تروریسم بین المللی و مبارزه با تروریسم

هرچهکشورهاکاهشفزایندهمنابعوکیفیتمحیطزیسترابهاقداماتعمدیانساندرمقایسهباطبیعتنسبتدهند،احتمالبروزکشمکشداخلیوبینالمللیبالامیرود(ماندل،1379،صص 144-143).
درمجموعبایدگفتدرتدویناستراتژیامنیتملی،بایدابعادمختلفرامدنظرداشتوبرایتحققدرصدمطلوبیازآنتلاشکرد. هنگامیمیتوانبهتحققامنیتفراگیرامیدداشتکهبرایهریکازاینجنبههابرنامهداشتوبرایدستیابیبهآنکوشید. ایننکتهرانیزبایددرنظرداشتکهاستراتژیامنیتملیهرچندسالیکبار،باتوجهبهتغییراتدرسطحملی،منطقهای،وبینالمللیمورداصلاحوبازنگریقرارمیگیرد.
در این بخش لازم است تحریم به عنوان یکی از روشهای ایجاد چالش از سوی ایالات متحده آمریکا بر علیه جمهوری اسلامی ایران با توجه به گستردگی آن در زمینه های نظامی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی مورد بررسی قرار گیرد:
2-5 مفهوم شناسی تحریم
تحریم عبارتست از عمل هماهنگ به وسیله گروهی که متضمن امتناع از داشتن روابط تجاری یا هرگونه رابطه ای با شخص یا گروه دیگر با هدف مجازات و یا جبران زیان ها باشد، تحریم اقتصادی نیز عبارت است از موضع گیری هایی که تعدادی از کشورها با هدف ایجاد محدودیت در تجارت و رابطه رسمی با کشوری که از نظر آنها قوانین بین المللی را نادیده می گیرد، اتخاذ می شود( صادقی یارندی و طارم سری،1385:ص53) اغلب این تحریمها علیه یک کشور برای مقابله با سیاست ها و برنامه های آن تفسیر می شود.
با آنکه جمهوری اسلامی ایران سال ها هدف تحریم های اقتصادی بوده، با این حال تاکنون اغلب مباحث در این زمینه توصیفی و یا به صورت تحلیل خبری می باشد. در خالی که تحریم های اقتصادی مسئله تازه ای نیست و حداقل از جنگ جهانی اول به بعد تحریم اقتصادی ابزاری قوی در سیاست خارجی کشورها مطرح شده است. سازوکار عملی تحریم های اقتصادی و عوامل دخیل در موفقیت یا شکست آن به حدی متنوع است که کشورهای تحیک کننده نمی توانند پیش بینی درستی داشته باشند. به همین دلیل توجه به اخبار روزمره و اظهار نظرهای سیاست مداران و دولت مردان کشورهای تحریم کننده یا تحریم شونده نیز در موارد زیاد گمراه کننده است. از این رو دقت و مطالعه بحث های نظری که بر اساس تجارب گذشته بدست آمده است، می تواند مفید و موثر باشد (زهرایی،1376:ص126).
جمهوری اسلامی ایران همواره در طول 34 سال گذشته با تحریم اقتصادی از سوی دولت مردان غربی به ویژه ایالات متحده آمریکا مواجه بوده است. که هدف خود را از اتخاد این رفتار، تغییر مواضع دولت ایران در مباحث گوناگون عنوان نموده اند. موضوع تحریمها علیه ملت ایران با پیروزی انقلاب اسلامی در سال1357، آغاز و در سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز با دستاویز قرار دادن ماجرای تسخیر سفارت آمریکا در سیزدهم آبان 1358، شکل رسمی تر و گسترده تری به خود گرفت. به اجمال با تاریخچه تحریم های آمریکا علیه ج.ا.ا آشنا می شویم.
2-5-1تحریم های اقتصادی آمریکا علیه جهان
بررسیهای انجام گرفته از پیشینه تحریم های اقتصادی در سطح جهانی نشان می دهد که دولت آمریکا همواره بیشترین سهم را در کاربرد سیاست تحریم اقتصادی داشته است. در مجموع، دوسوم تحریم های اقتصادی جهان توسط دولت آمریکا اعمال گردیده است. در فاصله جنگ جهانی اول تا سال 1990، یعنی در طول نزدیک به 75 سال، در مجموع 115 تحریم اقتصادی علیه کشورهای مختلف تصویب و به اجرا گذاشته شد که به طور متوسط برابر است با 1.5 تحریم در سال. دولت آمریکا مسئول 77 مورد از کل 115تحریم های اقتصادی جهان، یعنی 67% کل تحریم ها در طی دوره 1918- 1990 بوده است.
به دنبال فروپاشی اتحاد شوروی و پایان جنگ سرد، سهم ایالات متحده آمریکا بر اساس یکه تازی در جهان معاصر در استفاده از سیاست تحریم اقتصادی و تعداد تحریم های اقتصادی افزایش داشت. به گونه ای که در طی سالهای 1990-1999 سهم آمریکا در کل تحریم های اقتصادی جهان به 92% افزایش یافت. تنها در دوره اول ریاست جمهوری کلینتون، دولت آمریکا ۶۱ تحریم اقتصادی (جزئی یا کلی) را علیه ۳۵ کشور جهان با جمعیتی بالغ بر ۳/۲ میلیارد نفر یعنی حدود ۴۲ درصد کل جمعیت جهان به اجرا گذاشت. اهداف ظاهری این تحریم ها عبارت بودند از؛ جلوگیری از نقض حقوق بشر: 22 مورد، مبارزه با تروریسم بین المللی: 14 مورد، منع گسترش سلاح های هسته ای: 9 مورد، حمایت از حقوق کارگران: 6 مورد، حفظ محیط زیست: 3 مورد و جلوگیری از گسترش مناقشات و جنگ های داخلی: 7 مورد.
2-5-2تاریخچه تحریم های آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران
تحریم ایران توسط قدرت های بزرگ غربی موضوع تازه ای نبوده و از قدمتی طولانی در تاریخ معاصر ایران بویژه پس از انقلاب اسلامی برخوردار است. «اولین تجربه غرب» در ارتباط با تحریم ایران به دوران حکومت مصدق و سیاست او مبنی بر «ملی شدن صنعت نفت» بر می گردد که غربی ها درصدد بر آمدند با استفاده از ابزار تحریم و فشار اقتصادی بر ایران که تنها درآمدش منابع حاصل از فروش نفت بود، جریان ملی شدن صنعت نفت در ایران را «مهار» کنند.
اما دولت مصدق نه تنها عقب ننشست بلکه با توسعه بازارهای خارجی و فروش نفت به قیمتی کمتر از آنچه که در بازارهای جهانی وجود داشت توانست پوزه قدرت های بزرگ را به خاک مالیده و از مهلکه ای که غرب درست کرده بود موفق بیرون آید هرچند که به بهای سقوط دولتش تمام شد.
«تجربه دوم» مبتنی بر تحریم ایران از سوی غرب و بویژه آمریکا، در پیروزی انقلاب و در سال 57 رخ داد. تحریم صنعت نفت در این مقطع از طریق فراخواندن کارشناسان خارجی و عدم تأمین قطعات زیر ساخت این صنعت و نیز تخلیه کلیه اطلاعات کشف منابع جدید نفتی آغاز شد به گونه ای که صادرات روزانه 4 میلیون بشکه نفت قبل از انقلاب به یک باره به زیر 1 میلیون بشکه نفت رسید. این امر ناگهانی باعث کاهش عرضه و متعاقباً افزایش قیمت نفت از 12 دلار به مرز 34 دلار شد که در این بین جمهوری اسلامی با بدست گرفتن «ابتکار عمل» یعنی فروش نفت 30 دلاری، بازارهای جدیدی را به روی خود گشود و در آن شرایط بسیار سخت از این بحران جان سالم به در برد.این شروع قدرتمند نظام نوپای جمهوری اسلامی ایران برای مقابله با تحریم های ناعادلانه ابرقدرتی چون آمریکا، آنها را وادار به اعمال تحریم های بیشتر علیه کشورمان با هدف به تسلیم کشاندن آن بود.اما به طور کلی تقویم تحریم های آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران را می توان به 6 مقطع تقسیم بندی نمود:(فتح الله پریشان.1391)
مقطع اول دوره اشغال لانه جاسوسی (از ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۱)
مقطع دوم دوران دفاع مقدس (از ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۸)
مقطع سوم دوران سازندگی (از ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۲)
مقطع چهارم دوره کلینتون و اعلام استراتژی مهار دوجانبه (از ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۱)
مقطع پنجم پس از واقعه ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱
مقطع ششم آغاز قطعنامه های شورای امنیت از سال ۲۰۰۶ تاکنون.
به رغم آنکه تحریم ها در این مقاطع هر بار با روی کار آمدن رئیس جمهوری جدید به شیوه ای دیگرو با شدت بیشتری اجراء گردید اما هیچگاه نتوانست به اهداف خود (از سرنگونی نظام گرفته تا دست برداشتن از برنامه های هسته ای) دست یابد. یکی از علل کاهش میزان اثرگذاری تحریم ها در جهان معاصر را می توان افزایش تحریم ها دانست. زیرا وقتی دامنه تحریم ها گسترده می شود و کشورهای متعددی را در بر می گیرد، ساختارهای متناسب با آن نیز در نظام اقتصاد رسمی و غیر رسمی بین المللی شکل می گیرد و کشورها تلاشهای همه جانبه خود را جهت یافتن راه های مقابله با آثار و نتایج تحریم ها آغاز می نمایند.
دولت ایالات متحده همواره بزرگ ترین سهم را در کاربرد سیاست تحریم اقتصادی داشته است. بخشی از این تحریم های ایالات متحده در طول ۳۰ سال گذشته همواره مربوط ملت ایران بوده به طوری که از ۱۴ نوامبر ۱۹۷۹ یعنی ۱۰ روز پس از اشغال لانه جاسوسی در تهران، جیمی کار تر طی بخشنامه ۱۲۱۷۰ دستور ضبط ۱۲ میلیارد دلار دارایی های ملت ایران در آمریکا و تحریم تمامی واردات از ایران را صادر کرد.چند ماه بعد در آوریل ۱۹۸۰ کار تر تمامی مبادلات تجاری و مسافرت به ایران را ممنوع کرد؛ قانون شرایط اضطراری ملی نیز در دولت کلینتون و در ۱۵ مارس سال ۱۹۹۵ به تصویب رسید که طی آن بر دامنه تحریم های ایران افزوده شد و این روند در طول سی و چند سال گذشته با ۳۴ دستورالعمل مشابه دیگر دولت های آمریکا ادامه یا گسترش یافته است.بدون شک همه آنچه دولت ایالات متحده در طول این سال ها علیه ایران انجام داده تمام آن چیزی بوده که می توانسته انجام دهد و اگر توان افزایش بیشتر فشار ها را داشت قطعا فروگذار نمی کرد. اما اگر این تحریم ها در سه دهه و ۶ مقطع گذشته آمال آمریکا و هم پیمانانش را برآورده ساخته، این بار هم بر آورده خواهد ساخت. http://tarikhirani.ir/fa/news/4/bodyView/798//) موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی شنبه 31 اردیبهشت 1390  
2-1 تاریخ، دلایل و دامنه ی مهم ترین تحریم های اعمال شده علیه جمهوری اسلامی ایران
تاریخ