دانلود پایان نامه

اتصال متقابل رایانه ها (Telnet)
گفتگو (Chat)
سلسله مراتبی (Gopher)
شبکه جهانی وب (Wide Web Word)
گروههای خبری (Usenet)، دنیای تازه ای را پدید آورده است. در این جهان جدید که جامعه اطلاعاتی نامیده شده است، انتخاب های فکری، تحقیقاتی، آموزشی، تفریحی و شغلی رو به رشد خواهد بود و تجارب الکترونیک، خدمات بهداشتی و پزشکی از راه دور و خدمات تلفن بین الملی از طریق اینترنت جای اشکال سنتی را خواهد گرفت.
بنابراین؛ همان گونه که در تاریخچه ی اینترنت مشاهده می کنیم، متوجه می شویم که این شبکه در آغاز کاملاً وجهه ی نظامی داشته و بعدها بصورت یک ابزار آمادمیک در می آید. این یکی از مواردی است که نشان می دهد دانش و تکنولوژی هیچ گاه در محدودهی کاربران اولیه ای که از آنها انتظار می رود، نمی مانند و ممکن است به گونه ای از آنها استفاده شود که پدید آوردندگان آن در ابتدا، تصوری از آن نداشته اند.
2-3-2. تاریخچه اینترنت در ایران
آغاز دهه ی 90 میلادی آغاز حرکت ایران برای پیوستن به خیل کشورها متصل به شبکه های جهانی است (دوران، 1382: 57). ایران در سال 1993 با پیشتازی مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات از طریق شبکه BITNET و با عضویت در موسسه پژوهش و آموزش اروپا (TERENA) و با همکاری دانشگاه وین در اتریش با اینترنت پیوند یافت. به این ترتیب ایران پس از اسرائیل دومین کشور خاورمیانه بود که به اینترنت می پیوست. این مرکز با اخذ کلاس و 500 آدرس IMP و با استفاده از یک 9600 بایت در ثانیه برخی مراکز دانشگاهی را از طریق خط اختصاصی خود به اینترنت وصل می کرد. مرکز فوق، هنوز هم به کار خود ادامه می دهد و علاوه بر خدمات دهی اینترنت، با تشکیل کلاس، سمینارها و کارگاههای پژوهشی از طریق ارتباط ماهواره ای، کاربران حرفه ای و مدیریت های تخصصی در بخش دانشگاهی، اینترنت را از نظر بنیه علمی تقویت می کند. (آشنا، 1380: 224-223).
یکی از نخستین شرکت های غیر دولتی که خدمات اینترنت به خصوصی پست الکترونیک را در ایران برای بخش خصوصی رواج داد، شرکت ندا رایانه، وابسته به شهرداری تهران بود. این شرکت از سال 1373 آغاز به کار کرد و با عرضه BBC عامه پسند، توجه عمومی را به خود جلب کرد. BBC ندا رایانه با تشکیل مباحثاتی جذاب، خدمات رسانی E-mail و قرار دادن روزنامه همشهری بر روی پایگاه و عرضه ی اینترنت Offlineمهم ترین گام را در تعیمیم فرهنگ استفاده از شبکه و ایجاد یک بازار تقاضا برای خدمات online برداشت.ندا رایانه در ژوئن 1998 اعلام کرد که در آن ماه 5/8 میلیون تماس (hit) با پایگاه خود ثبت کرده است (آشنا، 1380: 224).
شرکت مخابرات داده های ایران (Dci) وابسته به شرکت مخابرات را میتوان مهم ترین عامل بالقوه و در عین حال ماتع بالفعل در راه گسترش اینترنت در چند سال اخیر دانست. این شرکت که از نظر حقوقی وضعیت روشنی ندارد، با بودجه جاری اندکی در سال 1374 تأسیس و به سرعت مدعی انحصار اطلاع رسانی الکترونیکی در کشور گشت. پروژه های گران قیمت سوئیچ های X.25 و شبکه ایراپک –BBC شارع، شبکه صوتی صبا و … علاوه بر ایجاد امکان انتقال داده ها از طریق مراکز مخابرات سراسر کشور با استفاده از یک ارتباط 9600 b/s با Vast 64 از طریق Gulf Net کویت خدمات خود را گسترش داد. در سال 1991، DCI با در اختیار داشتن 2 خط ارتباطی با فرانسه و کانادا، جمعاً 3 مگابایت در ثانیه ظرفیت داشت و در میان مدت برای ظرفیت 44 مگابایت در ثانیه برنامه ریزی کرد. این شکرت دولتی یکی از گران ترین و ناپایدارترین ارتباطات اینترنتی را در کشور عرضه می کند (همان، ص 225-224).
امروزه، بنابر آخرین یافته ها در کل خاورمیانه حدود 17 میلیون و 325 هزار و 900 نفر کاربر وجود دارند که از میزان حدود 4 میلیون و 800 هزار نفر را ایرانیان تشکیل می دهند. تحقیقات موسسه نیلسن نشانگر آن است که در دسامبر سال 2000 میلادی تعداد کاربران ایرانی حدود 25 هزار نفر بوده است. بنابراین؛ کاربران ایرانی در طول 5 سال گذشته حدود 8/18 درصد رشد داشته اند. این در حالی است که میزان رشد استفاده از اینترنت در کل خاورمیانه طی همین مدت تنها حدود 22/8 درصد رشد داشته است (2005، Internet Usage in The Middle East به نقل از صارمی، 1384: 14).
2-3-3. پیامدهای اینترنت و فضای مجازی
شبکه های ارتباطی با سرعت شگفت آوری باعث انتقال اطلاعات و تصاویر در سراسر دنیا شده اند و فواصل فضایی و مکانی که پیش از این بین افراد و سازمان ها در سراسر دنیا وجود داشت را از بین برده و مهارتهای متعددی نظیر انتقال داده ها و ارتباط از راه دور را امکان پذیر ساخته اند. حال درک ما از دنیایی که ماورای گستره تجربه شخصی ما قرار دارد و همچنین درک ما از جایگاه ما در این جهان به شکل روز افزونی توسط شکل های نمادین رسانه ای شده، شکل میگرید. از این رهگذر افق های درک ما به شدت گسترش یافته است؛ زیرا به ضرورت حضور فیزیکی در مکان هایی که رویدادهای مورد نظر رخ می دهند، محدود نمی شود. بنابراین انسان امروزی با دارا بودن رسانه جدید چون اینترنت، افق های جدیدی را پیش روی خود دارد. بدین سان تکنولوژی های نوین اطلاعات، اقصی نقاط عالم را در شبکه های جهانی بر ساخته از ابزارها به یکدیگر پیونده داده و ارتباطات کامپیوتری مجموعه گسترده ای از اجتماعات مجازی را بودجود آورده اند (کاستلز، 1380: 48).
ظهور اینترنت نمونه ای از تحولات تکنولوژی ارتباطی و اطلاعاتی است که تغییرات عمیقی را در عرصه اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی ایجاده کرده است. تا آنجا که حتی منشأ تولید نظریات و مفاهیم جدید در حوزه های محتلف جامعه شناسی، روان شناسی، ارتباطات؛ اقتصاد و بطور کلی علوم انسانی شده است. اینترنت با تسهیل برقراری ارتباط میان دور دست ترین نقاط جهان، کره خاکی را تبدیل به دهکده ای کوچک کرده است؛ دهکده ای که ناخودآگاه نام مارشال مک لوهان را در ذهن تداعی می کند که سالها پیش، از روزی سخن گفته بود که جهان بواسطه پیشرفت های تکنولوژیک ارتباطات به دهکده ای کوچک تبدیل خواهد شد و مردم نه در کشورهای دور دست و با فاصله که گویی در یک دهکده زندگی میکنند.
دکتر سعید رضاعالی ارائه کننده تئوری ((دوجهانی شدن ها)) در تعریف این عصر جدید می گوید: جهان امروز جهانی است که دائماً ((تولیدات خلق الساعه)) و فنا و نابودیهای آنی را خصوصاً در حوزه فرهنگ عامه می پروراند. جهانی است که جامعه انسانی را مواجه با ((دو جهان موازی)) نموده است؛ ((جهان اول: جهان واقعی)) و ((جهان دوم: جهان مجازی)).
جهان اول؛ جهانی است که در ان زندگی و فعالیت اجتماعی عینی جریان دارد. جهان دوم؛ جهانی است که انسان را در مواجهه با ((واقعیت های مجازی)) قرار می دهد. در جهان مجازی؛ انسان با سرزمینی بی مرز و چند فرهنگی و در عین حال برخوردار از ((فضای واحد)) مواجه است. جهان دوم؛ جهانی است با قاعده های خاص و در عین حال خالی از هر نوع قانون و ضابطه عقلانی. جهان مجازی؛ جهانی است که با جهت گیریهای مشخص و در عین حال فارغ از هر گونه جهت گیری ماندگار و هزاران خصیصه متضاد که هم در درون این جهان مشخص شده است و هم در مواجهه با جهان واقعی موجب تولید تضاد، تناقض و امور متزاحم می شود؛ تضادهایی که ضمن بوجود آوردن ظرفیت های جدید و همجنین توسعه قدرت انتخاب، عامل بن بست، سردرگمی و ناکامی های جبران ناپذیر نیز می تواند باشد. بدیهی است که تقسیم بندی جدید جهان و به جهان اول و جهان دوم بر تقسیم بندیهای قدیم جهان به جهان عقب افتاده، در حال توسعه و توسعه یافته مبتنی نیست؛ مبنای تقسیم شمال و جنوب را هم مورد توجه قرار نمی دهد؛ بلکه این تقسیم بندی بر ((واقعیت)) و ((مجاز)) و ((مصداق)) و ((معنی)) است. (عاملی، 1382: 145-144). در واقع در درون این دو جهان، که مانند دوقلوهای به هم چسبیده در تعامل با یکدیگرند و بدون یکدیگر استمرار حیات اجتماعی آنها ممکن نیست، دو واقعیت در جریان است که یکی ((واقعیت طبیعی)) و دیگر ((واقعیت مجازی)) (عاملی، 1383: 53).
افراد در ارتباط با گسترش فراگیر واقعیت مجازی، به دو دسته کلی تقسیم می شوند؛ دسته ای که با این فضا آشنا هستند و عده ای که از این فضا بیگانه اند. متعاقب انفکاک و یا اتصال به این فضاء انتظار می رود دو نگرش نیز بوجود آید. چرا که اساساً این دو جهان دارای خصوصیات و شرایط متفاوتی هستند و لذا هر یک مستلزم شکل گیری شیوه خاصی از حیات و نوع خاصی از نگرش هستند. این تفاوت تا حدی است که دیوید گلرنتر هشدار می دهد: ((ما در آستانه برخورد و جنگ هستیم. بخشی از مردم در حال ساخت سامانه های کامپیوتری به عنوان کلیسه های جامع دوران هستند ، در حالی که سایرین کاملاً با این فضا نامأنوس و بیگانه هستند. این وضع در دل خود بزرگترین خطر تصادم فرهنگی را نهفته حمل میکند)) (هایم، 1998: 33 به نقل از صارمی، 1384:2)
2-3-4. اینترنت به مثابه حوزه ی عمومی
حدود یک دهه است که بسیاری از محققان و ناظران به مطالعه این موضوع می پردازند، که آیا اینترنت خواهد توانست بر حوزه ی عمومی تأثیر گذار باشد. این سلسله مباحث به طور غیر قابل اجتنابی بعد از اجماع در دهه ی 1990 درباره ی وخیم شدن اوضاع دموکراسی شدت بیشتری یافته است. اما اکثریت محققان با خوش بینی بالایی به اینترنت نگاه کرده و امیدوارند که اینرنت تأثیر مثبتی بر وضعیت دموکراسی و مشارکت سیاسی در دنیا داشته باشد به گونه ای که ضعفهای آن را بر طرف کند (دالگرن، 2005: 147).
کرانک با تأکید بر اینکه اینترنت قابلیت تبدیل شدن به حوزه ی عمومی مورد نظر هابرماس را دارد بیان می داردکه حوزه ی عمومی مدنظر هابرماس که مبنای سنجش انحراف حوزه ی عمومی معاصر است، بر اساس تعامل چهره به چهره است؛ درحالیکه فضاهای مجازی امروزین در اینترنت، افراد اتمیزه شده در خانهها و محلهای کارشان را از طریق ارتباطات کامپیوتر محور به همدیگر پیوند داده و فضاهای بحث و گفتگو ی آزاد را بین آنها ایجاد کرده است. اجتماعات مجازی و اینترنتی، جای اجتماعات واقعی را، هر چند نه به طور کامل،گرفته اند.اما ارتباط الکترونیکی نیز جایگزین دیگراشکال کنش متقابل شده است.به نظر می رسدکه گردش دانش و اطلاعات به پربارکردن مباحث و گفتگوکمک کرده وخطوط موازی را با جامعه مدنی ایجادنموده،که در آن برنامه ها ودستورالعملها ریشه در تعاملات چهره به چهره دارند.به همن دلیل شباهتی با برخوردهای انتقادی و بازتابی مد نظر هابرماس درحوزه ی عمومی، در حال شکلگیری است که مبنای آن هنوز در شبکه ی روابط مجازی دسترسی به اطلاعات در اینترنت است” (کرانگ، 2001: 84).
دالگرن، نیز با تأکید بر این مسئله می گوید” با ظهور شبکه اینترنت، تعاملات مدنی به فضای مجازی راه پیدا کرد و ویژگی پراکندگی حوزه ی عمومی تشدید شد؛ صورتهای ارتباطی که پیشتر به صورت ارتباطات یک به چند بود، به صورت تعامل یک به یک، تبدیل شد (دالگرن، 2005: 149).
به اعتقادِ لودر (1997) اینترنت در حد نهایی خود، اجتماعی الکترونیکی است که از شبکه ی وسیعی از شهروندان آزاد و برابر در سطح جهان تشکیل شده است. این شهروندان قادرند درباره ی همه جنبههای زندگی بحث کنند بی آنکه نسبت به کنترل و نظارتهای دولتی و حکومتی هراسی داشته باشند.
به اعتقادِ مور، اینترنت میتواند تبدیل به یک غول سیاسی خفته شود که هماهنگ کردن تظاهرات، تسهیل طرح بحثهای راهبردی، افزایش تعداد رأی دهندگان، پخش گزارشهای سانسور شدهی رسانههای جمعی و غیره را عهده دار شود. قدرت اینترنت برای سازماندهی توده ی منتقد جهان واقع، آزمایش و تشریح شده است (مور، 1383: 92- 91).
آلینتاتورنتون جنبه‏های امیدوارکننده ی اینترنت به عنوان احیاکننده ی حوزه ی عمومی را چنین برمی‏شمارد: