بررسی مبانی و مصادیق زندان در حقوق اسلامی- قسمت ۱۱

گفتار اول: حبس مرتد

مردی که مرتد باشد با استناد به روایتی که در کتاب اصول کافی دکر شده است کشته می شود ( ولی زن مرتد به حبس ابد محکوم می شود )

۱- علی ابن ابراهیم عن ابیه عن ابن محبوب عن غیر واحد من اصحابنا عن ابی جعفر و ابی عبالله فی المرتد یستتا-فان تاب والاقتل والمراه اذا ارتدت عن الاسلام استتیب فان تابت والاخدت فی السجن و ضیق علیها فی حبسها[۱۶۷] از امام باقر علیه السلام و امام صادق علیه السلام روایت شده است از مرتد خواسته می شود توبه کند اگر توبه کرد رها می شود وگرنه او را می کشند و اگر زن از اسلام برگشت از وی می خواهند که توبه کند اگر توبه کرد و بازگشت رها می شود وگرنه به زندان ابد با اعمال شاقه می افتد.

۲-الحسین بن سعید قال : قرات بخط رجل الی ابی الحن الرضاع: رجل ولد عن الاسلام ثم کفر واشرک و خرج عن الاسلام هل یستتاب او یقتل و لا یستتاب ؟ فکتب : یقتل.

حسین بن سعید گفت :خواندم نامه شخصی را که به امام رضا نوشته بود، مردی مسلمان به دنیا آمده آنگاه کفر و شرک ورزیده و ار اسلام خارج شده است آیا از او خواسته می شود توبه کند یا کشته شود و از او درخواست توبه نمی شود؟ امام رضا نوشت کشته می شود.

حکم زن مرتد

علی بن ابراهیم عن ابید عن اصحابنا عن حمار عن ابی عبدالله علیه السلم قال لا یغلد فی السجن الا ثلاثه: الذی یمثل والمراه ترتد عن الاسلام والسارق بعد القطع یدوالرجل 

امام صادق علیه السلام می فرماید : زندان ابد برای ۳ نفر می باشد کسی که مثله کند ، زنی که از اسلام بر گردد و دزدی که پس از قطع دست و پایش به دزدی دست بزند.

ارتداد ۲ قسم است:

مرتد فطری :کسی است که از پدر و مادر یا یکی از آنها مسلمان باشد، به دنیا آمده باشد و پس از بلوغ ، از اسلام برگردد که اگر مرد باشد توبه کرده والا کشته می شود ولی اگر زن باشد اگر بعد از توبه خواستن توبه نکند حبس ابد می شود .

مرتد ملی: کسی است که پدر و مادر یا یکی از آنها مسلمان نباشد و بعد از بلوغ از اسلام برگردد در این صورت اگر مرد هم باشد زندانی می شود البته بعد از اینکه به او مهلت می دهند که توبه کند و اگر توبه نکرد حبس می شود.

دیدگاه فقها درباره ارتداد و حبس مرتد

۱-شهید اول : اگر کسی که کافر است و بعداً ، از اسلام برگردد کشته نمی شود بلکه توبه داده می شود و توبه

دادن او واجب است .[۱۶۹]

۲-شیخ طوسی : ارتداد بر ۲ نوع است .نوع اول در جایی است که به فطرت اسلامی متولد شود و اگر از اسلام برگشت قتل بر او واجب است.نوع دوم در مورد کافری است که اسلام بیاورد و بعداً از اسلام برگردد در اینجا توبه داده می شود و اگر توبه نکرد کشته می شود و توبه دادن او واجب است.

۳- قاضی ابن براج : زنی که از اسلام برگشته واجب القتل نیست بلکه توبه داده می شود اگر توبه نکرد حبس ابد می شود و در اوقات نماز کتک می خورد و در خوردن و آشامیدن در تنگنا قرار می گیرد.

۴-امام خمینی (ره): زن مرتد کشته نمی شود اگرچه فطری باشد بلکه حبس ابد می شود و در اوقات نماز کتک می خورد و در مایهتاج زندگی بر او سخت می گیرند و توبه وی پذیرفته می شود اگر توبه کرد از زندان آزاد است.[۱۷۰]

۵-آیه الله خویی : اگر زن مرتد شد گر چه فطری باشد کشته نمی شود . از شوهرش جدا می شود ، و عده ی طلاق می گیرد و توبه داده می شود اگر توبه کرد قبول می شود وگرنه به حبس ابد می افتد و در اوقات نماز کتک می خورد ، و به کارهای سخت وادار می شود و تنها به اندازه سر رمق به او آب و غدا داده میشود و بر او لباس های خشن می پوشانند.[۱۷۱]

دیدگاه فقها عامه در حبس مرتد

۶- ابو یوسف : اما زن اگر از اسلام برگشت حکمش مخالف حکم مرد است . در مرتده قول عبدالله بن عباس را عمل می کنیم زیرا ابو حنیفه حدیث کرد برای من از ابن نجود از ابن رزین از ابن عباس رضی الله عنهم که گفت: زنها هرگاه از اسلام بر گردند کشته نمی شوند ولی حبس می شوند و به اسلام ، دعوت و اجبار می شود .

۷-ابن قدامر : خرقی گفته است هر مرد یا زن بالغ و عاقل که ار اسلام برگردد ۳ روز به اسلام دعوت می شود و در فشار قرار می گیرد اگر برگشت پذیرفته می شود وگرنه کشته می شود.[۱۷۲]

۸- جزیری : شافعیه ، مالکیه و حنابله گفته اند :زنی که مرتد شده حکمش مثل مرد است پس واجب است پس از گفتن ۳ روز توبه داده و اسلام به عرضه شود چون خون او به واسطه اسلام محترم بوده است .

حبس زن مرتده

در این باره روایاتی وجود دارد، از جمله روایتی که کلینی (ره) نقل نموده است:

والمراه اذا ارتدت عن الاسلام استتیبت فان تابت و رجعت و الا خلدت فی السجن و ضیّق علیها فی حبسها.[۱۷۳]

اگر زن از اسلام برگشت از وی می خواهند توبه کند، اگر توبه کرد و بازگشت (رها می شود) و گرنه به زندان ابد می افتد و بر او سختگیری می شود. مراد از، در تنگنا قرار دادن و سختگیری بر زن مرتد در زندان چیست؟ با توجه به چند روایت دیگر در همین زمینه، معنای آن روشن می گردد:

در کتاب تهذیب الاحکام این روایت از امام صادق(ع) درباره زن مرتد نقل شده است:

لا تقتل و تستخدم خدمه شدیده و تمنع من الطعام و الشراب الا ما یملک نفسها و تلبس خشن الثیاب و تضرب علی الصلوات.

کشته نمی شود بلکه او را به کاری سخت وا می دارند و به او غذا و آب به اندازه ای می دهند که زنده بماند (قوت لا یموت به اندازه ای که رمق و نا داشته باشد) و لباس زبر بر او می پوشانند و به وقت نمازها زده می شود.

مرحوم مجلسی فرموده است: این روایت صحیح است.

پس قول به عدم قتل مرتده و حبس و زدن او در اوقات نماز از مسائل اجماعی و مورد اتفاق امامیه است.

آراء فقهای عامه در خصوص زن مرتده

عده ای از فقهای عامه با نظر فقهای امامیه در این مسئله هماهنگ هستند؛ مانند ثوری و دیگران از اهل کوفه و سمرقندی و ابوحنفیه. شافعیه، مالکیه و حنابله گفته اند: زنی که مرتد شده حکمش مثل مرد است، پس واجب است پیش از کشتن، سه روز توبه داده شده و اسلام بر او عرضه شود؛ چون خون او به واسطه اسلام محترم بوده است.

مالکیه: زن مرتد اگر شیرده باشد، کشتن او به تاخیر می افتد تا شیر کودکش کامل شود.

حنفیه: زن مرتد، کشتن او واجب نیست بلکه زندانی می شود و کتک می خورد.

و این که گفته شده: رسول الله (ص) یک زن مرتد را کشت، گفته شده: آن حضرت به صرف ارتداد او را نکشت، بلکه چون آن زن ساحر و شاعر بود و پیامبر را هجو می کرد و سی پسر داشت که همگی را برای جنگ با رسول الله تشویق می کرد، پیامبر (ص) به این دلایل او را کشت.

البته حبس ابد واجب است تا اسلام بیاورد یا بمیرد و روزانه ۳۹ تازیانه می خورد و این در حقیقت، نوعی کشتن است؛ زیرا تازیانه روزانه و پی در پی منجر به مرگ می شود. علت وجوب حبس این است که زن پس از اقرار، از ایفای جق خداوند متعال خود داری کرده است و برای الزام به ایفای حق الناس چنین عمل می شود.

در اینجا این سوال مطرح می شود که آیا زن مرتد، حتی اگر توبه کند باز هم تا ابد در زندان می ماند؟ این مسئله اختلافی است. برخی از فقهای شیعه مانند شهید ثانی قائلند به اینکه زن مرتده محکوم به حبس ابد می شود و توبه اش پذیرفته نمی شود گرچه توبه نماید. این حکم خلاف نظر مشهور فقهای شیعه می باشد بر اساس نظر مشهور، اگر زن مرتد توبه نماید، توبه اش پذیرفته شده و از زندان آزاد می گردد.

گفتار دوم: حبس باغی، طاعی و یاغی (بغی)

منبع فایل کامل این پایان نامه این سایت pipaf.ir است