دانلود پایان نامه

با اینکه آدم و حوا (ع) ترک اولایی انجام دادند، با این حال به شدت از گذشته خویش پشیمان شدند و نخستین گام را اعتراف به ظلم و ستم بر خویشتن، در پیشگاه الهی قرار دارند و سالها اشک و ناله کردند: « و َقالَ رَبّنا ظَلَمنا أنفُسَنا وَ اَن لَم تَغفِر لَنا وَ تَرَحَمنا لَنَکونَنَّ مِنَ الخاسِرینَ»؛ گفتند: پروردگارا! ما به خویشتن ستم کردیم، اگر ما را نبخشی و بر ما رحم نکنی، از زیانکاران خواهیم بود ( اعراف/23). و بعد از سالها گریه و زاری توبه آدم (ع) پذیرفته می شود که: « فَتابَ عَلیه»(بقره37).
ب)-توبه حضرت یونس(ع) :
حضرت یونس(ع) بر ترک اولی گرفتار زندان شکم ماهی عظیم (نهنگ) شد و خیلی زود متوجه ماجرا گردید و با تمام وجودش رو به درگاه خدا آورد و از ترک اولی خویش استغفار کرد و سراسر وجودش را حال توبه قرار گرفت و مشغول گفتن ذکر معروف یونسیه شد که «فَنادی فِی الظُّلَماتِ أن لا اللهَ إلا أَنتَ سُبحانَکَ إنِّی کُنت مِنَ الظّالِمینَ»؛ پس او در میان ظلمتهای متراکم فریاد زد که معبودی جز تو نیست، منزهی تو، من بر خویشتن ستم کردم و از ظالمان بودم (انبیاء/87).
این اعتراف خالصانه و این حال و سوز همراه با ندامت و آن تسبیح و یاد خدا باعث استجابت دعای او شد که خداوند در قرآن کریم فرمود: « ما دعای او را اجابت کردیم و از غم و اندوه نجاتش دادیم ما اینگونه مؤمنان را نجات می دهیم » (انبیا/88).
پ)- توبه حضرت داوود (ع):
حضرت داوود (ع) نیز بر اثر عجله در قضاوت احساس کرد ترک اولایی را مرتکب شده؛ لذا در مقام استغفار و توبه برآمد و با سوز و گداز و حال توبه به رکوع و سجود افتاد؛ چنان که قرآن کریم می فرماید:«و َظَّنَ داوُدُ أَنَّما فَتَنّاهُ فَاستَغفَر رَبَّهُ وَ خَّرَ راکِعاً و َانابَ»، داوود گمان کرد ما او را با این ماجرا آزموده ایم.از این رو، از پروردگارش طلب آمرزش کرد و به سجده و رکوع رفت و انابه کرد (ص /24).
موارد فوق نشان می دهد که انبیاء و اولیاء علیهم السلام از ترک اولی هم به خود می لرزیدند و گریه و ناله می کردند این همان حال توبه است که اگر در انسان ایجاد شود، سخت سازنده و تحول آفرین است.
شخصی خدمت حضرت رسول (ص) آمد و عرض کرد: گناه کرده ام، حضرت او را امر به استغفار نمودند، در پاسخ گفت: توبه کردم ولی باز به گناه سابق برگشتم پیامبر فرمود: هر وقت گناه کردی استغفار کن اما او اصرار کرد که در این صورت گناهان زیاد می شود، رسول اکرم (ص) در پاسخ فرمود: عفو خداوند از گناهان تو بیشتر است: «فلا تزول تتوب حتی یکون الشیطان هو المدحور» (الدیلمی، 1375، ج1، ص107)، در پایان روایت، پیامبر(ص) اشاره مینمایند که اصرار بر توبه، عامل شکست شیطان است.
در «سنن ترمذی» به نقل از پیامبر اکرم(ص) آمده است: «خداوند در مغرب، بابی را گشود که عرض آن، هفتاد سال است (کنایه از وسعت این راه) و تا زمانیکه خورشید از جانب آن (مغرب) طلوع نکند، این باب بسته نمی شود» (ابن سوره، بی تا، ج 5، صص547-546).
روایت دیگر، حدیثی است که «ابوموسی اشعری» از رسول خدا (ص) نقل می کند: «خداوند دست خویش را گشاده گرفته است، برای کسی که در شب سیئه ای مرتکب شده تا روز بعد توبه کند و برای مرتکب سیئه در روز، برای اینکه تا شب توبه نماید و این سنت الهی تا وقتی که خورشید از مغرب طلوع ننماید، باقی است (القشیری النیسابوری، 1987، ج 5، ص296).
3-3- آثار توبه
در قرآن کریم و روایات آثار متعددی برای توبه ذکر گردیده که قابل انقسام به آثار ظاهری و باطنی می باشد، برای توضیح بیشتر این مطلب، آثار توبه را تحت دو عنوان آثار ثبوتی و آثار اثباتی، بررسی می نمائیم:
3-3-1- آثار ثبوتی توبه
آثار ثبوتی آثار معنوی و باطنی توبه می باشد که ذیلاً مواردی از آن را بیان می نماییم:
3-3-1-1- بازیابی شخصیت
انسانی که مرتکب گناهی شده است، چه بخواهد و یا نخواهد احساس سرشکستگی و کوچکی می کند؛ اگر متولیان ترتبیت او را ملامت و تحقیر کنند، این احساس بیشتر می شود و اگر ملامتها ادامه یابد، ممکن است به آنجا برسد که کاملاً احساس کند شخصیت خود را از دست داده است و در این صورت است که به شدت وجود او را برای خانواده و جامعه خطرناک خواهد شد و ممکن است دست به گناه و هر جنایتی بزند؛ چون او احساس می کند همه چیز را از دست داده است. منابع دینی مخصوصاً قرآن تلاش می کنند که با توبه و اظهار ندامت پنهانی شخصیت گنهکار را بازسازی کنند و او را به حالت اول بلکه بالاتر از آن برگردانند؛ لذا قرآن از یک طرف می فرماید: «خداوند توبه کاران را دوست می دارد» ( بقره/ 222).
و از طرف دیگر، به مردم گوشزد می کند که خلافکاران اگر برگشتند، برادران دینی شما هستند«فَاِن تابوُا و َاَقامُوا الصَّلوهَ وَ اتوُ الزَکاهَ فَاِخوانِکُم فِی الدّین»؛ «اگر توبه کنند و نماز را به پا دارند و زکات را بپردازند، برادران دینی شما هستند.»
پیامبر اکرم (ص) فرمود: «التائِبُ مِنَ الذّنبِِ کَمَن لا ذَنبَ لَه »؛ « توبه کننده ازگناه مانند کسی است که گناه انجام نداده است » (العاملی، 1381، ج 1، ص358).
3-3-1-2- محبوب خدا شدن
قرآن کریم می فرماید:
«إنّ اللهَ یُحِبُّ التَوّابینَ و َیُحِبُّ المُطَّهَرینَ»؛ ( بقره/222)«به راستی که خداوند توبه کنندگان و پاکان را دوست می دارد.» خود اظهار دوستی از مقام برتر علاوه بر این که افتخاری است برای محبوب و باعث بازیابی شخصیت گنهکار می شود، برد تربیتی و سازندگی مهمی دارد. به همین جهت، در تربیت فرزندان توجه شده است که نسبت به آنها اظهار محبت شود و همین طور جهت پاک و با عفت ماندن و با نشاط بودن همسر توصیه شده است. که شوهر اظهار محبت کند و بگوید: « دوستت دارم» خداوند متعال با آن عظمتش نسبت به توبه کاران اظهار محبت می کند و اعلام می دارد: « توبه کار دوستت دارم».
3-3-1- 3- بخشش گناهان
اثر مهم توبه بخشیده شدن گناهان انسانی گناهکار است. قرآن کریم میفرماید:« تُوبُوا اِلَی اللهِ عَسَی رَبَّکُم اَن یُکَفِّر عَنکُم سَیِّئاتِکُم»؛ (تحریم/7)
«( ای مؤمنان!) به سوی خدا توبه کنید … امید است خداوند گناهان شما را بپوشاند.»
3-3- 1- 4- تبدیل سیئات به حسنات