دانلود پایان نامه

نبشته ها به دهه ی پنجم میلادی مربوطندو به استثنای یکی دوعبارت عموماً نام پیروز را برخود داشته اند.در لاشه سنگ های داخل دیوارهای محیطی سه نوع علامت منقوروجود دارد که مربوط به سه دوره ی تاریخی است (کامبخش فرد ، 1374 ، ص222- 206) .
3-6- مهمترین نقش پیدا شده در معبد آناهیتا نقش ماهی
ازآنجای که اصالت وعظمت یک قوم مستقیماً درهنرو اشکالی که جلوه می کند می باشد ، بنابراین آثارهنری نمایشگرفرهنگ وتمدن هرقوم و هر دوره ای بوده و با تاریخ هرملت پیوندی ناگسستنی دارد(انصاری ، 1387، ص58 ). آشنایی بافرهنگ و باورهای و باورها از طریق مطالعه نقوش نمادین در هنر امکان پذیراست زیرابیشتر نقوش وتصاویر سرشار از مفهم و می باشند .نمادهای به کار رفته در آثارتاریخی ایران از دیرباز به باورها ، داستانها و اسطوره هایی مربوط بوده که هر کدام نیازهای خاص و بازتاب آرزویی ملی و جهت یافته بوده است (اللهی ، 1386 ف ص 6 ) .
3-6-1- سمبل و نماد ماهی شناسی
از نقوش و عناصرتزیینی که در هنرهای ایران به فراوانی به کار رفته و از پیشینه های زیادی برخوردار است و ریشه در اسطوره و باورهای این سرزمین دارد نگاره ی تزیینی «ماهی» است .

این نقش یکی از مهمترین ودرعین حال فراگیرترین طرح در هنرهای تجسمی وکاربردی ایران است ( شکل 3-18 ) در لغت نامه دهخدا آمده است که ماهی« ترجمه سمک و حوت ، حیوانی درآب زیست دارد که به زبان تازی (پارتی) حوت نامیده شده .
و به صورت های مختلف بیان می شود مانند ماهیک ،ماسی ماهیغ ، ماهئی ، و ماس آوی . دهخدا در جایی دیگر اشاره کرده که : « ماهی منسوب به ماه قمری است ؛ ماهی پشت هرچیز که میان وی بلندو اطرافش پست می باشد در وسط برجسته و طرفینش بلندمی باشند( دهخدا ، 1352 ، ص 168-1360) . همچنین محمدمعین نیز در فرهنگ خویش از ماهی چنین یاد می کند« ماهی جانوری ذی فقار و آبزی از رده ماهیان دارای اقسام متعدد است » (معین ، 1377 ، ص373 ) .
ماهی نشان زندگی می باشد و از آنجایی که با آب همراه و وابسته به آب است پدیده ای خجسته و با شکوه و اهورایی شمرده می شود و به نشان فال نیک می باشد. و همچنین دیگر نشانه ونماد ماهی در سفره نوروزی می باشد که نشان از پیوند با خورشیدو روشنایی است. « ماهی نماد حاصلخیزی و باروریست ، نگهبانی برای قصرها ی پادشاهان و الهه ها می باشندو همچنین درمسیحیت نمادی برای غسل تعهدمی باشد. ماهی درفرهنگ ایران :« بسیاری ازمفسرین قرآن برآنند که مراد از( ن ) = « نون » که در آغاز سوره قلم به آن سوگند یاد شده آن ماهی است که جهان برپشت اوست و او در آب قرار دارد. زیرا آن ماهی گاویست وزیرگاو صخره ای و زیر صخره دژی است نام ماهی « لیوثا » و نام گاو « یهموت » . گاهی وقت های نقش ماهی را در کنار نقوش دیگر می کشیدند مثلاً کنار ماه و سرنیزه و…. ( شکل 3-19 ) . (گردیده ، 1376 ، ص26 )
3-6-1-1- ماهی در اساطیر
« ماهی سمبل خیرو برکت در پادشاهی ایران باستان بوده ، چون در ایران باستان مرد و زن ها لباس های پوشیده به تن داشتند و برهنه نبودند . به صورتی که وقتی پادشاهان فنیقی و مردان دریا زمانی که به پادشاهان و سلاطین هدایایی تقدیم می کردند ، پوششی از ماهی به صورت دامن دامن و حتی کلاه و پیراهن برتن می کردند . در فرهنگ کهن ما آب به علت نقش اساسی که در زندگی داشته ، تقدس پیداکرده وبرای آن ارزش و اعتباری خاص قائل بودند. به طوری که آناهیتا الهه اب پرستیده می شده ، ماهی از نمادهای آناهیتا الهه ی آب و فراوانی و نیزنماد ماه است و اساساً در رمزپردازی باروری تعلق دارد (گدار ، 1377 ،ص 111) . حتی در دوره ساسانی که آثارفلزی بیشتر رواج داشته در کنار ظروف نقش ماهی وآناهیتا خدای آب به فروانی دیده می شود . ماهی در سفال های دوره اسلامی در عهد سلجوقی و کاسه های زرین فام به فراوانی دیده می شود و حتی در قالی هانیز به چشم می خورد ) هال ، 1380 ، ص54 ) .

مطلب مشابه :  ویژگی‌های جمعیت شناختی و مقیاس اندازه گیری

فصل چهارم
دوره های تاریخی
معبد آناهیتا و اشیاء کشف شده

4-1- آناهیتا در زمان هخامنشیان
باسنگ نبشته اردشیر دوم هخامنشی (404-359 پیش از میلاد ) در همدان آناهیتا رسماً در یک سند مکتوب ایرانی ، وارد میدان می شود. اردشیر اعلام می کند که به خواست اهورامزدا، آناهیتا و میترا ، کاخش را ساخته است و از اینان می خواهد که او را از بلا و آسیب ها در امان بدارند.« هوزینگ »معتقد است که اردشیردوم باآوردن نام میترا وآناهیتا درکنار اهورامزدا برای همیشه مزدائیسم را به جهنم تبعید کردودر حقیقت دیگر نمی توان از مزدائیسم واقعی سخن در میان آورد. در دو جای دیگر کتاب پلوتارخ اشاره کوتاهی به معبدآناهیتا می شود: اندکی پس ازمرگ داریوش ، جانشینش برای مراسم بر تخت نشینی با حضور موبدان به پاسارگاد می رود. در معبدی به نام یک ایزدبانو« آناهیتا»- طبق سنت– رخت کورش را پیش از آغاز به سلطنت برتن می کند. پس بنابراین معبدبزرگی که مناسب تاجگذاری باشد فقط می تواند معبدآناهیتا باشد ، که ایزدبانوی باروری و طراوت بود. معبدناهیدکنگاور در زیر قلل پر برف امروله و شمشیر و معبد ناهید همدان در پناه چشمه های فزاینده قله الوند و با توسل به الهه آبها ، آناهیتا ، در زمان پادشاهی اردشیر دوم هخامنشی بنیاد نهاده شدند. تابرای تقویت این الهه درثلاثه ایزدان دخالت شده با انجام مراسم نیایش درپرستشگاه ها موجبات خشنودی وی وفراوانی آب ونعمت و برکت فراهم شود.بنیانی مذهبی که درعهد هخامنشی پی افکنده شد بر صخره ای شکل گرفته که با لاشه ی سنگ های بزرگ وکوچک ، سه صفه ی چهار گوش یا سه طبقه پله پله در آن به وجود آمد طرح کلی مانند معابد مطبقاً ، ورارتویی ومقبره کوروش است که در بالاترین سطح ، مراسم آتش در هوای آزاد انجام می گرفته است.
جغرافی نویسان و مورخان تازی و پارسی با توصیف فراوان از حجاری های عظیم بنا، ایوان ها و رواق و ستون دار آن را ایوان خسرو و کاخ پرویز درقصر شیرین معشوقه ی خسرو و قصر اللصوص و غیره ثبت کرده اند . بعضی از افراد این زمانه تحت تاثیر این روایات و توصیفات بی هیچ اندیشه و سندی از باستان شناسی چینن پنداشته اند، که آثاری که طی هشت فصل کاوش از ویرانه های این پرستشگاه در دوره ی هخامنشیان ، پارتیان و ساسانیان به دست آمده ، عموماً اشیا و میراث مذهبی یا منسوب به آیین های دینی است، مصالح معماری وحجاری و نقش و خط وعلایم منقور برسنگ های غیرحجاری که نذری هستند با همین هدف خلق شده اند.
از دوره ی هخامنشی غیراز بنیان صفه بر صخره ی ناهید ، دیوارهای محیطی وپلکان دو طرفه از نیز ساخته اند که دارای طرحی از این دوره است. سکوهای چهارگوش ومربع بالای تپه که با سنگهای لاشه ای شکل گرفته از نظرسبک معماری با دیوارهای محیطی بنا همزمان است، زیرا این سکوها با سنگ های لاشه ای بدون ملات بالا آمده گچ اندود و صاف شده اند . که شیوه ی اخیر مربوط به ادوار هخامنشی است . بنابراین ساختمان سکوهای پله پله وسط تپه و پلکان دوطرفه مربوط به دوره های کهن تر و هخامنشی است. کاوش های پای دیوار این سکو نشان داد که ساختمان آنها برای پر کردن گودی ها و عارضه های طبیعی صخره و همچنین ایجاد بسترهای مطبق بوده. شواهد معماری و بنای سکو هیچ نوع ساختمان دیگری را از دوره های کهن تر روی خود حفظ نکرده است . که این کاستی نتیجه تخریب حاصل از تعارض و جدال بین دو آرمان مذهبی متعاقب یکدیگر رخ داده است ( همان منبع ، ص 13-11 ) .
4-1-1- پلکان دو طرفه ، عنصر معماری دوره ی هخامنشی در پرستشگاه ناهید
عوامل و عناصر فراوانی در معبد آناهیتا وجود دارد که یکی از این عناصر پلکان دو طرفه ی است . این پلکان به طول 154متر به صورت پهلویی دوطرفه به دیوار جنوبی تکیه دارد(شکل 4-20).