استفاده از اینترنت و منابع مالی بانکها

دربانکداریسنتیدستورانتقالوجوهبااستفادهازاسنادکاغذیصورتمیگیرد .بهعلاوهجهتپردازشاطلاعاتازنظرعملیاتیبهنیروهایزیادینیازاست.یکیازمعایب بانکداریسنتیتاخیرموجوددرپردازشچکهامیباشد،دراینزمینهبانکهامیبایستیبابکارگیریامکاناتمناسباینتاخیررابهحداقلممکنبرسانند(شیخانی، 1379). درواقعسیستمهایمالیتجارتبرجریانپیچیدهاسنادکاغذیمتکیهستند،اینحالتبسیارکند،پرهزینهوپرخطااست .اسنادکاغذیبرایبانکها،مشتریانومحیطیکموضوعپرهزینهونوعیاسرافمیباشد(ویر ، 2007).
2-2-5-4-1-2 بانکداری دو گانه
بانکهای دوگانه با توجه به ساختاری که انتخاب کردهاند، به خوبی میتوانند با انعطافپذیری بالا و سرعت مناسب خدمات بانکی را در دو فضای سنتی و الکترونیکی پاسخ دهند. بانکداری دو گانه به مشتریان این امکان را میدهد که سطح گستردهای از نقل و انتقالات وجوه و اطلاعات را به شیوه سنتی و الکترونیکی انجام دهند. در آغاز بخش غیر فیزیکی بانهای دو گانه، به شکل گستردهای تنها به عنوان واسطه اطلاعات در بانکهایی به کار برده میشد که محصولات و خدمات بانکی را به صورت غیر مستقیم( خارج از فضای شعبه) ارائه میدادند. با پیشرفت فنآوری و رواج استفاده از اینترنت در صنعت بانکداری، بانکها دامنه فعالیتهای اینترنتی خود را افزایش دادند که به معنای پررنگ شدن بیشتر سهم بخش غیرفیزیکی نسبت به بخش فیزیکی بود. بانکداری بخش فیزیکی بیشتر با یک دید محافظهکارانه سعی مینماید به شیوههای مختلفی هزینههای بانک را کاهش دهد. در صورتی که بانکداری مبتنی بر بخش غیرفیزیکی ضمن ارائه جامع خدمات بانکی در فکر توسعه و تحول بر مبنای جلب رضایت مشتری و افزایش درآمد بر مبنای ارائه خدماتی است که در قبالش کارمزد دریافت میدارد. بنابراین در بانکداری مبتنی بر بخش غیرفیزیکی هرچند که کاهش هزینههای بانکی مورد توجه قرار میگیرد بر رشد درآمد بانک از طریق ارائه خدمات متنوع و کارمزدها تآکید میگردد. در برخی کشورها حضور این دو بخش در بانکداری تنشهایی را برای مشتریان ایجاد نموده است( ریس و دیگران ، 2011).
2-2-5-4-2 زیرساختهای فرهنگی
یکی از زیر ساختهای مورد نیاز جاری شدن فنآوری زیرساختهای فرهنگی و اجتماعی آن است. جامعه باید به کارگیری تکنولوژی و شیوه فرهنگ استفاده از آن را داشته باشد.
فرهنگ در ارتباط با ایجاد و توسعه تکنولوژی در دو سطح مطرح است: 1- فرهنگ عمومی 2- فرهنگ تکنولوژی. فرهنگ عمومی به طور کلی بستری است که در آن تجربهها، الگوها، قالبهای رفتاری، ذهنیتها، ارزشها، هنجارها، کدها و نمادها شکل میگیرند که به نوعی بر فعالیتهای عملی و تکنولوژی تأثیر میگذارند. این مجموعه میتواند توسعه تکنولوژی را تسهیل و حمایت کند یا آن را کند یا آن را کند و متوقف نماید.
فرهنگ تکنولوژی از مجموعه عناصری ترکیب یافته است که راه را برای علم و تکنولوژی هموار میسازد و ظرفیتهای به کارگیری و جذب تکنولوژی و خلق و توسعه تکنولوژی نوین را در سازمان ارتقاء میبخشد. به طور کلی، فرهنگ تکنولوژی، فرهنگی است نو و بسیار پویا که محصول آمیزش و برخورد فرهنگهاست. فرهنگ تکنولوژی به طور خاص دارای عناصری است که بیشتر به صورت مجموعهای از ارزشها و باورها با یکدیگر رابطهای تنگاتنگ داشته و یکدیگر را تقویت میکنند. برخی از عناصر این فرهنگ عبارتند از:
شناخت، کشف و نوآوری 2- تغییر و تغییرپذیری 3- اهمیت فرد در سازمان 4- کار، فعالیت و روحیه تلاشگری 5- حمایت از زمان و وقتشناسی 6- روحیه تیمی و کارگروهی 7- انتقادپذیری 8- نظمپذیری و ضابطهگیری 9- انگیزه پیشرفت 10- بهادادن به کیفیت در همه امور 11- وجود ذهنیت بهرهوری و کارآیی 12- نوآوری و خلاقیت 13- بها دادن به اطلاعات 14- آیندهنگری و دوراندیشی 15- بهادادن به یادگیری و آموزش 16- فرهنگ تولید در برابر فرهنگ مصرف(گلستان، 1382).
به طور کلی فرهنگ مردم در استفاده از سیستمهای بانکداری و همچنین فرهنگ سازمانی بانکها و مؤسسات مالی در ارائه خدمات الکترونیکی ( از جمله : onlin، بانکداری اینترنتی، استفاده از خدمات بانکی از طریق تلفن همراه و دستگاههای خودپرداز) به این دلیل این که باعث میگردد منابع مالی با حجمی بسیار بیشتر از گذشته و سرعتی بالا انتقال یابد نقش مؤثری در تجهیز منابع مالی بانکها دارد.
2-2-5-4-3 دستگاههای خودپرداز
دستگاههای خودپرداز شیوهای در بانکداری بخش غیرفیزیکی هستند که در آنها بسیاری از امور بانکی از طریق برنامه یا نرمافزار نصب شده بر روی آن، انجام میگیرد. یا به عبارت دیگر میتوان گفت که ماشینهای خودپرداز، بانک فشردهای است که در کسب و کار روزمره بهکار گرفته میشود و این دستگاه به طور قابل توجهی در مکانهای تجاری غیربانکی و بانکی از جمله هتلها، فروشگاهها و یا در مکانهای تجاری که مراجعهکننده زیادی دارند، قابلیت نصب دارد. مشتریان با در دست داشتن کارت و وارد کردن شماره رمز خود، میتوانند بسیاری از نیازهای بانکی خود از قبیل دریافت پول، پرداخت پول، قبوض برق، تلفن و گاز، حواله وجه به حساب دیگری، دریافت وجه چک یا پرداخت وجه آن و ….را انجام دهند. آنچه که در تعریف ابتدایی دستگاههای خودپرداز مدنظر قرار گرفته بود، تنها خدمت پرداختکنندگی این دستگاهها بود در واقع نسل اولیه این دستگاهها هم قادر به ارائه خدمات وجه بود. اما با پیشرفت تکنولوژی و گسترش خدمات بانکی، با برنامهنویسی متخصصان امکان ارائه سایر خدمات بانک نیز از طریق این دستگاهها ممکن شد. در ایران میتوان قبوض و غیره و یا به حساب دیگری پول حواله کند(حسنزاده و فروغ پورفرد1382).
بارزتریننمودتحولاتخدماتبانکیبرمبنایفنآوری هاینویناستفادهازدستگاههایخودپردازاست . علترشدسریعبکارگیریدستگاههایخودپردازرامیتواندرمقبولیتروزافزونآنهادرمیانمشتریانجستجوکرد. درکنارچنیناستقبالیاستکهبانکهاومؤسساتمالیواعتباریعلیرغمهزینههایزیادخریداری،راهاندازیونگهداریآنهاهمچنانعلاقمندبهتوسعهآنهاهستند. دراینبینعدمتوجهومدیریتدرمحلاستقراروتعدادایندستگاههامیتوانددرعدمموفقیتچنینسیستمهاییتأثیرگذارباشد.بدینمنظورپهنهبندیمناطقمستعداقتصادیباتوجهبهمعیارهایمؤثردراینزمینهمیتواندمدیرانوبرنامهریزانبانکهاومؤسساتمالیواعتباریرادربررسیوضعیتموجودآنهادربرابرسایررقباوانتخابشعباستقراروتعدادایندستگاههایاریرساند( فرجیسبکبار، 1391 ).
مشتریانبهدلیلشلوغیبانکهاترجیحمیدهندازخدماتخودپردازهابهجایمراجعهبهدرونشعببانکاستفادهکنند.لیکنآنانزمانیخدماتدستگاههایخودپردازرابهتماسباکارکنانترجیحمیدهندکهایندستگاههابهدرستیکارکنندودرمکانمناسباستقراریایند) بامدادورفیعی، 1387). جایگاه مناسب،نقشقابلتوجهیدرافزایشمقبولیتماشینهایخودپردازنزدمشتریاندارد . بهعلاوهجایگاهمناسبمیتواند شرایطمطلوبیرا،همازبعد پولیوهمازبعدغیرپولی،برایبانکفراهمآورد .بهعنوانمثال،جایگاهمناسباینماشینهاارتباطتنگاتنگیباافزایشتوانبانکدربسطوتوسعهفعالیتها،ارائهخدماتبهتربهمشتریان،افزایشمیزانسودآوریوکاهشهزینههایمختلفارائه خدمتدارد(فوکردی،1384). تئوریمکانی برایاولینبارتوسطآلفردوبردرسال1909مطرحگردید،وینحوهقرارگیرییکانبارکالارابهنحویدرنظرداشتکهمیزانفاصلهمکانیبینانبارکالاومشتریانکالابرابرباحداقلممکنباشد. اینمسألهدرسال1956توسطایزاردبابررسینحوهپراکنشواحدهایصنعتیوکاربریهایارضیموردتکمیلقرارگرفت. مطالعاتمکانیازجملهمسایلمهمدرحفظشرایطبهینهخدماتیورقابتیاستکهتوجهبهآنسببکاهشهزینههاوموفقیتواحدهایصنعتیمیشود.یکمسألهمکانی،عبارتاست”چگونگیتخصیصمنابعمحدودفضایجغرافیایی ” کهدرشکلسادهآنیکیاچندمرکزخدماتی “سرویسدهندهها” بهمجموعهایازمتقاضیان “مشتریان “موجوددرحوضهنفوذخودخدماتعرضهمیکنند) مارگریت ، 1989)
آمارهای ارائه شده از طرف بانک ها نیز گواهی بر این ادعاست که تراکنش برداشت وجه، بالاترین رتبه را در بین خدمات بانکی و بین بانکی دارد. لذا با توجه به میزان تقاضا و پتانسیل بالایی که این دستگاه ها در جذب تراکنش هایی مانند برداشت وجه دارند، می توان ادعا کرد که راهبری هوشمند و مدیریت بهینه این دستگاه ها می تواند منبعی برای کسب درآمد و توسعه کسب و کار بانکی، توسط بانک ها و موسسه های مالی متولی آن باشد(فوکردی، 1384).
2-2-5-4-4 دستگاه pos
این دستگاه بهوسیله کارتهای هوشمندویامغناطیسی فعال شده ومبلغ موردنظردارنده کارتهای مذکورراازمانده حسابهای موجودبرروی کارت اضافه ویاکسرمینماید(برای این دستگاه وظایف دیگری نیز درنظرگرفته شدی است).لازم به ذکراست ازاین دستگاه درفروشگاههاومراکزخریدنیزاستفاده میشودودارندکان کارتهای مزبوربدون نیازبه حمل پول میتوانندوجه خریدهای خودراازطریف آن پرداخت نمایند(توتونچیان،1390).
2-2-5-4-5 تلفنهمراه بانک
دربانکداریموبایل،ارتباطبینمشتریوبانکبوسیلهگوشیموبایلوازطریقشبکهتلفنسیاربرقرارمیشود.مشتریاندراینروشبایدبهیکگوشیموبایلوسیمکارتمجهزباشند.مرکزاطلاعاتبانکبایدیکارتباطقویودائمباشبکهسلولیتلفنهمراهداشتهباشدتابتواندبهدرخواسترسیدهازطرفمشتریراپاسخدهد.نرمافزارهایخاصینیزبایددرمرکزاطلاعاتبانکفعالباشندتابتواند. سیگنالهایتلفنهمراه و SMSدرخواستمشتریرادریافتوپسازعملکردوتراکنشهایلازمپاسخرابه گوشیموبایلمشتریارسالنماید.
2-2-5-4-6 اینترنت بانک
دربانکداریاینترنتیبرایمشتریانیکدستگاهرایانهشخصی،مودمویکارتباطاینترنتلازماستتابتوانندبهبانکدسترسیوبهانجامعملیاتبانکیبپردازند. درمرکزاطلاعاتبانکعلاوهبرسختافزارونرمافزار،یکارتباطپرسرعتاینترنتنیازاست. درایننوعبانکداریبرنامههایکاربردیمبتنیبروبهستند. مشتریانبااستفادهازنرمافزارهایمرورگروب وازطریقاینترنتبهسیستممرکزیبانکمتصلشدهوبهانجامعملیاتمیپردازند. ارتباطاینترنتمرکزاطلاعاتبانکبایدبصورتدوطرفهرفتوبرگشتبودهوازلحاظپهنایباندامکانسرویسدهیسریعبهتعدادمشتریانمتصلراداشتهباشد .دراینروشعلیرغمسادگیوکمهزینهبودن،امنیتسیستمازدرجهاهمیتبالاییبرخوردارمیباشد. زیراتمامینقلوانتقالاطلاعاتبینمشتریوبانکازطریقاینترنتانجاممیپذیرد،درصورتیکهاقداماتامنیتیکاملوهدفمندیدراینخصوصصورتنپذیرد،ایناطلاعاتمیتواندتوسطاشخاصغیرمجازدریافتومورداستفادهقرارگیرد. بههمیندلیلازپروتکلهایمختلفرمزنگاریوکشفرمزوایجادتونلهایاطلاعاتیدراینترنتاستفادهمیشود. ازآنجاکهدراینروشبسترارتباطی،اینترنتاست،لذامشتریمیتواندازهرنقطهدنیاوتنهابابرقرارییکارتباطمحلیاینترنتیوحتیازطریقایستگاههایکاریکافینتهابهمرکزاطلاعاتیبانکمتصلوعملیاتبانکیخودراانجامدهد.
2-2-5-4-7 تلفنبانک
تلفنبانک سرویسیاستکهبااستفادهازیکخطتلفن میتوان برخی از خدمات بانکی را انجام و یا حسابها را کنترل یا مدیریت نمود. در سیستم تلفنبانک امکانات موجود به چهار بخش عملیات بانکی، کارت، چک و تنظیمات تقسیم میگردند.