جنگ ایران و عراق و قبل از انقلاب

تصویر44 – مجسمه های پارچه ای- مریم اشکانیان(گالری هما،اشکانیان)
جنبش هنر الیاف تأثیرات بسیار شگرفی بر روی هنر و هنرمندان ایران گذاشت و از این رو هنرمندان معاصر ایران همگام با جهان غرب و در برخی موارد با حفظ ارزش های سنتی با نوآوری و تجربه ی تکنیک های جدید دریچه ای دیگربه دنیای گسترده ی هنر الیاف گشوده اند.
هنرمندانی همچون ندا درزی، فریده شهسوارانی از دیگر هنرمندانی هستند که در بخش هنر مفهومی و اختصاصاً چیدمان به خلق آثاری همت گماشته اند از جمله آثار این دو هنرمند دستی است که در ابعاد بسیار بزرگ بافته شده و چشمانی بر روی آن نقش بسته است توجه و تمرکز به دست از مفاهیمی است که در این اثر به آن پرداخته شده است و پخش فیلم ویدئویی دستان زنان عشایر در حین بافت از لابه لای تارهای این دست دلیل این مهم است.این اثر در موزه ی هنر های معاصر و نمایشگاه نیاوران ارائه شده است.
تصویر 45-اثر هنرمندان«ندا درزی- فریده شهسوارانی»- نمایشگاه 1385- دنیاوران
شادی تاکی از دیگر هنرمندانی است که نمایشگاهی انفرادی در تابستان امسال با عنوان گبه طراحی و بافت آن به صورت تابلو و دیواری به خلق آثاربسیار زیبایی دست زده است. شکوفه رخام از جمله هنرمندانی است که در کنار نقاشی به چاپ قلمکار به شیوه ی جدید هنرنمایی می کند.از جمله گروه هایی که در زمینه ی بافت پارچه های سنتی با کاربری جدید و نقش مایه های سنتی – مدرن فعالیت بسیار گسترده ای دارد گروه جام میراث جهان(سی دار) می باشد، گروه سی دار با استفاده ازتجارب اساتید قدیمی به احیای شیوه های بافت در حال نابودی ،به فعالیت خود ادامه می دهند و با برگزاری کلاس های آموزشی و نمایشگاه های متعدد به این هنر کمک شایانی نموده اند. در بخش منسوجات سنتی و دست باف در دوران پهلوی دوم اقداماتی صورت گرفت، با انتقال کارگاه های پارچه بافی از کاخ گلستان به اداره فرهنگ و هنر تقویت کارگاه های کاشان، یزد، اصفهان و تهران که کماکان در حال انجام کار بودند و دادن سفارشاتی به صورت پیوسته به این کارگاه قصد ایجاد انگیزه و احیای بافت و ترغیب هنرمندان به ایجاد خلاقیت درآثار خویش نمودند سفارشات مذکور شامل پارچه ی لباس جهت استفاده درجشن ها و مراسم رسمی، رومبلی، پرده، روتختی و سایر تزیینات داخلی کاخ ها و هدایای اهدایی به سفرا و افراد عالی رتبه ی کشورهای مختلف با موضوعاتی که بستگی به نوع استفاده و سلیقه ی سفارش دهنده متفاوت بود بافته می شد، نقوش اسلیمی و ختایی، بته جقه از رایج ترین نقش مایه های بوده که سفارش داده می شده است.
تصویر46- پارچه و لباس زربفت(دیبا،1384)
پارچه های رومبلی جهت استفاده ی در کاخ ها توسط دربار سفارش داده می شد ولی به دلیل قیمت بالای تمام شده ی پارچه های مذکور فقط توسط افراد خاص خریداری می شد. در تهران به سفارش فرح پهلوی پارچه ی سنگ قبرامام رضا (ع) بافته شد، پارچه ی زربفتی که دارایی بافت است و به سبک بازوبندی بافته شده است. (تصویر 47)
تصویر47- پارچه ی رومبلی زربفت، نمونه ی پارچه ی سنگ قبر امام رضا(ع)
پارچه ها و لباس های زیادی توسط دربار سفارش داده می شد از آن جمله لباس زربفت بافی که توسط فرح پهلوی سفارش پوشیده می شد و امروزه به موزه مد پاریس هدیه شده است.(تصویر 48)
تصویر 48- نمونه ی لباسی که به موزه ی مد پاریس اهدا شد
2-2-7 انقلاب اسلامی:
در همه جای دنیا اتفاقات سیاسی و اجتماعی در کلیه سطوح تأثیرات خویش را خواهند گذاشت و ایران هم از این قاعده مستثنی نبود و با وقوع انقلاب اسلامی بیشتر جریانات به خصوص در بخش هنری متوقف شد و وقفه ی به وجود آمده تأثیرات بسیار عمیقی برآن ها گذاشت، «با وقوع انقلاب اسلامی نه فقط جریان هنر رسمی زمان محمد رضا شاه قطع شد بلکه کل هنر نوگرا را در برابر واقعه ی تاریخی قرار داد، برخی از نوگرایان به خارج از کشور رفته و برخی از کار دست کشیدند و شماری از جا افتاده ترین آن ها روش و اسلوب خود را تغییر دادند ولی از میانه ی دهه ی 1360 ه.ش پویشی تازه در همه ی رشته های هنری آغاز شده است.»(پاکباز،1379،:597)
در بخش سنتی اداره ی کل فرهنگ و هنر به نام سازمان میراث فرهنگی تغییر نام داد و هنرمندان زیادی نه به اندازه ی گذشته در این مکان وحتی درشهرهای مختلف به کار خود ادامه دادند. هنر بعد از انقلاب در ابتدا دچاره سردرگمی بسیار زیادی بود اما هنوز تأثیرات هنرمندان قبل از انقلاب همچنان ادامه داشت ولی نه به شکل منسجم گذشته. به همت تعدادی از جوانان و اساتید قدیمی سعی شد که دست به احیاء نقشه ها و بافت های قدیمی زنند و از جمله آن هنرمندان به استادان طریقی، عنایتی، سلیمیان ریزی، ریوندی و برادران هاشملو و خانم زینب حقیری … می توان اشاره نمود. بافت پارچه ی زربفت با نقشه ی معراج پیامبر سلطان محمد از جمله کاری های بسیار شاخصی است که صورت گرفته است.(تصویر49)
تصویر49- پارچه زری نقشه معراج پیامبر-گنجینه ی میراث فرهنگی
احیایدستگاه و پارچه ی مخمل به همت ماشاالله عنایتی و جمعی از هنرمندان در کارگاه زری بافی سازمان میراث فرهنگی از دیگر موارد صورت گرفته می باشد.(تصویر50)
تصویر 50- پارچه ی مخمل- گنجینه ی میراث فرهنگی
سفارش پارچه های زری بافِ متری و هدایایی که در این کارگاه به همت اساتید انجام می گرفت.در سال های اخیر که هیچ گونه سفارش از جای خاصی صورت نمی گیرد در سطح بسیار محدودی به همت دو نفر از هنرمندان کارگاه زری بافی به بازبافی پارچه ها و احیای نقشه های مانند پارچه گل و مرغ صفویه وباز بافی واحیای نقشه ی پارچه ی زربفتی که با موضوع شاهزاده و اسیر، که اصل آن امروزه در موزه ی متروپولتن قرار دارد. کارت بافی و نوار بافی سنتی مناطق مختلف ایران از دیگر کارهایی است که هم اکنون در آن مرکز هم بافته و هم آموزش داده می شود. احیای ترمه بافی سنتی با نقشه ی بته وجقه از دیگر موارد صورت گرفته است.
تصویر 51-پارچه ی زربفت –موزه ی متروپولیتن نیویورک
در بخش صنعتی کارخانجات زیادی که قبلاً راه اندازی شده بودند به ترتیب تعطیل شدند و با تعطیلی آن ها پارچه های ارزان قیمت و بعضاً گران قیمت خارجی وارد بازارایران شد، از جمله مواردی که سبب به وجود آمدن چنین مواردی شد:
الف – جنگ ایران و عراق
ب – عدم مدیریت صحیح و اصولی در بخش صنعت و هنر
ج – مشکلاتی که بعد از هر انقلابی در هر کشوری ایجاد می شودم مثل: سر درگمی،|تغییر سیاست دولتمردان در بخش هنرو …
د – خروج بسیاری از هنرمندان از ایران و یا گروهی که دست از کار کشیدند و …
2 هنرالیاف در اروپا: