دانلود پایان نامه

1-آیه 117 سوره توبه: «لَقَد تابَ اللهُ عَلَی النَّبِیّ وَ المُهاجرینَ وَ الاَنصارِ الّذینَ تّبَعوهُ فی ساعهِ لعُسرَهِ ….»؛«البته خداوند بر پیامبر و مهاجران و انصاری که بر دشواری (در سفر جنگ تبوک)از او پیروی کردند عطف توجه نمود و توبه آنان را پذیرفت،….»
2-آیه 27 سوره نساء: «وَ اللهُ یُریدُ اَن یَتوبُ عَلَیکُم وَ یُریدُ الّذینَ یَتّبِعونَ الشَهواتِ اَن تَمیلوا میلاً عَظیماً »؛ «و خداوند می خواهد بر شما عطف توجه کند و آنانکه از شهوات پیروی می کنند می خواهند شما (از راه حق) به انحراف بزرگی منحرف گردید.»
حال در خصوص توبه خدا و بنده، نظر استاد علامه طباطبایی را جویا میشویم، ایشان می فرمایند: «توبه بر دو قسم است، یکی توبه خدا، که عبارت است از بازگشت به سوی عبد، و یکی توبه عبد،که عبارت است از بازگشتن به سوی خدا، به استغفار و دست برداری از معصیت. توبه بنده محفوظ و پیچیده به دو توبه از خداست و در بین آن دو قرار می گیرد. بدین معنا، که در هیچ حالی از احوال، از خدای خود بی نیاز نیست اگر بخواهد از لجن زار گناه نجات یافته و توبه کند محتاج این است که خدا چنین توفیقی به او بدهد و امانت رحمت خود را شامل او بسازد، تا او موفق به توبه گردد. وقتی موفق به توبه شد، تازه محتاج به یک توبه دیگری از خداست آن این است که باز خدا به رحمت و عنایتش به سوی بنده رجوع کند و رجوع او را بپذیرد پس، توبه بنده وقتی قبول می شود که بین دو توبه از خدا قرار گرفته باشد. همچنانکه خودش فرموده: «ثم تاب علیهم لیتوبوا» (طباطبایی، 1379، ج 4، ص376)
در حقوق اسلامی توبه به عنوان یکی از اسباب سقوط مجازات ذکر شده است، مبنای پذیرش این نظر در آیات قرآن و روایات معصومین (س) به طور مفصل بیان شده است.
5-1-1- پذیرش توبه در قرآن کریم
آیات قرآن کریم به طور وسیع، توبه را به عنوان یکی از موارد سقوط مجازات در دنیا و آخرت مورد توجه قرار داده است. قرآن مجید در مورد محاربه که یکی از شدیدترین جرائم در حقوق امت اسلامی است و مجازات آن نیز شدید می باشد، می فرماید:
«إنَّما جَزاءُ الَّذینَ یُحارِبونَ اللهَ وَ رسُولَهُ وَ یَسعَونَ فِی الاَرضِ فَساداً اَن یُقتَلُوا اَو یُصلَّبُوا اَو تُقَطَّعَ اَیدیهِم وَ اَرجُلُهُم مِن خِلافٍ اَو یُنفَوا مِنَ الاَرضِ ذالِکَ لَهُم خِزیٌ فِی الدُّنیا وَ لَهُم فِی الأخِره عَذابٌ عَظیمٌ* إلَّا الَّذینَ تابُوا مِن قَبلِ اَن تَقدِورُا عَلَیهِم فَاعلَمُوا اَنَّ اللهَ غَفُورٌ رَحیمٌ»؛(مائده 34-33)
«مجازات کسانیکه با خدا و رسولش جنگ می کنند و در زمین فساد می نمایند، این است که کشته می شوند و یا به دار آویخته شوند و یا دستها و پاهایشان بعکس بریده شود و یا تبعید شوند این رسوایی ایشان است و در آخرت عذابی بزرگ دارند، مگر کسانیکه پیش از دستیابی تان بر آنها توبه کنند پس بدانید که خداوند آمرزنده رحیم است.»
با توجه به آیات قران کریم توبه در صورتی که قبل از دستگیری باشد مسقط حد است .
آیه 16 سوره مبارکه نساء توبه مرد و زن زناکار را با تحقق شرایطی مسقط حد می داند:
«….وَ الَّذانِ یَأتِیانِها مِنکُم فَاذُوا هُما فَاِن تابا وَ اَصلَحا فَاَعرِضُوا عَنهُما اِنَّ اللهَ کانَ تَوّاباً رَحیماً»؛
«آن دو نفر از شما که کار زشت مرتکب می شوند، پس آزارشان دهید، پس اگر توبه کردند و کار صالح انجام دادند از آنان دست بردارید که خداوند توبه پذیر و مهربان است. »
اکثر مفسران گفته اند از فاحشه که مرجع ضمیر است «یاتیانها» زنا اراده شده و از باب غلبه جانب مرد،کلمه «الذان» بطور مذکر آورده شده و هم گفته اند مراد از اذیت که بدان امر شده ،توبیخ و استخفاف است (شهابی، 1371، ج 2، صص 232-231).
و در آیه 39 سوره مائده توبه سارق را بیان فرموده است:
«فَمَن تابَ مِن بَعدِ ظُلمِه وَ اَصلحَ فَاِنَّ اللهَ یَتُوبُ عَلَیهِ إِنَّ اللهَ غَفُورٌ رَحیمٌ»؛«پس کسی که بعد از ظلمش (سرقتش)توبه کند و عمل صالح انجام دهد، پس خداوند توبه وی را می پذیرد. بدرستی که خداوند بخشنده و مهربان است. این آیه به طور اجمال بر قبول توبه سارق دلالت دارد.»
در سوره نساء آیه 15 می فرمایند:
«وَ الّاتی یَاتینَ الفاحِشَهَ مِن نِسائِکُم فَستَشهِدُوا عَلیهِنَّ اَربَعَه مِنکُم فَاِن شَهِدُوا فَاَمسِکُوهُنَّ فِی البُیُوتِ حَتّی یَتَوفّیهنَّ المَوتُ اَو یَجعَلَ اللهُ لَهُنَّ سَبیلاً»؛
«زنانی که عمل ناشایسته کنند چهار شاهد مسلمان بر آنان بخواهید اگر شهادت دادند آنها را در خانه های خود نگه دارید تا زمان عمرشان به پایان برسد یا خداوند راهی بر آنان پدیدار گرداند(یعنی پیر شوند یا ازدواج کنند یا توبه کنند).»
در مورد ارتداد نیز در آیات 87 و 88 و 89 سوره آل عمران می فرماید:
«اُولئِکَ جَزاؤُهُم اَنَّ عَلَیهِم لَعنَهَ اللهِ و َالمَلائِکَهِ وَ النّاسِ اَجمَعینَ *خالِدینَ فِیها لا یُخَفَّفُ عَنهُمُ العَذابُ وَ لا هُم یُنظَرونَ*إلَّا الَّذینَ تابُوا مِن بَعدِ ذالِک و َاَصلَحُوا فَاِنَّ اللهَ غَفُورٌ رَحیمٌ»؛
«کیفر خداوند این است: لعنت خدا و فرشتگان و همه مردم بر آنهاست. آنان همواره در این لعن می مانند، مجازاتشان تخفیف نمی یابد و به آنان مهلت داده نمی شود. مگر کسانیکه توبه کنند، پس همانا خداوند آمرزنده و بخشنده است.»
واژه توبه آیات قابل توجهی را به خود اختصاص داده است. در اکثر آیات خود را به صفت توبه متصف نموده است، و بندگان را با مهربانی به توبه و استغفار به سوی خداوند دعوت می کند. در بعضی از آیات در مورد پذیرش توبه و عنایت به بندگان از لفظ «کَتَبَ» استفاده نموده است. مفسرین در اینجا، «کَتَبَ» را به معنای «اوجَبَ» گرفته اند. خداوند می فرماید:
«وَ اِذا جائَکَ الَّذینَ یُؤمِنونَ بِایاتِنا فَقُل سَلامٌ عَلَیکُم کَتَبَ رَبُّکُم عَلی نَفسِهِ الرَّحمَه أنَّهُ مَن عَمِلَ مِنکُم سُوءً بِجَهالَه ثُمَّ تابَ مِن بَعدِهِ و َاَصلَحَ فَاِنَّهُ غَفُورٌ رَحیمٌ»؛(انعام /54)
«و هرگاه کسانیکه به آیات ما ایمان دارند پیش تو آیند بگو: سلام بر شما، پروردگار شما رحمت را بر خویش واجب نموده است که هر کس از شما از روی نادانی کار بدی انجام دهد پس از آن توبه کند و به اصلاح کارهای خویش بپردازد همانا او آمرزنده و مهربان است.»
در این آیه خطاب به سوی مؤمنین است. می فرمایند: توبه رحمتی است، که من آن را بر خویش واجب کرده ام، در آخر آیه خداوند خود را متصف به صفت «غَفُورٌ رَحیم» نموده است، و توبه را در صورتی که واجد شرایط باشد می پذیرد.