خطرات مصرف مواد مخدر و حمل و نقل عمومی

آیا تا به حال به این مسئله فکر کردید که چه طور یک نفر به مواد معتاد می شود؟ آیا به نتیجه خاصی هم رسیدید یا نه؟ در اینجا علل مختلف گرایش جوآنها را به مواد اعتیاد آور بررسی می کنیم. بسیاری از جوان ها و حتی پدر و مادر ها فکر می کنند که دلیل اعتیاد فرد ، اصرار دوستان بوده است. در حالی که این تنها انگیزه سوء مصرف مواد در جوانان نیست. اگر بخواهیم انگیزه های مصرف مواد مخدر جوآنها را بشناسیم ، فهرست بلند بالایی را می شود عنوان کرد ، بعنوان مثال: کنجکاوی ، کسب لذت ، تسکین درد ، فراموش کردن مشکلات ، شوخی و خنده ، هیجان طلبی ، یا میل به خطر کردن ، احساس بزرگ شدن ، پیوستن به گروهی خاص و… این علل با وجود این که چندان مهم به نظر نمی رسند ، باعث اعتیاد میلیونها انسان شده اند. بیشترین علت اعتیاد جوان در ایران دو عامل کنجکاوی و کسب لذت است. (امروزه متخصصین ، تنها یک عامل را زمینه ساز اعتیاد نمی دانند و معتقدند عوامل مختلف دست به دست هم می دهند و فرد را معتاد می کند. این عوامل عبارتند: عوامل فردی (عوامل روانی ، زیستی ، و بیولوژیک) ، عوامل خانوادگی و عوامل اجتماعی. هرکدام از این سه عامل به تنهایی نیز قادرند تا موجب گرایش فرد به اعتیاد شوند.)
عوامل فردی (فشار های عصبی و بیماریهای روحی): کسانی که دائماً در معرض فشار های عصبی و محیطی قرار دارند ، بیشتراز دیگران در معرض خطر گرایش به اعتیاد هستند. موقعیت هایی همانند کنکور و از دست دادن نزدیکان ، شکستهای عاطفی ، مالی ، شغلی ، تحصیلی ، انتخاب همسر و… ممکن است در زندگی هو جوانی پیش آید و اگر شما راه صحیح مقابله با آن ها را ندانید ، امکان دارد برای دستیابی به تسکین و آرامش مقطعی ریا، به مواد اعتیاد آور روی آورید. از این جایی که امروزه رابطه بین بیماری های روانی و اعتیاد به اثبات رسیده ، خیلی خوب است که جوان ها به جای راه حل های مقطعی و نادرست (توسل به مواد اعتیادآور و…) به فکر یافتن راه حل های مناسب برای رفع مشکلات خود باشند.
شخصیت های خاص: بعضی ازافراد با خصوصیات شخصیتی خاص خودشان ، بیشتر در معرض خطر اعتیاد قرار می گیرند. به طور مثال کسی که به خاطر خجالت و رودربایستی ، توان نه گفتن به دوستش را ندارد ، ممکن است با هر تعارف ساده به مصرف مواد آلوده شود. ممکن است یک نفر در نتیجه کمبود اعتماد به نفس سراغ مواد برود و یا بر عکس ممکن است یک نفر اعتماد به نفس بالایی داشته باشد و فکر کند که با مصرف مواد به هیچ وجه معتاد نمی شود. حالا فردی را تصور کنید که دائماً تو خودش است و با کسی حرف نمی زند. این فرد بدنبال مصرف مواد ، اخلاقش عوض می شود. و فکر می کند که می تواند مشکل رفتاری خودش را تا آخر عمر با مصرف مواد بر طرف کند ، در صورتی که اعتیاد به مرور زمان مشکلات او را چندین برابر خواهد کرد ، جوانی که دائماً نظرش عوض می شود و در تصمیم گیری ضعیف است ، در این لحظه خاص که باید برای یک عمر زندگیش تصمیم بگیرد ، اشتباه می کند و همه چیز خراب می شود.
مشکلات جسمانی: بعضی ها برای تسکین درد از مواد مخدر استفاده می کنند ، در صورتی که پزشکان با بهره گیری از دارو ها مسکن می توانند طوری درد را کنترل کنند که فرد به آن دارو ها وابسته نشود.
عدم آگاهی از خطرات مصرف مواد مخدر: گروهی دائماً در حال تبلیغ برای مواد مخدر هستند ، برای این که با رفتار خودشان را توجیه کنند و با مواد شان را بفروش برسانند. ولی اگر از خطرات و عوارض مصرف مواد واقعاً اطلاع درستی داشته باشند ، محال است که هر گونه ماده اعتیاد آوری را مصرف کنند.
نگرش مثبت به مواد مخدر: مجموع اطلاعات غلط و باور های نادرست ، موجب می شود. که فرد نگرش و دیدگاه مثبتی نسبت به مصرف مواد پیدا کند و زشتی مصرف برایش از بین برود. اینکه ببینیم اطلاعات درست را از کجا بگیریم و از کی بشنویم ، اهمیت زیادی دارد.
مشاغل خاص: بعضی از مشاغل خاص که فعالیت جسمی سنگین و تغییر ساعتهای خواب و بیداری را به دنبال دارند، فرد را مستعد ابتلابه اعتیاد می کنند (مثل رانندگان ناوگان حمل و نقل عمومی در شب و وسایل نقلیه سنگین ، کار در شیفت شب و…) کسانی که این مشاغل را دارند ، باید بیشتر مراقب خودشان باشند.
عوامل خانوادگی: ممکن است ، همه خانواده ها ، در همه زمینه ها ، کاملاً موفق نباشند. ساختار خانواده ها همیشه یکسان نیست. بعضی از خانواده ها ، بی سرپرست و یا تک سرپرست هستند. این چنین خانواده هایی ، معمولاً با مشکلاتی مواجه می شوند. مشکلات و دشواریهای خانوادگی ، در شرایط دیگری نیز پیش می آید. مثلا وقتی که در بین افراد خانواده ، فردی معتاد است ، تعداد اعضاء خانواده زیاد هستند و با روابط خانوادگی متشنج است. اگر چه همه این عوامل ، مشکل آفرین هستند ، اما باید بدانیم که برای هر مشکلی، یک راه حل درست و منطقی وجود دارد. استفاده از مواد اعتیادآور ، قطعاً راه حل رفع این مشکلات نیست و بر این دشواری ها خواهد افزود. (چنآنچه تو با یکی از این مشکلات مواجه هستی ، به چگونگی رفع آن ها فکر کن ، با مشاور مدرسه یا یک بزرگتر مورد اعتماد ، مشورت کن. مطمئناً راه حل مناسبی برای حل مشکلات خودت پیدا می کنی.)
عوامل اجتماعی: 1- در دسترسی بودن موادمخدر: یکی از عوامل ایجاد اعتیاد در میان جوانان در دسترس بودن مواد است. اما سؤال این است که مگر قند و شکر در دسترس بیماران مبتلا به مرض قند نیست؟ پس چرا آن را مصرف نمی کنند؟
2- زندگی در محله های آلوده: خواه ناخواه همنشینی با آدمهای معتاد و محله هایی که افراد معتاد و بی بند و بار در آنها زندگی می کنند ، انسان را تحت تأثیر قرار می دهد. ساکنین این محله ها بیشتر از سایرین در معرض خطر هستند اما در این محله ها هم ، جوآنهایی هستند که معتاد نمی شوند !! آن ها چکار می کنند؟
3- باور ها و آداب نادرست فرهنگی: در بعضی مناطق کشورمان مصرف مواد را کار ناپسندی نمی دانند ، این موضوع خطر بزرگی محسوب می شود. چقدر خوبه که این باور ها را تغییر دهیم.
4- ضعف فرهنگ مشاوره: معمولاً جوانها وقتی با مشکلی مواجه می شوند ، مایلند خودشان ، مشکلاتشان را حل کنند ، در حالی که همیشه قادر به این کار نیستند. در این صورت فرد می تواند از افراد صاحبنظر کمک بگیرد که مسلماً پدر و مادر و یا افراد متخصص در امر مشاوره می توانند در این زمینه کمک کنند. اگر چه فرهنگ مشاوره علمی در میان خانواده های ایرانی هنوز آن طور که شایسته است پذیرفته نشده است ، ولی همه ما باید برای آن اهمیت بسیاری قائل شویم.
مشکلات اقتصادی: بیکاری و فقر از دیگر علل اعتیاد در بین جوآنهاست ، در حالی که اعتیاد نه تنها درمانی برای فقر و بیکاری نیست بلکه مشکلات بیشتری را ایجاد می کند.
دوستان ناباب: بیش از نیمی از معتادان کشورمان اولین بار مصرف مواد را به تعرف دوستانشان آغاز کرده اند. این را هم بدانیم کخ همیشه دوستان ناباب نیستند که مواد تعارف می کنند ، شاید دوست شما خودش هم آگاهی نداشته باشد و از شما بخواهد که مصرف مواد را باهم تجربه کنید شما چکار می کنید؟
اوقات فراغت و فعالیتهای جایگزین: آیا در زندگیت برنامه ریزی داری / اوقات بیکاری ات را چطور می گذرانی؟ اگر برای زندیت ، برای اوقات کاری و اوقات بیکاری ات برنامه نداری ، مواظب باش ، چون این خودش یک زنگ خطر است. (به چیز هایی که علاقه داری فکر کن ، استعدادهایی خودت را بشناس و سعی کن زندگیت را ، با چیز هایی که تو را سرگرم می گند و دوستشون داری ، پر کنی. مثلاً عده ای از بچه ها به فروش روی می آورند ، عده ای دیگر مطالعه در کتابخانه ها و فرهنگسراها را ترجیح می دهند ، بعضی از جوآنها به کا هایی هنری مثل تئاتر ، موسیقی و … می پردازند و یا به کلاسهای مختلف می روند ، تو چکار می کنی؟ «شما می توانید با پرداختن به ورزش و برنامه های سالم خود را حفظ کنید.» (شفیعی ، 1388)
نقش خانواده در آگاه سازی جوانان و نوجوانان
برای پیشگیری از عادات و رفتار های منفی و غیر سالم جوانان و نوجوانان ، هیچ گاه نباید صبر کرد تا آنان با چنین مشکلاتی درگیر شوند و آن گاه درصدد یافتن راه حل و شیوه مقابله با آن برآیند. از طرف دیگر ، با نادیده کرفتن و یا انکار واقعیات موجود ، نه تنها نمی توان مشکلی را حل کرد ، بلکه فرصت یافتن راه حل هم از دست می رود بهای پیشگیری موثر ار اعتیاد جوانان ، همانا هوشیاری همیشگی والدین و اعضای مؤثر خانواده است. جوانی نمایانگر رشد ، بلوغ و تشکیل عادات پایدار فردی است. جوانی دوره ای است که باگذر از انواع هیجان ها ، آشوب ها و آشفتگی های روحی – روانی گوناگون به سوی رشد اجتماعی سالم در حال تحول است. نتایج تحقیقات بی شماری نشان می دهند ، نوجوانان و به کار بندند ، عبارتند از:
1- معیارهای «خوب بودن» و «بد بودن» را به فرزندان شان یاد بدهند. ارزش های پسندیده اخلاقی مناسب اجتماعی ، انتظارات جامعه از یک نوجوان مسئول ، اهمیت رشد و بالندگی نوجوان برای پیشرفت اجتماعی که در آن زندگی می کند و … را به آنها بیاموزند.
2- در برابر اجرای مقررات و قوانین حاکم بر خانه ، مدرسه و اجتماع جدی ، مسئول و هوشیار باشند. رعایت آئین نامه های انضباطی و ضوابط و قوانین مدونی که در مدارس اجرا می شوند ، می تواند مانعی بر بسیاری از کج روی های اجتماعی شوند. اهمیت به نظم و انضباط ، داشتن رفتار های موجه ، شیوه تفکر سالم و… از نکات ارزشمندی است که می توان به نوجوانان و جوانان یاد داد. آنها باید بدانند که هرگونه دسترسی به مواد مخدر چه جرائمی به دنبال دارد و چه مجازات هایی را باید متحمل شوند.
3- سعی کنید الگوی رفتاری خوبی برای فرزندان نوجوان خود باشید. او همواره نظاره گر اعمال و رفتارهای شماست. والدینی که خود ، سیگار می کشند و یا در مصرف دارو های مسکن و خواب آور افراط می کنند و یا نگرش و دیدگاه شفاف و مشخصی در برابر مصرف مواد مخدر به فرزندان شان ارائه نمی کنند ، راه را برای انحراف و تصمیم گیری های نامناسب جوانان همواره می سازند. به اختلاف بین حرف و عمل خود آگاه باشید. نوجوانان به این قضاوت بسیار حساس هستند و به راحتی ارزش ها و عقایدشان را زیر پا خواهند گذاشت.
4- عزت نفس ، خویشتن داری و اعتماد به نفس فرزندتان را تقویت کنید فرصت ها و موقعیت هایی برای فرزند نوجوان تان پیش آورید تا او بتواند پیروزمندانه به اهدافش برسد. او را به دلیل توانایی ها و استعداد هایش مهمترین تأثیر را بر عزت نفس او می گذارند. هنگامی که والدین درمی یابند تجربه های دشوار زندگی ، اعتماد به نفس و خویشتن را تحت تأثیر قرار داده است ، باید به او کمک کنند تا با انتخاب راه و مسیر درست زندگی ، خود را از انحطاط ، تسلیم و بی ارزشی نجات دهد.
5- ارتباط مؤثر و صمیمانه ای با نوجوان (و یا جوان) بر قرار کنید. گوش دادن به صحبت های او ، حمایت از رفتار های مثبت ، پسندیده و سالم، توجه کردن به احساسات و عواطف او و پذیرش بی قید و شرط نوجوان و نوجوانان به آنها کمک می کند تا با ایجاد رابطه ای نزدیک و صمیمانه با والدین خود درصدد مقابله با بحران های زندگی برآیند. دیدگاه ها و اعتقادتان را با صبوری و انعطاف پذیری به جوانان بیاموزید اجازه دهید تا با بحث و گفت وگواحساس مسئولیت ، ارزشمندی و خود کارآمدی در آنها رشد یابد. در دوران نوجوانی ، فرزندان ما دست به شناخت ، ماجراجویی ، کنجکاوی و خطر کردن می زنند ، در این جا وظیفه والدین و مربیان است که سعی کنند با گزینش روش های معقول و سنجیده راه رسیدن به استقلال فردی و رشد اجتماعی را برای آنها روشن سازند.
6- فرصت هایی برای او ایجاد کنید تا مسئولانه در باره کار های روزانه خودش تصمیم گیری کند. به او یاد ندهید که چگونه با افراد دیگر اجتماع ارتباط بر قرار کند. برای مثال ، زمانی که تنها در جمعی حضور دارد ، چه باید بگوید ، چه کار باید بکند و… در نظر داشته باشید اگر او فرد شلخته و
بی بندوباری نباشد ، در مقابل تار دوستانش برای سیگار کشیدن و… مطیع نخواهد شد. هر اندازه که تأثیر دوستان و هم سالان جوان بر او زیاد شود ، نقش والدین و راهنمایانش برای هدایت او کم رنگ تر خواهد شد. هر اندازه والدین جوان را به حال خود واگذارند. او را در برابر محیط و اجتماع آسیب پذیرش ساخته اند و بعدها برای این تسلیم باید بهای سنگین تری بپردازند. والدین باید با درک تأثیر هم سالان بر فرزندشان آنان را برای مقابله با فشار ها و تحریکات موجود آماده کنند. توان «نه گفتن» و داشتن رفتاری مستقلانه و صحیح را در آنان باید تشویق و تمجید کرد. باید به نوجون یاد داد که «نه گفتن» او دلیل بر احترام او به خودش است. از آنها بخواهید که به هنگام احساس خطر ، قدرت ترک محل را داشته باشند.
7- نسبت با احساس افسردگی ، بی حوصلگی و انزواطلبی فرزند نوجوان تان حساس و هوشیار باشید. نوجوانی که دچار افکار پریشانی و مایوس کننده می شود ، قابل تأمل بررسی است ، زیرا که او اساساً پیآمد های رفتاری خودش را نمی داند ، افسردگی برای این گروه از نوجوانان ممکن است زمینه ساز بسیاری از آسیب های اجتماعی مثل روی آوردن به سیگار ، مواد مخدر ، اعتیاد ، فحشا ، بزهکاری و… شود. والدین باید رفتار ها و عادات فرزندان نوجوان شان را که احتمال می دهند به دلایلی منجر به افسردگی در انان شود ، مد نظر داشته باشند.