دانلود پایان نامه
علاوه بر این سیگار هم خود اعتیاد آور است. «دروازه ورود» به مصرف مواد و نیز رفتارهای پر خطر نیز می باشد. 95 درصد معتادان قبل از اعتیاد سابقه ی مصرف سیگار داشته اند. از طرفی در سالهای گذشته ثابت شده ترک مصرف مواد مخدر مشکل ، گران و دشوار است و حتی مؤثرترین درمان ها بازگشت بالایی داشته است. در چنین شرایطی اهمیت و پیشگیری در این است که به طور منطقی جایگزین درمان شود. چنان چه از سالهای 1970 به بعد فعالیت های جوامع بهداشتی به پیشگیری از مصرف و اعتیاد معطوف شده است.
امروزه مصرف مواد مخدر از سنین زیر 18 سال و در دوران نوجوانی شروع کرده اند. هر چند آمار دقیقی در مورد شیوع مصرف مواد مخدر در نوجوان ایرانی وجود ندارد. اما مطالعات موجود نشان می دهد که مصرف مواد مخدر در مقایسه با 10 سال گذشته رشد فزاینده ای داشته و از 10 درصد به 17 درصد رسیده است. احترامی کارشناس پیشگیری از اعتیاد سازمان بهزیستی رشد مصرف سالانه مواد مخدر را به 2/1 درصد و سن شروع مصرف را حدود 13 تا 14 سالگی اعلام نموده اند.
در پژوهشی در کشور 1/95 درصد دانش آموزان سال اول راهنمایی اظهار داشته اند که مصرف سیگار را از نزدیک مشاهده کرده اند. این پژوهش همچنین نشان داد که 11 درصد از دانش آموزان سال اول راهنمایی در یک سال گذشته سیگار مصرف کرده اند. (طارمیان ، 1380)
برسی کشوری سلامت روانی ، اجتماعی نوجوانان 19-10 ساله ایرانی سال 79 وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی نشان داد که میانگین استعمال دخانیات در پسران و دختران شهر و روستا در گروه سنی (14-10) 11% و در سنین (19-15) 12% می باشند.
با توجه به این تحقیق در سنین 18-11 سال حدود 10 میلیون دانش آموز حدود یک میلیون مبتلا به دخانیات است. نتایج تحقیق دیگر نشان دادند که 70 % افرادی که مواد مخدر مصرف می کنند زیر40 سال بوده و اولین بار سیگار کشیده اند و در همین 24- 15 سال مصرف آن را تجربه کرده اند.
اهمیت این مسئله زمانی بیشتر می شود که بدانیم افرادی که مواد مخدر را خیلی زود شروع می کنند خیلی سخت تر می توانند آن را ترک کنند.
با توجه به جوان بودن جمعیت کشور ، 30 میلیون نفر زیر 20 سال که از این تعداد نزدیک به 17 میلیون در دوره های آموزشی به تحصیل اشتغال دارند ، با استفاده از برنامه ها و روش های گوناگون پیشگیری مدرسه محور مانند آموزش مهارتهای زندگی می توان آن ها را از خطراتی که زندگیشان را تهدید می کند محافظت نمود .
والیانی در مورد نقش آموزش مهارتهای زندگی در پیشگیری از سوء مصرف مواد مخدر در نوجوانان و جوانان شهر اصفهان می نویسد: آموزش مهارتهای زندگی به میزان آگاهی گروههای مختلف و احتمال گرایش جوانان و نوجوانان به اعتیاد مؤثر بوده است. (والیانی ، 1382)
الگوهای خانوادگی نقش بسیار مهمی در اعتیاد نوجوانان و جوانان دارد و والدین سیگاری با معتاد به الکل این رفتارها را به فرزندشان آموزش می دهند. بنابر آن چه گذشت پیشگیری از مصرف نا به جای مواد مخدر به مسلمانان واجب است و هر یک از افراد جامعه باید به سهم خود در احترامات پیشگیرانه شرکت کنند. (سعدی ، 1376،ص 30)
همچنین واحد مدیریت تداوم آموزش چنین نتیجه نگرفته است که ما پس از آموزش فراگیران در خراسان ، سیستان بلوچستان ، کرمان ، خوزستان 99 درصد نسبت به مواد مخدر و اعتیاد و راههای مبارزه با آن افزایش یافته است.
نتایج تحقیقات مختلف نشان می دهد که عدم آگاهی والدین از شیوه های برخورد صحیح با فرزندان در بسیاری موارد علت لغزش ، انحراف و ناهنجاری در آنان می باشد .
همچنین روابط بین زن و مرد در حفظ سلامت و بهداشت روان آن ها و تأمین امنیت و آرامش در خانواده بسیار مهم است که با این امور با برگزاری دوره های آموزشی برای خانواده ها می تواند مؤثر واقع شود. بوتوین در تحقیق خود اعلام می کرد که برنامه آموزشی با تداوم 5/6 سال حاکی از اثر بخش برنامه آموزش مهارتهای زندگی در کاهش مصرف مواد بوده است. (بوتوین ، 1994)
راستا محققان مختلفی به ارائه برنامه های پیشگیری جامع و متنوع پرداخته اند که به طور مختصر به برخی از آنها می پردازیم: بوتوین و همکاران طی مطالعاتشان به این نتیجه رسیدند که آموزش مهارتهای زندگی به پیشگیری از اعتیاد ، نقش مؤثر داشته است.
اهداف این طرح کاهش میزان به روز مصرف سیگار و الکل و حشیش در بین دانش آموزان مقاطع اول و دوم متوسطه با استفاده از آموزش هایی رهبری شوند. توسط گروه هم سالان می باشند نتایج این تحقیق ، ضرورت آموزش مهارتهای زندگی در جهت عزت نفس ، کاهش مصرف مواد مخدر را پیشنهاد می کند.
لذا در این تحقیق حاضر محقق نیز به دنبال سنجش میزان تاثیر آموزش مهارتهای زندگی در کاهش گرایش به مواد مخدر در بین دانش آموزان مقطع متوسطه می باشد.
اهمیت و ضرورت مسئله
مهارت های زندگی چیست؟
امروزه علی رغم ایجاد تغییرات عمیق فرهنگی و تغییر در شیوه های زندگی ، بسیاری از افراد در رویارویی با مسائل زندگی فاقد توانایی لازم و اساسی هستند و همین امر آنان را در مواجهه با مسائل و مشکلات زندگی روزمره و مقتضایات آن آسیب پذیر نموده است پژوهش های بی شماری نشان داده اند که بسیاری از مشکلات و اختلالات روانی- عاطفی ریشه های اجتماعی دارند.
در سال 1993 م. به منظور ارتقای سطح بهداشت روانی و W.H.O با توجه به این امر سازمان بهداشت جهانی پیشگیری از آسیب های روانی اجتماعی ، برنامه ای جامع را با عنوان «آموزش مهارت های زندگی» تدارک دید. از آن زمان به بعد این برنامه در کشورهای زیادی اجرا شده و مورد بررسی قرار گرفته و به نظر می رسد که یک برنامه جامع بین فرهنگی باشد. آموزش از کسب دانش شروع شده و تا تبدیل آن به یک نگرش و ظهور آن به صورت رفتار ادامه می یابد.
گرایش جوانان به سمت انواع مواد صنعتی و شیمیایی زنگ خطری است که جامعه را تهدید می کند.
کشف نمونه های زیادی از آمپولها ، قرص ها و پودرهای مختلف با اسامی گوناگون اصلی و تجاری و معامله آنها در بازار غیر قانونی در تهران و شهرستانها بیانگر این واقعیت تلخ است که تا تقاضا وجود داشته باشد عرضه مواد نیز جریان خواهد داشت. و این در حالیست که اثرات این قبیل مواد ، به مراتب خطرناک تر و ویرانگر تر از مصرف تریاک ، شیره و … می باشد.
مصرف کاغذ های آغشته به LSD (معروف به اسید) ، آمپولها بویژه مور فین با نام های تمجیزک ، جس نور و … و عرضه مواد مجهول و ناشناخته با عنوان قرص کوکائین در مناطق شمالی تهران ، مصرف اکستازی (معروف به X) در پارتی های شبانه و انواع و اقسام آمفتامین ها تماماً از جمله تهدیدهای جدی تلقی می گردد که مستلزم عنایت ویژه توسط مسئولین سیاست گزاران و برنامه ریزان کشور می باشد. در همین راستا ضرورت آموزش های عمومی و تخصصی بیش از پیش احساس می شود. مسلماً جامعه آماری ما 19 میلیون دانش آموز است که بنا به دلایل مختلف منجمله حس کنجکاوی ، تعامل با دنیای خارج از طریق وسایل ارتباط جمعی و رسانه ای ، فقدان شناخت لازم در خصوص مواد اعتیاد آور ، ضعف در تصمیم گیری بالاخص در زمان تعارف از سوی دوستان ، میل به کسب نتیجه از طریق تجربه شخصی در خصوص پدیده های مجهول و… بیشتر در معرض خطر هستند. (صرامی ، 1382 ، ص 8)
بنابراین ضرورت آموزش مهارتهای زندگی انکار ناپذیر است. پیشگیری از اعتیاد ، یعنی به کارگیری اقداماتی که منجر به کاهش ابتلای افراد به اعتیاد می شود. پیشگیری شامل اقداماتی است برای کاهش عواملی که افراد را در معرض خطر قرار می دهد و افزایش عواملی که افراد را از مصرف مواد حفظ می کند. بنابراین ، شناسایی کامل این عوامل در هر منطقه ، به مؤثر بودن فعالیتهای پیشگیری کمک خواهد کرد.
مهم ترین شیوه های پیشگیری عبارتند از:
آموزش دادن و آگاه کردن جامعه از خطرات و مضرات مواد.