اشراف ندارند و در مقابل باد محافظت شدهاند .
نور
تابش نور بر اجسام موجب رویت آنها میشود و به این ترتیب محیط برای ما مرئی و قابل استفاده میگردد. در فضاهای داخلی میتوان از نور طبیعی یا نور مصنوعی و گاهی نیز از ترکیب این دو استفاده کرد .
بین نور فضاهایی که دریچه آنها به طرف شمال یا جنوب یا مشرق یا مغرب باز میشود تفاوت زیادی وجود دارد .باید توجه داشت که کمبود نور خورشید را میتوان تا حدودی از طریق انتخاب رنگهای روشن وگرم جبران کرد ولی نمیتوان بکلی از نور طبیعی صرف نظر نمود .
همان قدر که نور کم باعث بروز خستگی و سردرد و ناراحتیهای دیگر است .نور زیاد هم به نوبه خود کسل کننده و خسته کننده است .مقدار نور مورد احتیاج ما در فضاهای مختلف تفاوت میکند و بستگی به نوع استفاده از فضا و کارکرد آن دارد .بعضی از فضاها احتمالاً در روز و یا فقط در شب مورد استفاده قرار میگیرند. لذا بایست این مسایل را در موقع انتخاب نوع نور برای فضای مورد نظر مورد توجه قرار داد .
کم یا زیاد بودن نور و نیز جهت تابش آن بر اجسام میتواند موجب بر انگیختن احساسات متفاوتی نسبت به محیط زیست گردد .مقدار تابش نور خورشید را میتوان توسط پرده، نوع شیشه و بزرگی و یا کوچکی پنجره تنظیم کرد .
ساعات تابش نور خورشید در روز معین است و تغییری در ساعات تابش و جهت آن نمیتوان داد ولی نور مصنوعی را میتوان به طور دلخواه در جهتهای مختلفی تنظیم کرد و در ساعات مختلف نیز قابل استفاده است .باید توجه داشت که تفاوت فاحشی بین نور طبیعی و نور مصنوعی مورد استفاده ما وجود نداشته باشد.