میشوند؛ دستهی اول، سوالات تشریحی گسترده پاسخ۲۱ هستند که دانشآموز از لحاظ زمان پاسخدهی و میزان پاسخ هیچ گونه محدودیتی ندارد و میتواند هر طور بخواهد پاسخ خود را ارائه دهد. دسته ی دوم، سوالات تشریحی محدود پاسخ۲۲ هستند که دانشآموز باید مطابق با محدودیت عنوان شده در صورت سوال عمل کند. این نکته حائز اهمیت است که هیچ کدام از انواع سوال به تنهایی عاری از نقص نیست و نمیتوان هیچ یک از آنها را به عنوان تنها ابزار مطلوب جهت سنجش آموختههای دانشآموزان نام برد. هر کدام مزایا و معایب خاص خود را دارند که می توان با در نظر گرفتن ملاحظات نظری و عملی از میان آن ها دست به انتخاب زد. از جمله امتیازهای سوالات تشریحی میتوان به سنجش سطوح بالاتر اهداف آموزشی، سهولت تهیه، تقویت عادتهای مطلوب مطالعه در یادگیرندگان، قرار دادن یادگیرندگان در موقعیت های واقعیتر اشاره کرد. همچنین این سوالات توانایی تولید پاسخ را میسنجند نه توانایی انتخاب پاسخ را. از جمله معایب این سوالات میتوان به متأثر بودن نمرهگذاری ازحالات روحی و سلیقهی شخصی مصحح و نیز توانایی دانشآموز در ارائه مطلب اشاره کرد که کاهش دقت و عینیت در تصحیح را به دنبال خواهد داشت. همچنین صرف زمان زیاد برای تصحیح، نمونهگیری محدود از محتوای درس و هدفهای آموزشی از دیگر معایب این سوالات هستند.
قواعد طرح سوالات تشریحی
با اینکه سوال خوب طرح کردن نوعی هنر است اما در این زمینه اصول و قواعدی وجود دارد که نتیجهی تجربیات صاحب نظران طی سالیان میباشد که با رعایت آنها میتوان سوالات مناسب و با کیفیتی طرح کرد. سیف (۱۳۹۱) در بیان اصول و قواعد این سوالات به موارد زیر اشاره کرده است:
هر سوال به یکی از هدفهای آموزشی مربوط باشد.
از سوالات تشریحی برای سنجش هدفهایی استفاده شود که با سایر انواع سوالات به خوبی قابل اندازه گیری نباشد.
در نوشتن سوالات از کلمات و عبارات واضح استفاده شود و از کلیگویی پرهیز شود.
تا حد امکان از سوالات تازه و موقعیتهای جدید استفاده شود.
به دانشآموزان حق انتخاب چند سوال از میان تعدادی سوال داده نشود.
برای پاسخگویی به سوالات زمان کافی در نظر گرفته شود و زمان هر سوال نیز به طور جداگانه مشخص شود.
با نوشتن سوالاتی که به جواب کوتاه نیاز دارند، تعداد سوالات را میتوان افزایش داد و از این طریق از مشکل ضعف نمونهگیری امتحانات تشریحی کاست.
عواملی که در ارزشیابی سوالات تشریحی دخالت دارند را از پیش تعیین کرده و دانش آموزان را باید از آن مطلع کرد.
از کاربرد کلمات “چه کسی”، “چه وقت”، ” کجا” و جز این ها بپرهیزید.
قواعد تصحیح سوالات تشریحی
به منظور افزایش دقت عمل مصححان و ثبات نمرهگذاری رعایت اصول و قواعد زیر توصیه شده است:
پاسخهای سوالات تشریحی را تنها میباید بر اساس هدفی که در سوال گنجانیده شده است،
تصحیح کرد.
پاسخها سوال به سوال تصحیح شوند نه ورقه به ورقه.
در صورت امکان، چند مصحح اوراق را به گونه مستقل تصحیح کنند. میانگین نمرات مصححان
مختلف از نمرات هر یک از آنها دقیقتر خواهد بود.
تمام پاسخهای دانشآموزان به یک سوال در یک نشست و بدون وقفهی زمانی تصحیح شوند.
هنگام تصحیح اوراق امتحانی از شناسایی نام صاحبان آنها خودداری شود.
مصحح به نمرات سوالات قبلی تصحیح شده نگاه نکند و هر سوال جدید را به طور مستقل و
بدون تأثیر گرفتن از نمرات سوالات قبلی تصحیح کند.
به منظور ایجاد انگیزه و آموزش غیرمستقیم بر روی اوراق امتحانی، اشتباهات دانشآموزان تصحیح
شود.
داشتن یک نمونه یا الگو برای هر سوال به عنوان کلید، از دخالت عوامل نامربوط جلوگیری
میکند. در تهیهی پاسخهای نمونه، پاسخ هر سوال را به چند قسمت تقسیم کرده و برای هر قسمت امتیاز
جداگانهای منظور و مطابق با این امتیازها به پاسخهای دانشآموزان نمره داده شود.
از راهنمای تصحیح استفاده شود (همان منبع).
روشهای تصحیح سوالات تشریحی
روش تحلیلی یا امتیازبندی : در این روش پاسخ نمونهی هر سوال به اجزای کوچکتری تقسیم میشود و برای هر جز مشخص، نمره یا امتیاز جداگانهای در نظر گرفته میشود.
روش کلی یا سراسری یا درجهبندی : پاسخ نمونه به اجزا و قسمتهای کوچک تقسیم نمی شود بلکه تنها به صورت یک معیار به کار میرود. در این روش مصحح تمامی پاسخ فرد به یک سوال را میخواند و یک برداشت کلی از آن کسب میکند و بعد این برداشت کلی را به یک نمره تبدیل میکند. در این روش، شیوههای مختلفی برای نمرهگذاری وجود دارد: میتوان یک نمره دوگانه ( قبول- مردود) را به کار برد یا مقیاس را تا ۵ واحد از خیلی خوب(۵) تا خیلی ضعیف(۱) افزایش داد.
روش ویژگیهای اصلی : در این روش مصحح ویژگیهای اصلی پاسخ دانشآموز به هر سوال را میسنجد و برای هر یک از آنها نمرات ۴ تا ۰ را که معرف عالی تا غیرقابل قبولاند منظور مینماید (همان منبع).
سوالات کوتاه پاسخ
در سوالات کوتاه پاسخ، سوال به صورت جملهی پرسشی نوشته میشود و دانشآموز همانند سوالات تشریحی، پاسخ را تولید میکند. منتهی برخلاف طول پاسخ سوالات تشریحی، پاسخ تولید شده در حد یک عبارت یا جملهی مختصر است. تصحیح این سوالات از دقت و عینیت بیشتری برخوردار است به طوریکه برخی صاحبنظران این سوالات را زیر مجموعهی سوالات عینی قرار میدهند و برخی آنها را حد وسط سوالات تشریحی و عینی میدانند. از جمله مزایای این سوالات میتوان؛ سهولت تهیه، کاهش تقلب و عدم وجود حدس را نام برد. از معایب این سوالات میتوان به؛ عدم سنجش هدفهای سطوح بالاتر یادگیری، تشویق یادگیرندگان به حفظ کردن اطلاعات جزیی و کماهمیت اشاره کرد. همچنین ممکن است یادگیرندگان پاسخهای متنوعی را به یک سوال بدهند که این کار تصحیح را دشوار میکند و بیانگر آن است که عینیت این سوالات به اندازهی سوالات عینی نیست.
سوالات کامل کردنی
سوال به صورت یک جمله خبری نوشته میشود که یک جای خالی دارد. دانشآموز باید ضمن یادآوری پاسخ مناسب با پرکردن جای خالی جمله را کامل کند. طول پاسخ این سوالات نسبت به سوالات کوتاه پاسخ، کوتاهتر و در حد چند کلمه است. در بعضی طبقهبندیها این نوع سوالات در زیرگروه سوالات کوتاه پاسخ قرار میگیرند. سوالات کامل کردنی، مزایا و معایب سوالات کوتاه پاسخ را دارا هستند با این تفاوت که تهیه سوالات کوتاه پاسخ از سهولت بیشتر و همچنین از ابهام کمتری نسبت به سوالات کامل کردنی برخوردارند. آنچه در تهیه این نوع سوالات باید به آن توجه کرد این است که تنها کلمهها وعبارتهای مهم حذف شوند و تا حد امکان یک جای خالی در نظر گرفته شود که بهتر است در پایان جمله قرار گیرد. همچنین اندازهی جای خالی در تمام سوالات یک امتحان به یک اندازه باشد.
انواع امتحانات قابل اجرا در سطح وزارت آموزش و پرورش
طبق طرح ساماندهی آزمونها (۱۳۹۰) امتحانات قابل اجرا در سطح وزارت آموزش و پرورش به قرار زیر می باشد؛
امتحانات نوع اول :
الف) امتحاناتنهایی و هماهنگ کشوری: امتحاناتی هستند که مستقیماً توسط مرکز سنجش آموزش و پرورش با همکاری ادارات کل آموزش و پرورش استان ها برگزار میشوند و عبارتند از ؛
امتحاناتنهایی رشتههای نظری سال سوم متوسطه
امتحاناتنهایی رشتههای فنی و حرفهای سال سوم متوسطه
امتحاناتنهایی دوره پیشدانشگاهی
امتحانات هماهنگ کشوری پایه های اول و دوم متوسطه
ب) امتحانات هماهنگ استانی پایه های اول و دوم متوسطه
ج) امتحانات پایه های اول ابتدایی تا دوره پیشدانشگاهی خارج از کشور
امتحانات نوع دوم:
الف) امتحانات پیشرفتتحصیلی: این نوع امتحانات به منظور کیفیت بخشی به فرایند یاددهی و یادگیری طراحی میگردند و در قالب ارزشیابیهای آغازین، مستمر، کنکورهای آزمایشی و نظایر آن اجرا میشوند.
ب) امتحانات ورودی مدارس خاص (سمپاد، نمونه دولتی و …)
ج) مسابقات علمی، المپیادها و … : به منظور شناسایی و معرفی استعدادهای برتر در زمینههای مختلف که از سوی معاونتها و سایر حوزههای ستادی وزارت آموزش و پرورش برنامهریزی میشوند.
امتحانات نوع سوم : این گروه از امتحانات توسط سایر دستگاه ها و مؤسسات دولتی و یا خصوصی با
هماهنگی و مشارکت آموزش و پرورش برگزار میشوند، نظیر :
الف) امتحانات استخدامی، آزمون های ورودی موسسات آموزش عالی و …
ب) امتحاناتی که در راستای کمک به تحقق اهداف و برنامههای حوزه های مختلف ستاد و توسط موسسات علمی – آموزشی خصوصی برگزار می شوند.
شیوه طراحی سوالات امتحانات نهایی
مبنای طراحی سوالات امتحانات نهایی، محتوای کتابهای درسی است و این سوالات در حد توان متوسط کشوری طراحی میشوند تا مناطق برخوردار و غیر برخوردار به طور مساوی از سطح دشواری و آسانی سوالات برخوردار باشند. در طراحی سوالات امتحان نهایی دو ملاک اساسی در نظر گرفته میشود؛
الف) نحوه طراحی
مصاحبه تخصصی با طراحان سوالات
طراحی جدول مشخصات امتحانی توسط کارشناسان و گروه طراحان
طراحی سوالات هر درس توسط گروه طراحان ( متشکل از دبیران متخصص و مجرب که در همان سال تحصیلی تدریس داشته باشند)
استفاده از سوالات بانک سوال توسط طراحان
بازبینی سوالات طراحی شده توسط دبیر متخصص
بازبینی و تولید نهایی سوالات توسط گروه طراحان
ب) ملاکها
– آموزش طراحان
– رعایت دستور العملها و مصوبات مرکز سنجش و وزارت آموزش و پرورش
– طراحی سوالات بر مبنای اهداف کتابهای درسی (آخرین چاپ)
– طراحی سوالات بر اساس آموزشهای داده شده
– استفاده از دبیران مجرب، متخصص، متعهد و آشنا به اصول طراحی سوال از شهرها و مناطق مختلف (عرفی، ۱۳۹۲).
چگونگی تصحیح امتحانات نهایی
بعد از برگزاری هر امتحان، پاسخنامهها با رعایت تشریفات امنیتی و قانونی در محلی به نام حوزه
تصحیح جمعآوری میشوند. پس از مشخص شدن شماره رمز توسط رئیس حوزه تصحیح و قبل از جدا نمودن سربرگ اوراق امتحانی، منشی حوزه تصحیح شماره رمز را با رنگ قرمز بر روی کلیه ی سربرگها و ته برگها در محل مخصوص درج میکند. کلیه سربرگهای جدا شده بدون اینکه ردیف شماره رمز آنها به هم بخورد به صورت محرمانه در پاکتهای مخصوصی نگهداری میشوند. سپس از دبیران متعهد و مجرب رسمی شاغل وزارت آموزش و پرورش که به عنوان مدرس آن درس انجام وظیفه مینمایند به عنوان مصحح برای تصحیح دعوت میشود.
برای هماهنگی در تصحیح اوراق دو کار زیر صورت میگیرد: اول اینکه راهنمای تصحیح در اختیار حوزههای تصحیح قرار میگیرد و دوم، قبل از تصحیح، مصححان هر درس در جلسهای توافق های لازم را جهت تصحیح اوراق به عمل آورده و ثبت مینمایند. اوراق امتحانی به شرح زیر در اختیار مصححان قرار داده میشود؛ اوراق امتحانی بدون

مطلب مشابه :  منابع پایان نامه دربارهاستاندارد، اندازه گیری، ارزیابی کیفی، همسانی درونی
دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید