دیدگاه انسان گرایانه و مشکلات روانشناختی

شخصیت نمایشی (اجتماعی، اما خودمحور، عدم صداقت، سطحی، بانمایشگرهای هیجانی بسیار)
شخصیت خودشیفته (خودبزرگ بین، توجه طلب، خودنما، خیالبافی در مورد موفقیت و قدرت)
شخصیت وابسته (فقدان اعتماد به نفس، ناتوانی در فائق آمدن بر مشکلات روزمره، ناتوانی در مسئولیت پذیری)
شرایط ذکر شده روی محور سوم عبارتند از بیماری های عفونی وانگلی، اختلال در غدد درون ریز، اختلال در تغذیه، اختلال در سوخت و ساز و اختلالات سیستم ایمنی؛ اختلال در خون و گردش آن، سیستم تنفسی، گوارشی، عصبی، ادراری و تناسلی، پوستی و ماهیچه ای- استخوانی؛ مشکلات دوره ی بارداری و قبل از زایمان مصدومیت و مسمومیت.
محور چهارم اجباری نیست؛ بدین معنی که ضروری نیست متخصص بالینی از این محور به عنوان بخشی از فرایند تشخیص تشخیص بهره گیرد، اما بهره گیری از آن سودمند است. زیرا توجه را به سایر جوانب کارکردی که ممکن است به بروز مشکلات فرد کمک کرده باشد یا می تواند پیامدم شکلات رفتاریشان باشد، جلب می کند. دانستن این مسائل چه بسا گاه در مسیر درمان به درمانگر کمک می کند. تاکید بر رویکرد جامع و کل نگر در درمان است؛ رویکردی که دیدگاه انسان گرایانه بر آن صحه می گذارد که در فصل اول بدان اشاره شد. بطور کلی، متخصصان بالینی تشویق می شوند تا فقط به مشکلاتی بپردازند که در طول سال گذشته سر برآورده اند، این درحالی است که مواردی مانند اختلال تنیدگی پس ضربه ای، نیازمند توجه و نگرش طولانی تری است. موضوع هایی که برای ملاحظه در محور چهارم DSM مطرح شده اند، به همراه مثال هایی در جدو 2-3 ارائه شده اند.

جدول 2-3 محور چهارم DSM IV: مشکلات روانشناختی و محیطی
نوع مشکل مثال ها
گروه حمایتی اولیه مرگ یا عدم سلامتی اعضای خانواده، رقابت همشیره ها، سوء استفاده جنسی یا فیزیکی، طلاق، ازدواج مجدد، یا جدایی
محیط اجتماعی نبودحمایت اجتماعی، ازدست دادن دوستی ها، تبعیض، بازنشستگی یا تغییرات دیگر
آموزشی بی سوادی، مشکلات تحصیلی، درگیری در مدرسه
شغلی استرس در محیط کار، ناخشنودی یا ناهماهنگی با محیط کار، بیکاری با یا تهدید از دست دادن شغل
مسکن بی خانمانی، مسکن نامناسب، درگیری با همسایه ها
اقتصادی فقر، کمبود امکانات رفاهی
مراقبت بهداشتی نامناسب بودن خدمات یا نبود بیمه، نبود امکانات جابجایی در سطح شهر
قانونی بازداشت یا زندانی بودن، قربانی جنایت بودن یا دادخواهی کردن
محور پنجم عبارت است از ارزیابی عمومی کارکرد روان شناختی، اجتماعی و شغلی (مقیاس GAF) این محور مقیاسی 100 درجه ای از کنش وری به نحو احسن، تا ناتوانی در کنش وری را برای همه ی حوزه های یادشده فراهم می سازد. این محور نواقص محیطی و فیزیکی را شامل نمی شود. خلاصه ای از درجه بندی های این محور در جدول 2-4 نشان داده شده است. برای ارزیابی کارکرد اجتماعی و شغلی (SOFAS) و کارکرد ارتباطی (GARF) نیز مقیاس های منفرد وجود دارد. ملاک های قانونی و نیز بسیاری از ملاک های تشخیصی DSM ممکن است نیازمند ارزیابی این حوزه ها باشند. در عین حال که برخی از افراد دچار مشکلات شدید می توانند کنش وری مطلوبی داشته باشند، گروهی دیگر با مشکلات کم و بیش ملایم تر چه بسا بطور کامل ناتوان باشند.
جدول 2-4 مقیاس ارزیابی عمومی کنش وری DSM IV
شرح چگونگی کنش وری نوار ارزیابی
توانایی انجام گستره ی وسیعی از فعالیت ها 91-100
در کلیه ی حوزه ها خوب، به طور کلی راضی از زندگی، حداقل نشانه های اختلال، فقط مشکلات روزمره 81-90
نشانه های موقتی در پاسخ به استرس، فقط اختلال جزئی در کنش وری 71-80
نشانه های خفیف (مثل بی خوابی) یا دشواری هایی در کنش وری، اما قادر به حفظ روابط شخصی 61-70
نشانه های متوسط (برای مثال حملات وحشت زدگی) یا دشواری در کنش وری (برای مثال اختلاف با دیگران) 51-60
نشانه های جدی اختلالات (مثل خودکشی، ناتوانی در حفظ شغل) 41-50
اختلال عمده در چندین موزه یا اختلال در روابط 31-40
اختلال جدی در تعامل برقرار کردن با دیگران یا وجود هذیان یا ناتوانی در کنش وری در بیشتر حوزه ها (برای مثال فاقد کار، خانه یا دوست) 21-30