دانلود پایان نامه

رودخانه های ایران از نظر زهکشی به پنج حوضه تقسیم می شوند که عبارتند از:
3-3-5-1 رودخانه های حوضه دریای خزر: مساحت حوضه دریای خزر 173510 کیلومتر مربع (حدود 7/10 درصد سطح کشور) است و رودخانه های ارس، سفیدرود، هراز و اترک عمده ترین رودهای آن محسوب می شوند.
3-3-5-2 حوضه خلیج فارس و دریای عمان: این حوضه با مساحتی معادل 437670 کیلومتر مربع، حدود 27 درصد سطح کشور را پوشش می دهد و رودخانه های کارون، کرخه، جراحی، زهره، موند و سرباز عمده ترین رودهای آنها به شمار می روند.
3-3-5-3 حوضه دریاچه ارومیه: مساحت این حوضه 50910 کیلومترمربع یا حدود سه درصد مساحت کشور است و رودخانه های زرینه رود، سیمینه رود و تلخه رود عمده ترین رودهای آن محسوب می شود.
3-3-5-4 حوضه مرکزی: این حوضه بزرگ ترین و پهناورترین حوضه ایران است و با مساحتی معادل 808110 کیلومتر مربع، چیزی حدود 8/49 درصد کشور را پوشش می دهد. رودخانه های زاینده رود، قمرود، قره چای، کر و هلیل رود از مهم ترین رودهای این حوضه محسوب می شوند.
3-3-5-5 حوضه خاوری:  این حوضه مساحتی برابر 153580 کیلومتر مربع یا حدود 5/9 درصد سطح کشور را دارد و رودخانه های کشف رود و همچنین رودهای مرزی هریرود و هیرمند عمده ترین رودهای آن به شمار می آیند(جعفری:1379).
3-4 خلیج فارس
منطقه خلیج فارس از هشت واحد سیاسی ایران، عراق، عربستان سعودی، قطر، عمان، امارات متحده عربی، کویت و بحرین تشکیل شده است. می توان براساس خصلت های مشترک و متمایز که الگوی کنش متقابل منطقه ای را شکل می دهند، یک واحد و منطقه ژئوپلیتیکی بارز در جهان دانست (ابراهیمی فر،1381:ص21). دریای خلیج فارس در نظریه های ژئوپلیتیکی گذشته، جزء سرزمین های حاشیه ای به شمار می رفت. اما، در نظریه های جدید ژئوپلیتیکی این دریا به سرزمین «هارتلند» یا محور یا به گفته لوهازن به مرکز مرکزها تبدیل شده است (لوهازن،1375:ص46-45).
از سوی دیگر با اهمیت یافتن اقتصاد در نظام جدید جهانی مناطقی در جهان اهمیت دارند که از نظر انرژی غنی باشند. از این رو خلیج فارس در نظریه های ژئواکونومیکی نیز، موقعیت بینظیری بدست آورده است. به طوری که اکنون هیچ منطقه ای در جهان نمی تواند از این نظر با آن رقابت کند (زین العابدین،1383:ص114).
3-4-1 جزایرایرانیخلیجفارس
جزایرشمالیخلیجفارسکهدرمالکیتکشورماهستندنسبتبهجزایرجنوبوشمالغربخلیجفارسکهمتعلقبهکشورهایعربیاندبیشترقابلسکونتوآبادانیهستند. یکیازجزایرایرانیخلیجفارسقشماستکهبهخودیخوداز 22 کشورجهانبزرگتراستوبزرگترینجزیرهغیرمستقلدنیانیزهست. جزایرهرمز،کیش،خارک،تنببزرگ،تنبکوچک،ابوموسی،لارک،هنگام،فروربزرگ،فرورکوچک،سیری،لاوان،مینو،خارگو،هندورابی،امالکریم،نخیلو،اممسیله،دوبه،دارا،حاجصلبوخ،فارسی،عباسک،دوبه،دارا،قبرناخدا،شیف،امالکریم،جبرین،خارگو-خان،شیخکرامه،متاف،گرم،دخیلو،جزایرشتور،شیخاندرابیبعضیازمهمترینجزایرایرانیخلیجفارسهستند.
جزایرایرانیخلیجفارسمتعلقبهسهاستانجنوبیکشورمانیعنیخوزستان،بوشهروهرمزگانهستند. بعضیازاینجزایربهخاطرنداشتنآبشیرینخالیازسکنههستندولیبرخیازآنهاقابلیتزیادیبرایتوسعهبهویژهدرزمینهگردشگریدارند.
حتیبرخیازاینجزایرکهامکانسکونتندارندازلحاظاستراتژیکاهمیتزیادیدارند. نمونهآنهاتنبکوچکاستکهمناسبزندگینیستولیبههمراهجزیرهتنببزرگوابوموسیاهمیتخارقالعادهایبرایایراندارد. درمیاناینجزایرکیشاینکبهمددسواحلکمنظیروزیباوامکاناتیبراینشاندادنآبزیانخلیجفارسبهگردشگرانوایجاداسکلههایتفریحیوامکاناتاستفادهازورزشهایآبیبهمکانتفریحیموردعلاقههموطنانمانوگردشگرانخارجیتبدیلشدهاست.
قشمنیزبهتدریجبهجزیرهموردتوجهگردشگرانوبازرگانانتبدیلشدهاست. قشمبهاندازهایدرطولتاریخخودباقومهاونژادهایمختلفسروکارداشتهکهاینکزبانمحلیآنبهآمیزهایاززبانهایفارسی،هندی،بندریوحتیانگلیسیتبدیلشدهاست. جاذبههایتجاریباوجودکوهنمکی،درهستارگانکهبهخاطرپدیدههایزمینشناسیونحوهپیچیدنصدادرآناهالیتصورمیکننددرشبارواحوجنهادرآنترددمیکنندوپوششجنگلیحراووجودگونههایمختلفجانوری،صخرههایمرجانیوآثارتاریخیمتعددمیتواندموقعیتبینظیریبرایتوسعهگردشگریدراینجزیرهایجادکند. قشمازایننظرمیتواندبهبهشتاکوتوریسمتبدیلشود.
اینهاتنهادوتاازجزایریهستندکهراهخودراتاحدیبهسویتوسعهپیداکردهاند. وگرنهجزایردیگرنیزهریکویژگیهاییدارندکهبعضیازآنهادرنوعخودبینظیراست.
3-4-2 خطرنیروهاینظامیبیگانهبرایخلیجفارس
البتهمسیرتوسعهاینجزایروبهدنبالآنکشورمانبهشرطیهموارترمیشودکههمهکشورهایخلیجفارسنیزبپذیرندکهبهجایادعاهاینادرستوتسلیمشدنبهتحریکاتخارجیمیتوانندهمراهباایرانخلیجفارسراتبدیلبهمنطقهایتوسعهیافتهوبیشازپیشثروتمندسازند. بهعنوانمثالمدتهااستکهکارشناسانازآلودگیشدیداینخلیجزیباصحبتمیکنند. هرچندکهنفتوموادنفتیخلیجفارسرادچارآلودگیهایشیمیاییمیکندوفعالیتهایانسانیبهآلودگیآنمیافزاید،اماتماماینهادرمقابلفعالیتهاینظامیهیچتلقیمیشوند. بهطوریکهبهنظرکارشناسانراهنجاتموجوداتبینظیراینخلیجزیباتبدیلآنبهمنطقهصلحوخروجنیروهاینظامیبیگانهازآناست. وگرنهطبیعتبینظیرخلیجفارسکهمیتواندبرایهمهکشورهاآرامشبرایگردشگرانداخلی،توریستوثروتبههمراهآوردنابودمیشود. مرگموجوداتبینظیراینخلیجوخودکشینهنگهاودلفینهاهرگزخبرخوبیبرایملتهاودولتهایمنطقهوتمامجهاننیست. (http://020.ir)
3-5 نکتهجغرافیایی:
مکاناستراتژیکقرارگیریجمهوری اسلامی ایراندرخلیجفارسوتنگههرمز، نقشیحیاتیدرانتقالنفتخامدارد.تنگههرمزجایگاهویژهایدرامنیتملیاین کشور دارد. جمهوری اسلامی ایرانبیشترازهرکشوردیگریدرمنطقهبرایصادراتووارداتخودوابستهبهتنگههرمزمیباشدوتقریباًکلصادراتنفتخودوحدود 80 درصدبازرگانیخارجیخودرابااستفادهازراهآبیتنگههرمزانجاممیدهد. بهعلاوهبخشعمدهذخایرنفت،گازومعادنمهمدیگراین کشوربهنوعیدرحاشیهیخلیجفارسقراردارد . بدینترتیبجمهوری اسلامی ایراندارایمنافعحیاتیدرخلیجفارسوتنگههرمزاست .
درسال 1350 خروجانگلستانازمنطقهیشرقسوئزموجبایجادموقعیتبرایحضورمؤثرایران،عراقوعربستاندرخلیجفارسشد.درحالیکهکشورهایکوچکترمنطقهنگرانامنیتخودشدند. دراینزمانایالات متحده آمریکاوغربحضورخودراعاملیبرایتبلیغاتضدغربیمیدانستند،بنابراینبرایرهاییازدرگیریمستقیماقدامبهترکمنطقهکردند.امادرعینحالسیاستآنبودکهخلأقدرتبهوسیلهدولتهایغربیپرشود. دولتهایایرانوعربستانمیتوانستند،ایننقشراایفاکنند.
پیشازاین،کشورایرانوایالات متحده آمریکاباتوجهبهدیدگاهتوازنقوادرتنگههرمزبراساسهمکاری، (حاصلجمعمثبت) درجهتکسبمنافعرفتارهمسوییداشتند. امابعدازانقلاباسلامیباتوجهبهتضادمنافعایندوکشوردرمنطقهخلیجفارسوبازیحاصلجمعصفردرکشمکشورقابتهستندوبهنظرمیرسدهرچهزمانمیگذردشکافبینایندوکشوربیشترمیشودبهویژهبعدازاجرایبرنامههایهستهایایرانواعمالتحریمهایآمریکابرعلیهجمهوری اسلامی ایراناینکشمکشملموسترشدهاست.
لذابرهمیناساس،جمهوری اسلامی ایراندرمنطقهخلیجفارسباتوجهبه«استراتژیبازدارندگی» وعقلانیت،هدفشمجابکردنایالات متحده آمریکاومتحدانشنسبتبهتوانمندیهایخودوهمچنینافزایشهزینهبسیارنسبتبهمنافعحاصلهازتهاجمبهتاسیساتاتمیاینکشوراست.
تنگههرمزازدیدگاهجمهوری اسلامی ایرانچندویژگیمهمدارد:
مرکزگذرنفتایران