دانلود پایان نامه

4- راهنمای تشخیص و طبقه بندی
راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM)
DSM، نظام چندمحوری است، به این معنی که هر فرد مبتلا به اختلال روانی را می توان براساس پنج محور کارکردی مختلف که هرکدام نماینده ی جوانب گوناگونی از زندگی شخص اند، بررسی کرد. همانطور که پیشتر گفته شد محورهای یک و دو نماینده ی نشانگان بالینی اند. محور سوم عوارض پزشکی عمومی را پوشش می دهد که ممکن است رفتار فرد را تحت تاثیر قرار دهند. محور چهارم مشکلات روان شناختی و محیطی مانند رویدادهای ناخوشایند زندگی را پوشش می دهد. محور پنجم، ارزیابی عمومی از کارکرد روانی، اجتماعی و شغلی فرد است. در اینجا به ترتیب برهریک از این موارد نظر می افکنیم، اما توجه داشته باشید که فقط سه مورد اول برای تشخیص اجباری است. هرچند با درنظر گرفتن همه ی محورها در جریان ارزیابی بالینی احتمال خطا کمتر خواهد شد.آشکار است که نمی توان همیشه ارتباط نزدیکی بین کارکرد عمومی (محور پنجم) و نشانه های بیماری برقرار ساخت. برای نمونه، اضطراب بسته به طبیعت شغل فرد ممکن است به کارآمدی شغلی شخص آسیب برساند یا نرساند.
محورهای اول و دوم گروه های عمده عوارض بالینی را دربر می گیرند. فهرستی از این موارد را می توان به ترتیب در جدول های 2-1 و 2-2 مشاهده کرد. محور اول نشانگان حاد و محور دوم شرایط مزمن تر را زیر پوشش قرار می دهد که می توانند علت صالی نشانگان محور اول باشند یا جداگانه بروز یابند. این امکان وجود دارد که فرد از هر دو محور بصورت همزمان اختلالی را داشته باشد. برای مثال اختلالات خوردن و عقب ماندگی ذهنی می توانند جداگانه یا با هم بروز یابند. محور دوم به دو مقوله تقسیم می شود: اختلالات شخصیتی و عقب ماندگی ذهنی . هر دو مشکلات مزمنی اند که ممکن است علت اصلی نشانگان محور اول باشند. اختلالات شخصیتی، شیوه های درازمدت، انعطاف ناپذیر و کژسازگارانه ای از رفتارند که موجب ایجاد تنیدگی و آسیب رسیدن به کنش وری فرد می شوند. انواع اختلالات شخصیت شناسایی شده در جدول 2-2 فهرست شده اند.
عقب ماندگی ذهنی با کارکرد هوشی کمتر از حد متوسط تا 18 سالگی و نقایص مرتبط با آن در کنش وری ها مرتبط است. عقب ماندگی به چهار دسته تقسیم می شود؛ شایع ترین نوع آن عقب ماندگی خفیف است که بطور معمول پیامد فقدان تحریک در دوران اولیه زندگی یا نامناسب بودن روابط کودک که در آن دوران است. عقب ماندگی های متوسط ، شدید و عمیق بطور کلی ریشه زیست شناختی دارند. این عقب ماندگی ها شامل نشانگان داون (که پیامد نابهنجاری کروموزومی است)، نشانگان الکل جنینی (که پیامد مصرف الکل توسط مادر است)، کرتینیسم (که پیامد کژکاری غدد درون ریز است) و اختلالاتی ناشی از آسیب مغزی یا بیماری در کودکی اند.
DSM جزئیاتی در مورد شیوع و ملاک های تشخیصی هریک از نشانگان یا شرایط شناسایی شده روی محورهای پیش گفته را ارائه می دهد. همچنین برای بعضی از آنها، اطلاعاتی در مورد تفاوت های فرهنگی موجود، ریشه شناسی و درمان ارائه می کند. در بخش بعد نگاهی دقیق به برخی از مقوله های دو محور اول می افکنیم.
هدف محور سوم این است که توجه متخصص بالینی را بسمت پیامدهای رفتاری احتمالی بعضی از عوارض جسمی جلب کند. یک اختلال به ظاهر روانی ممکن است علتی پزشکی داشته باشد و به درمان جسمانی بهتر پاسخ گوید. برای مثال نقایص هورمونی می تواند موجب عقب ماندگی ذهنی شود. مشکلات مرتبط با دوران بارداری یا تغییرات هورمونی می تواند به اضطراب یا اختلال افسردگی منجر شود. در چنین مواردی، درمان فیزیکی می تواند بسیار مناسب تر باشد تا درمان های دیگر.
جدول 2-1 DSM IV- نشانگان بالینی محور اول
اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی (با نشانه هایی مانند اختلال در فکر، هیجان، ادراک، عدم تماس با واقعیت، هذیان و توهم)
اختلالات خلقی (افسردگی عمده ، اختلال شیدایی و دو قطبی )
اختلالات اضطرابی (ترس های افراطی، هراس ها ، اختلال وسواس بی اختیاری، حمله های وحشت زدگی، اختلال تنیدگی پس ضربه ای ، اختلال اضطراب فراگیر )
اختلالات افتراقی (تغییراتی در هشیاری بهنجار مانند یادزدودگی ، و اختلال شخصیت چندگانه )
اختلالات سوء مصرف مواد روان گردان (مشکلات مربوط به مصرف الکل، نیکوتین و سایر داروهای روان گردان )
اختلالات خوردن (نگرانی افراطی در مورد وزن بدن و ناتوانی در مدیریت وضع خورد و خوراک، برای مثال در گرسنگی دادن به خویشتن (بی اشتهایی عصبی) و افراط در خوردن و بالا آوردن هرآنچه خورده شده (پرخوری)).
اختلالات جسمی شکل (نگرانی افراطی در مورد سلامت و بروز بیماری هایی مانند فلج که هیچ علت جسمانی برای آن نمی توان یافت.)
اختلالات ساختگی (ادعای بیماری بودن که منجر به مددجویی افراطی می شود، برای مثال در نشانگان مونچاوزن )
اختلالات جنسی و هویت جنسی (مشکلات هویتی مانند نارضایتی از جنسیت و مشکلات انگیختگی مانند ناتوانی جنسی در مرد، یادگار پرستی (فتیشیسم و تماشاگری جنسی )
اختلالات خواب (بی خوابی ، حمله خواب ، خوابگردی )
روان آشفتگی ، زوال عقل ، سایر اختلالات شناختی (ناشی از پیرشدن، مسمومیت و بیماری مغزی، مانند بیماری آلزایمر)
اختلالات ناباوگی ، کودکی و نوجوانی (در خودماندگی (اوتیسم) ) اختلال فزون کاری- کاستی توجه با ADHD و اختلالات یادگیری)
اختلالات کنترل تکانه (جنون آتش افروزی ، قمار بازی و جنون دزدی )
اختلالات سازگاری (اضطراب و افسردگی افراطی ناشی از فشارهای زندگی مانند داغدیدگی)
اختلال شخصیت جامعه ستیز (بی تفاوتی در برابر احساسات دیگران، رفتار خلاف قانون، فقدان کنترل برخورد و بی مسئولیتی)
شخصیت وسواسی (پایبندی افراطی به قوانین و جزئیات، کوشش برای کمال رسیدن، فقدان پاسخ های هیجانی)
شخصیت پارانوئید (خودبزرگ ببین، مشکوک به دیگران، حساس به انتقادهای دیگران)
شخصیت اسکیزوئید (منزوی، در خود فرورفته، مهارت اجتماعی ضعیف، ابراز هیجانی بسیار محدود)