دانلود پایان نامه
در مهارت های زندگی هدف نهایی آموزش، تغییر رفتارهای مشکل ساز و ایجاد رفتارهای جدید و سازگارانه است. برای رسیدن به هر یک از این سطوح تغییر، از شیوه ی آموزشی خاصی استفاده می شود. برای مثال شیوه ی سخنرانی، برای ایجاد تغییر در دانش و گاهی تغییر در نگرش مفید است، در حالی که تغییر چندانی در رفتار و میزان مهارت فرد ایجاد نمی کند.
مناسب ترین شیوه برای ایجاد تغییر در رفتار و ایجاد یک مهارت، اجرای کارگاه آموزشی است. در این کارگاه ها آموزش دهنده و آموزش گیرنده هر دو فعال هستند. این کارگاه ها شامل ترکیبی از چندین شیوه ی آموزشی مانند سخنرانی، بحث گروهی، فعالیت و … است (فتحی و همکاران، 1387).
نشان داده شده است که برنامه های مهارت های زندگی به شرطی مؤفقیت آمیز خواهند بود که هنگام برگزاری کارگاه تمامی موارد زیر با یکدیگر مد نظر قرار گیرند:
الف) مهارت ها با هم مرتبط هستند. تمامی مهارت های زندگی به یکدیگر وابسته اند، به عنوان مثال تفکر نقاد با تصمیم گیری ارتباط نزدیک دارد.
ب) محتوای برنامه مهارت آموزی باید به حوزه ی خاصی مربوط باشد.
ج) روش آموزش مهارت ها، روش گروهی است. آموزش های مبتنی بر مهارت آموزی تنها زمانی مثمر ثمر واقع می شوند که تعاملی بین افراد گروه مهارت داشته باشد. مهارت های بین فردی را نمی توان در تنهایی و با نشستن و کتاب خواندن آموخت. به طور کلی اگر قرار است مهارت ها آموخته شوند، باید محتوا، روش و جامع بودن آموزش با هم مورد توجه قرار گیرند. به همین دلیل آموزش مهارت های زندگی مستلزم استفاده از فنون و روش های آموزشی خاصی است (سازمان جهانی بهداشت، 1994).
روش های مورد استفاده در کارگاه های مهارت های زندگی
رویکرد فعال در مقابل رویکرد منفعل در آموزش
آموزش در کارگاه با استفاده از طیفی از روش ها صورت می گیرد. یک سر این طیف روش سخنرانی است که در این روش یک سخنران اطلاعاتی را ارائه کرده و مخاطبان به صورتی منفعلانه تنها پذیرنده و دریافت کننده اطلاعات می باشند. سر دیگر طیف رویکرد همکاری همدلانه است. در این روش خود شرکت کنندگان طی بحث و تعامل با هم معانی مورد نظر را می سازند. بین این دو سر طیف، روش های دیگری وجود دارد که در قسمت های مختلف یک کارگاه مهارت آموزی از آن استفاده می شود.
برخی از فنون مورد استفاده در این جا توضیح داده می شود:
بارش فکری: روشی برای تولید ایده های متنوع در کارهای گروهی. این روش برای شنیدن نظر کل افراد گروه در زمانی کوتاه مناسب است.
بحث گروهی: روشی مؤثر برای فعال کردن اعضای گروه است و در گروه های بزرگ و کوچک قابل اجراست. این شیوه باعث می شود تمام افراد برانگیخته شوند که نظر و عقاید خود را راجع به موضوع ابراز کنند.
سؤال کردن: در کارگاه های آموزشی این شیوه کاربرد زیادی دارد. پس از انجام هر فعالیت، سؤال های زیادی پرسیده می شود و این امر باعث می شود شرکت کنندگان بتوانند از فعالیتی که انجام شده نتیجه گیری کرده و این نتیجه را به موقعیت های خارج از گروه تعمیم دهند.
ایفای نقش: ایفای نقش مهم ترین روش آموزش مهارت های زندگی است. این روش برای اجرا در گروه های کوچک مناسب می باشد، هرچند به صورت یک اجرای نمایشی در گروه بزرگ نیز به کار می رود. از این روش، شرکت کنندگان می توانند رفتاری را مشاهده کرده و آن را در محیطی امن، به پیامدهای منفی احتمالی و در نتیجه بدون نگرانی و ترس آموخته و تمرین جایی که بتوانند پس از تسلط بر آن، این مهارت را در زندگی واقعی بکار برند (فتی و همکاران، 1387).
بررسی متون
پژوهشهای خارجی:
لام، استوارت، کلی(2008) در یک بررسی در زمینه اثربخشی آموزش مهارت های زندگی به والدین برای برخورد صحیح با کودکان کم توان نشان دادند که در مقایسه با والدینی که آموزش ندیده بودند، مشکلات فرزندان آنان کاهش یافته بود.
در پژوهشی (مک کارتی، 2006/ 1389) که تاثیر آموزش مهارت های زندگی را بر فشار روانی و عملکرد خانوادگی والدین با خانواده های دارای یک کودک کم توان مورد بررسی قرار گرفت نتایج نشان داد که والدینی بر اساس سطوح فشار روانی خانوادگی و روابط زناشویی به خوبی سازگار شدند.
پژوهش ویگورسکی (2007) نشان داد که آموزش مهارت های زندگی می تواند به افزایش مهارت های مقابله ای در برابر استرس های خانوادگی به افراد شرکت کننده کمک می کند.
کمبل (2006) در پژوهشی تاثیر آموزش مهارت های زندگی را بر موفقیت دانشجویان، مورد بررسی قرار داد و به این نتیجه رسید که آموزش مهارت های زندگی در انتقال موفقیت آمیز دانشجویان از دانشگاه به محیط کار تاثیر مثبت و معنا دار ایجاد می کند.
نتایج پژوهش ایگرت و همکاران (1994) در زمینه تاثیر آموزش مهارت های زندگی نشان داد که این آموزش ها باعث افزایش عزت نفس در ارتباط بین فردی می شود (صفر زاده، 1383).
بارلو و همکاران (2008) در برنامه آموزشی برای حمایت و تعلیم والدینی که فرزندان ناتوان دارند، نشان دادند که آموزش مهارت زندگی، مداخله برای سلامت و سبک زندگی یک روش موثر در بهبود و خودکارآمدی برای سرپرستی، تامین سلامت، بهبود مسائل روانی- اجتماعی فرززندان و خلق افسرده دارد.