دانلود پایان نامه

رفتار مجرمانه غالباً به صورت فعل مثبت، مورد نهی قانونگذار قرار گرفته است. در این موارد عنصر مادی عبارت است از اقدام به امری که مقنن منع کرده است. به عنوان مثال مقنن در ماده یک ق. م. م. ق. اصلاحی 1373 قاچاق مال موضوع عایدات دولت، ممنوع الورود، ممنوع الصدور و انحصاری را جرم و مجازات هایی را برای مرتکبین مقرر نموده است. همچنین به موجب ماده 6 ق. ت. ح. ر. ق. ک. ا. مصوب 1374 خرید و فروش، حمل یا حواله ارز غیرمجاز برای خروج از کشور ممنوع و در حکم قاچاق محسوب گردیده است. همچنین به موجب ماده 3 همین قانون حمل کالای قاچاق جرم محسوب و مجازات هایی برای مرتکب مقرر شده است.
1-2) ترک فعل
در بعضی از موارد، مقنن برای مردم تکالیفی مقرر می دارد و آنان را مجبور به انجام آن می نماید. در این موارد اگر کسی از دستور مقنن خودداری و به آن تکلیف عمل ننماید، مرتکب جرم شده است. مثلاً قانون گذار در بند 2 ماده 29 ق. ا. گ مصوب 30/3/1350 «خارج نکردن وسایط نقلیه و یا کالایی که به عنوان ورود موقت یا ترانزیت خارجی وارد کشور شده، به استناد اسناد خلاف واقع مبنی بر خروج وسایط نقلیه یا کالا» از موارد قاچاق گمرکی محسوب کرده است. در اینجا قانونگذار عمل افراد مشمول را که مکلف به خارج کردن چنین کالاهایی از کشور بودند، به جهت خارج نکردن و در واقع ترک فعل قاچاق دانسته است.
1-3) جرم فعل ناشی از ترک فعل
این قسم «مربوط به موردی است که جرم انجام شده، یا اقدام به ارتکاب فعل غیرقانونی در شرایطی که مرتکب خود قانوناً مکلف به حفظ ارزش هایی چون جان و مال و آزادی دیگران باشد» از مصادیق این قسم در قوانین مربوطه قاچاق می توان به ماده 16 ق. م. م. ق مصوب 1312 که مقرر می دارد: «کسانی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم مأمور کشف قاچاق یا تعقیب یا مجازات مرتکبین آن بوده و خود مرتکب قاچاق شده یا شرکت یا معاونت در ارتکاب نمایند. . . در حکم مختلس و به مجازات مقرر برای متخلسین اموال دولتی محکوم خواهد شد. . . » همچنین تبصره 3 و 4 ماده 52 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها مصوب 25/5/1346 که مأمورین جنگلبانی را که مأمور حفاظت از جنگل و چکش ویژه جنگلبانی و ممانعت از قاچاق چوب و غیره هستند در صورتی که خود استفاده سوئی از چکش نمایند یا آن را به دست افراد غیرصلاحیتدار بدهند و یا مرتکب قاچاق شده و شرکت و یا معاونت در آن داشته باشند، حداکثر مجازات مقرر در این قانون را برای آنها مقرر نموده است.
1-4) داشتن و نگهداری
« منظور از داشتن این است که شخصی شیئی ممنوعه را در اختیار خود داشته و یا عالماً در اختیار افراد تحت سرپرستی خود گذارده باشد.
2) مرحله شروع به اجرا جرم
در این مرحله مرتکب عملیات و اقداماتی را انجام می دهد که ارتباط مستقیم با وقوع جرم داشته چنانچه به وسیله موانع خارجی که اراده فاعل در آن مدخلیت ندارد، جرم موردنظر به صورت کامل به وقوع نپیوندد، موضوع در مرحله تهیه مقدمات فراتر رفته و در این مرحله قانون حضور پیدا می کند.
مانند این که مسافر وارده از خارج مبادرت به خروج چمدان حاوی کالای تجاری از گمرک بدون اظهار و بدون پرداخت حقوق متعلقه نماید که درب خروجی توسط مأمورین گمرک دستگیر شود و کالا به انبار برگردانده شود. این مقدار امور ارتکابی یعنی قصد ارتکاب جرم قاچاق و حمل چمدان کالای تجاری بدون پرداخت حقوق گمرکی، ارتباط کاملاً مستقیم با وقوع جرم قاچاق دارد که به علت مداخله عامل خارجی (دستگیری مأمورین) موضوع شروع به جرم قاچاق تشخیص داده می شود.
و هنگامی که متهم اقدام مجرمانه ای خارج از مرحله تهیه مقدمات ارتکاب جرم انجام می دهد از نظر حقوق جزاء کلیه ارکان تشکیل دهنده جرم تحقق یابد، جرم را انجام یافته می دانند خواه متهم به نتیجه موردنظر برسد یا نه.
3) نتیجه مجرمانه
برخی جرایم مقید به حصول نتیجه است مثلاً در جرم سقط جنین مادامی که اقدام به خروج نطفه از رحم نشود سقط جنین انجام نشده است، اما در همه موارد، حصول نتیجه ی مورنظر مجرم لازم نیست مثلاً هرگونه اقدام به قصد خارج کردن میراث فرهنگی یا ثروت های ملی اگر خارج کردن آن انجام نپذیرد قاچاق محسوب می شود و کلیه اموالی که برای خارج کردن از کشور درنظر گرفته ده است مال موضوع قاچاق تلقی می شود دولت ضبط می گردد همچنین در جرمی نظیر جعل اسکناس همین که اسکناس جعل شد حتی بدون اینکه به مصرف برسد جرم تمام شده تلقی می گردد و این دسته از جرایم مقید به حصول نتیجه موردنظر مرتکب نیستند و عین که ارکان متشکله جرم تحقق پیدا کردند، برای آن که جرم را انجام یافته بدانیم کافی است.
بنابراین، مستفاد از بند «د» ماده یک قانون مجازات اخلال گران در نظام اقتصادی کشور مصوب 16 آذر 1369، که یکی از مصادیق قاچاق کالا، اقدام به خارج کردن میراث فرهنگی یا ثروتهای ملی را بیان می دارد جرم قاچاق کالا در زمره جرایم مطلق می باشد و مقید به حصول نتیجه موردنظر مرتکب نمی باشد.
ج) رکن معنوی
منظور از عنصر معنوی آن است که مرتکب، عملی را که طبق قانون جرم شناخته شده یا قصد مجرمانه انجام داده و یا آن که در ارتکاب آن عمل مرتکب خطا و تقصیر جزایی شده است.
قصد مجرمانه در اصطلاح حقوق جزا عبارت است از میل خواستن قطعی و منجز به انجام عملی و یا ترک عملی که قانون آن را نهی کرده است و خطای جزایی عبارتست از رفتاری مبتنی بر بی احتیاطی، بی مبالاتی، غفلت و سهل انگاری که نتیجه آن اعمال مجازات برای مرتکب آن است. باتوجه به مراتب فوق می توان جرایم را به دو گروه عمدی و غیرعمدی تقسیم کرد. جرایم عمدی جرایمی هستند که مرتکب با قصد و اراده فعل مجرمانه را انجام می دهد و نتایج عمل خود را هم خواسته است. در مقابل جرایم غیرعمدی جرایمی هستند که در آنها هرچند مرتکب، اراده انجام عمل را دارد ولی نتیجه حاصله از آن را نمی خواهد و گاهی حتی این نتیجه را پیش بینی نمی کند.
اراده مجرمانه یا عمد که عنصر اصلی و مبنای اساسی جرایم عمدی است و از آن به سوء نیت نیز تعبیر می شود. دارای مراحل مختلف و تقسیم بندی های متعددی است که از جمله آنها تقسیم آن به سوء نیت عام و سوء نیت خاص است.
1) سوء نیت عام
سوء نیت عام به اراده خودآگاه شخص در ارتکاب عمل مجرمانه اطلاق می شود. داشتن سوء نیت عام برای تحقق یک جرایم عمدی ضروری است اما گاهی علاوه بر آن عمد خاص یا سوء نیت خاص هم لازم است تا جرم تحقق یابد. جرایم قاچاق کالا و ارز کلاً جرایم عمدی هستند و جرم قاچاق غیرعمدی وجود نداشته و قابل تصور نیست چرا که قاچاق همانگونه که قبلاً بیان شد به معنای گریزان آمده و در این کلمه، پنهانی بودن و سوء نیت خوابیده است. پنهان از چشم مأمورین وصول عایدات دولت و مأمورین کشف قاچاق و اراده آگاهانه در خصوص عدم پرداخت حقوق و عوارض گمرکی یا وارد کردن کالایی که ورود آن ممنوع است یا خارج کردن کالایی که خروج آن ممنوع است.
2) سوء نیت خاص
قصد یا سوء نیت خاص بدین معنی است که علاوه بر قصد ارتکاب عمل مجرمانه، باید قصد دیگری هم از طرف قانون برای تحقق جرم ضروری شناخته شده، مصداق پیدا کند. از طرفی به نظر می رسد در جرایم قاچاق صرف داشتن سوء نیت عام یا اراده آگاه در ارتکاب جرم برای تحقق آن کافی باشد و نیاز به احراز سوء نیت خاص نباشد چرا که در هر صورت ورود جنس بدون پرداخت عوارض گمرکی قاچاق است و قانونگذار تحقق جرم را مقید به احراز قصد خاص و سوء نیت حامی وی نکرده است و فرق نمی کند که قصد متهم از ارتکاب قاچاق چه بوده است آیا قصد اضرار به دولت را داشته یا قصد کسب منفعت شخصی، به همین خاطر است که مجازات مرتکبین قاچاق از نظر جزایی نقدی به یک اندازه است.