دسترسی به منابع مقالات : تحلیل محتوای کتاب های درسی علوم تجربی دوره ابتدایی از نظر میزان توجه …

۵-۲-۳) سوال دوم فرعی

تا چه اندازه در محتوای کتاب درسی علوم تجربی دوم ابتدایی به سواد تغذیه توجه شده است؟
در یک بررسی کلی از مجموع ۱۱۲ واحد ضبط برای مولفه گروه های غذایی، بیشترین واحد یعنی ۳۴ واحد ضبط به شاخص نان و غلات و آب آشامیدنی اختصاص یافته است و کمترین واحد ضبط برای شاخص سبزی ها با ۲ واحد است همچنین بیشترین ضریب اهمیت در درس علوم تجربی پایه دوم دوره ابتدایی در مولفه گروه های غذایی مربوط به شاخص میوه ها (۲۵/۰) و کمترین ضریب اهمیت مربوط به شاخص نان و غلات و آب آشامیدنی (۰۳/۰) است و این نشان دهنده آن است که مولفه های غذایی در کتاب های درسی علوم تجربی دوره ابتدایی به صورت متوازن تقسیم نشده است. همچنین نتایج نشان میدهد که بیشترین ضریب اهمیت در درس علوم تجربی پایه دوم دوره ابتدایی در مولفه گروه های غذایی مربوط به شاخص میوه ها (۲۵/۰) و کمترین ضریب اهمیت مربوط به شاخص نان و غلات و آب آشامیدنی (۰۳/۰) است.

۵-۲-۴) سوال سوم فرعی

تا چه اندازه در محتوای کتاب درسی علوم تجربی سوم ابتدایی به سواد تغذیه توجه شده است؟
در یک بررسی کلی از مجموع ۱۵۷ واحد ضبط برای مولفه گروه های غذایی، بیشترین واحد یعنی ۳۹ واحد ضبط به شاخص گوشت، حبوبات و مغزها اختصاص یافته است و کمترین واحد ضبط برای شاخص سبزی ها با ۱۱ واحد است همچنین بیشترین ضریب اهمیت در درس علوم تجربی پایه سوم دوره ابتدایی در مولفه گروه های غذایی مربوط به شاخص نان و غلات و آب آشامیدنی (۱۹/۰) و کمترین ضریب اهمیت مربوط به شاخص سبزی ها (۱۰/۰) است و این نشان دهنده آن است که مولفه های غذایی در کتاب های درسی علوم تجربی دوره ابتدایی به صورت متوازن تقسیم نشده است. همچنین نتایج نشان میدهد که بیشترین ضریب اهمیت در درس علوم تجربی پایه سوم دوره ابتدایی در مولفه گروه های غذایی مربوط به شاخص نان و غلات و آب آشامیدنی (۱۹/۰) و کمترین ضریب اهمیت مربوط به شاخص سبزی ها (۱۰/۰) است.

۵-۲-۵) سوال چهارم فرعی

تا چه اندازه در محتوای کتاب درسی علوم تجربی چهارم ابتدایی به سواد تغذیه توجه شده است؟
در یک بررسی کلی از مجموع ۷۳ واحد ضبط برای مولفه گروه های غذایی، بیشترین واحد یعنی ۱۹ واحد ضبط به شاخص میوه ها اختصاص یافته است و کمترین واحد ضبط برای شاخص شیر و لبنیات با ۲ واحد است همچنین بیشترین ضریب اهمیت در درس علوم تجربی پایه چهارم دوره ابتدایی در مولفه گروه های غذایی مربوط به شاخص نان و غلات و آب آشامیدنی و میوه ها (۲۰/۰) و کمترین ضریب اهمیت مربوط به شاخص شیر و لبنیات (۰۹/۰) است و این نشان دهنده آن است که مولفه های غذایی در کتاب های درسی علوم تجربی دوره ابتدایی به صورت متوازن تقسیم نشده است. همچنین نتایج نشان میدهد که بیشترین ضریب اهمیت در درس علوم تجربی پایه چهارم دوره ابتدایی در مولفه گروه های غذایی مربوط به شاخص نان و غلات و آب آشامیدنی و میوه ها (۲۰/۰) و کمترین ضریب اهمیت مربوط به شاخص شیر و لبنیات (۰۹/۰) است.

۵-۲-۶) سوال پنجم فرعی

تا چه اندازه در محتوای کتاب درسی علوم تجربی پنجم ابتدایی به سواد تغذیه توجه شده است؟
در یک بررسی کلی از مجموع ۴۴ واحد ضبط برای مولفه گروه های غذایی، بیشترین واحد یعنی ۱۵ واحد ضبط به شاخص نان و غلات و آب آشامیدنی اختصاص یافته است وکمترین واحد ضبط برای شاخص سبزی ها با ۱ واحد است همچنین بیشترین ضریب اهمیت در درس علوم تجربی پایه پنجم دوره ابتدایی در مولفه گروه های غذایی مربوط به شاخص میوه ها (۲۵/۰) و کمترین ضریب اهمیت مربوط به شاخص سبزی ها (۰) است و این نشان دهنده آن است که مولفه های غذایی در کتاب های درسی علوم تجربی دوره ابتدایی به صورت متوازن تقسیم نشده است. همچنین نتایج نشان میدهد که بیشترین ضریب اهمیت در درس علوم تجربی پایه پنجم دوره ابتدایی در مولفه گروه های غذایی مربوط به شاخص میوه ها (۲۵/۰) و کمترین ضریب اهمیت مربوط به شاخص سبزی ها (۰) است.

۵-۲-۷) سوال ششم فرعی

تا چه اندازه در محتوای کتاب درسی علوم تجربی ششم ابتدایی به سواد تغذیه توجه شده است؟
در یک بررسی کلی از مجموع ۱۳ واحد ضبط برای مولفه گروه های غذایی، بیشترین واحد یعنی ۱۳ واحد ضبط به شاخص میوه ها اختصاص یافته است و و کمترین واحد ضبط برای شاخص شیر و لبنیات با ۱ واحد است و بیشترین ضریب اهمیت در درس علوم تجربی پایه ششم دوره ابتدایی در مولفه گروه های غذایی مربوط به شاخص میوه ها (۳۳/۰) و کمترین ضریب اهمیت مربوط به شاخص شیر و لبنیات و مواد قندی، چربی ها، شورها و ترشی ها (۰) است و این نشان دهنده آن است که مولفه های غذایی در کتاب های درسی علوم تجربی دوره ابتدایی به صورت متوازن تقسیم نشده است. همچنین نتایج نشان میدهد که بیشترین ضریب اهمیت در درس علوم تجربی پایه ششم دوره ابتدایی در مولفه گروه های غذایی مربوط به شاخص میوه ها (۳۳/۰) و کمترین ضریب اهمیت مربوط به شاخص شیر و لبنیات و مواد قندی، چربی ها، شورها و ترشی ها (۰) است.

۵-۳) بحث و نتیجه گیری

مقایسه محتوای کتاب های درسی علوم دوره ابتدایی با توجه به شاخص های سواد تغذیه نشان می دهد که در محتوای هر شش کتاب به شاخص نان و غلات و آب آشامیدنی بیشترین توجه شده است و یک نوع توازن در تمام کتاب های درسی نسبت به این شاخص مشاهده می شود. اما قابل ذکر است که در کتاب پایه اول کمترین و در کتاب پایه سوم بیشترین توجه به این شاخص شده است و با توجه به اینکه کودکان در دوره ابتدایی در مرحله تفکر عینی قرار دارند بیشتر شاخص هایی که در مورد سواد تغذیه در این کتاب ها پیدا شد مربوط به تصاویر بود و در متن، سوالات و فعالیت ها کمتر به مسایل مرتبط به سواد تغذیه توجه شده بود. همچنین شاخص میوه ها بیشترین ضریب اهمیت را در تمام کتاب ها به خود اختصاص داده و شاخص شیر و لبنیات کمترین ضریب اهیمت را در کتاب های درسی علوم تجربی دوره ابتدایی به خود اختصاص داده که با توجه به اینکه دانش آموزان در این دوره سنی به رشد و دریافت پروتئین و لبنیات نیازمند هستند بهتر بود به این شاخص توجه بیشتری می شد. مقایسه محتوای کتاب های درسی علوم اول ابتدایی نشان می دهد که شاخص گوشت، حبوبات و مغزها بیشتر مورد توجه بوده است و در فصل چهارم بیشتر به این شاخص توجه شده است اما با مقایسه فصول به یک نوع عدم توازن در فصل ها نسبت به این شاخص پی می بریم که می توان از مهمترین دلایل این مورد را مرتبط نبودن فصول با مطالب مرتبط با سواد تغذیه بیان کرد. از طرفی شاخص های نان و غلات و آب آشامیدنی و مواد قندی، چربی ها، شورها و ترشی ها در این کتاب کمتر مورد توجه قرار گرفته است همچنین شاخص گوشت، حبوبات و مغزها بیشترین ضریب اهمیت و شاخص شیر و لبنیات کمترین ضریب اهیمت را به خود اختصاص داده است. مقایسه محتوای کتاب های درسی علوم دوم ابتدایی نشان می دهد که شاخص نان و غلات و آب آشامیدنی بیشتر مورد توجه بوده است و در فصل چهاردهم بیشتر به این شاخص توجه شده است و در واقع این فصل در اتباط مستقیم با بحث نان بوده اما با مقایسه فصول به یک نوع عدم توازن در فصل ها نسبت به این شاخص پی می بریم. از طرفی شاخص سبزی ها در این کتاب کمتر مورد توجه قرار گرفته است همچنین شاخص میوه ها بیشترین ضریب اهمیت و شاخص نان و غلات و آب آشامیدنی کمترین ضریب اهیمت را به خود اختصاص داده است. مقایسه محتوای کتاب های درسی علوم سوم ابتدایی نشان می دهد که شاخص گوشت، حبوبات و مغزها بیشتر مورد توجه بوده است و در فصل یازدهم بیشتر به این شاخص توجه شده است و اخص سبزی ها در این کتاب کمتر مورد توجه قرار گرفته است همچنین شاخص شاخص نان و غلات و آب آشامیدنی بیشترین ضریب اهمیت و شاخص سبزی ها کمترین ضریب اهیمت را به خود اختصاص داده است. مقایسه محتوای کتاب های درسی علوم چهارم ابتدایی نشان می دهد که شاخص میوه ها بیشتر مورد توجه بوده است و در فصل اول بیشتر به این شاخص توجه شده است و باز به یک نوع عدم توازن در فصل ها نسبت به این شاخص پی می بریم. از طرفی شاخص های شیر و لبنیات در این کتاب کمتر مورد توجه قرار گرفته است همچنین شاخص شاخص نان و غلات و آب آشامیدنی بیشترین ضریب اهمیت و شاخص شیر و لبنیات کمترین ضریب اهیمت را به خود اختصاص داده است. مقایسه محتوای کتاب های درسی علوم پنجم ابتدایی نشان می دهد که شاخص شاخص نان و غلات و آب آشامیدنی بیشتر مورد توجه بوده است و در فصل سوم بیشتر به این شاخص توجه شده است از طرفی شاخص سبزی ها در این کتاب کمتر مورد توجه قرار گرفته است همچنین شاخص میوه ها بیشترین ضریب اهمیت و شاخص سبزی ها کمترین ضریب اهیمت را به خود اختصاص داده است. مقایسه محتوای کتاب های درسی علوم ششم ابتدایی نشان می دهد که شاخص میوه ها بیشتر مورد توجه بوده است و در فصل سیزدهم بیشتر به این شاخص توجه شده است و باز به یک نوع عدم توازن در فصل ها نسبت به این شاخص پی می بریم. از طرفی شاخص شیر و لبنیات در این کتاب کمتر مورد توجه قرار گرفته است همچنین شاخص میوه ها بیشترین ضریب اهمیت و شاخص های شیر و لبنیات و مواد قندی، چربی ها، شورها و ترشی ها کمترین ضریب اهیمت را به خود اختصاص داده است. در واقع نتایج این پژوهش نشان دهنده آن است که به شاخص های سواد تغذیه مخصوصاً شیر و لبنیات و سبزی ها بسیار کمتر از موارد دیگر توجه شده است و با توجه به اینکه این شاخص ها برای رشد سالم دانش آموزان دوره ابتدایی لازم می باشند بهتر است بیشتر مورد توجه قرار گیرند و همچنین عدم توازنی که در فصل ها وجود دارد بهتر است مورد توجه قرار گیرد و توازن بیشتری در فصول مختلف نسبت به شاخص های سواد تغذیه صورت گیرد. همچنین از بررسی پیشینه های پژوهشی می توان نتیجه گرفت که یافته های پورعبدالهی و ابراهیمی ممقانی (۱۳۷۹)، نورمحمدی و گوهرآباری (۱۳۸۰)، جهانگیری و رجبی(۱۳۸۰)، تسلیمی طالقانی و همکاران (۱۳۸۴)، پورعبدالهی و همکاران (۱۳۸۴)، رسولی و همکاران(۱۳۸۹)، کاظمی بازاردهی (۱۳۸۹)، دلوریان زاده و همکاران (۱۳۹۰)، پیرزاده و همکاران (۱۳۹۰)، خزلی و همکاران (۱۳۹۱)، رمضانپور و همکاران (۱۳۹۲)، اودیا و میگریج (۲۰۱۲) و سانگ (۲۰۱۴) همراستا با نتایج تحقیق می باشد و این تحقیقات توجه به سواد تغذیه و مسایل مرتبط به آداب تغذیه را مورد توجه قرار داده اند.

۵-۴) محدودیت های تحقیق

  1. محدوده جامعه آماری پژوهش حاضر شامل کتاب های درسی علوم تجربی دوره ابتدایی بوده و نتایج این تحقیق قابل تعمیم به سایر کتاب ها و دوره های تحصیلی نمی باشد.
  2. برای سواد تغذیه مولفه های گوناگونی وجود دارد که در این تحقیق با توجه به منابع مرتبط و نظرهای صاحب نظران، تنها مولفه و شاخص های گروه های غذایی انتخاب و توجه شده است.
  3. تحقیقات مشابه کمی وجود داشت و فهرست مشخص در زمینه بررسی و شناسایی مؤلفه های سواد تغذیه وجود نداشت.

۵-۵) پیشنهادهای تحقیق

۵-۵-۱) پیشنهادهای کاربردی

  1. همان گونه که نتایج تحقیق نشان می دهد، به شاخص شیر و لبنیات و سبزی ها در کتاب های مورد مطالعه در حد بسیار پایینی پرداخته شده است، از این رو به برنامه ریزان و مولفان گروه علوم تجربی دفتر تالیف و برنامه ریزی پیشنهاد می شود با بازنگری در محتوای این کتاب ها حیطه هایی را که کمتر مورد توجه قرار گرفته اند، بیشتر مورد تاکید قرار دهند.
  2. با توجه به نتایج بدست آمده بخش متن و فعالیت ها نسبت به تصاویر، شاخص های سواد تغذیه را بسیار کم مورد توجه قرار داده است، لذا توصیه می شود در بخش متن و فعالیت ها بیشتر بر این شاخص ها تاکید گردد.
  3. پیشنهاد می شود که واحد درسی با عنوان تغذیه کودکان با تاکید بر آموزش شیوه های درست تغذیه و گسترش سواد تغذیه در برنامه های درسی دوره ابتدایی گنجانده شود.
  4. پیشنهاد می شود در زمینه سواد تغذیه ای دوره های آموزشی برای معلمان برگزار شود.

۵-۵-۲) پیشنهادهای پژوهشی

با عنایت به نتایج پژوهش و با توجه به اهمیت خاصی که مفهوم سواد تغذیه دارد، پیشنهاد می گردد:

  1. سایر کتاب های دوره ابتدایی از نظر میزان توجه به مولفه های سواد تغذیه مورد تحلیل محتوا قرار گیرند.
  2. برنامه های درسی رسمی سایر دوره های تحصیلی از حیث پرداختن به مولفه های سواد تغذیه مورد تحلیل محتوا قرار گیرند.
  3. به محققانی که علاقه مندند در زمینه سواد تغذیه به پژوهش بپردازند توصیه میشود علاوه بر برنامه های درسی رسمی، به بررسی برنامه درسی پنهان و جو کلی مدرسه در بالا بردن سواد تغذیه توجه نمایند.
  4. پیشنهاد می شود تحقیقی در خصوص میزان همسویی و درجه مکمل بودن آموزش ها و برنامه های ارائه شده در مدارس، خانواده ها و رسانه های جمعی در ارتباط با سواد تغذیه صورت گیرد.
  5. انجام مطالعات تطبیقی در رابطه با سواد تغذیه.
  6. سنجش سواد تغذیه دانش آموزان در سطوح مختلف تحصیلی و بررسی رابطه آن با سایر مهارت ها.

پیوست

نمونه ای از مراحل اجرای روش شانون

مرحله اول:
در این مرحله فراوانی های شمارش شده مربوط به هر مقوله را در جدول توزیع فراوانی وارد کرده و با تقسیم فراوانی های هر مقوله بر فراوانی کل آن مقوله داده های بهنجار شده مربوط به هر پاسخگو را بدست می آوریم.

منبع فایل کامل این پایان نامه این سایت pipaf.ir است