مشکلات مهمی که نوجوانان در این دوران درگیر آن می­شوند

2-1-6-1 تحولّات نوجوان، پاسخدهی خانواده و پیامدهای آن

در ابتدای نوجوانی، رشد شناختی کودکان و نوجوانان اغلب تا مرحله ای پیشرفت کرده است که به آنها اجازه می دهد از سطوح عمیق­تری از تفکر انتزاعی و تحلیل برخوردار شوند. نوجوانان، تبیین های بزرگسالان را به همان میزانی که در اوایل کودکی می پذیرفتند، قبول نمی کنند. حال دیگر آنها تفسیرهای جایگزین و راه حل های جانشین برای مشکلات ارائه می دهند و آنها را برای خود، ارزیابی می کنند. این کار معمولاً با گرایش تازه ای برای به زیر سئوال بردن اقتدار همراه است. برخی از پرسشهایی که نوجوانان در مورد قواعد و مقررات می پرسند و حتی سرکشی، تمرّد، و امتناع از همرنگی با خواسته ها و تقاضاهای مدرسه یا والدین به عنوان رشد بهنجار مورد توجه قرار می گیرد، اما وقتی سرکشی و تمرد به طور جدی رشد بعدی را تهدید کند. برای مثال از طریق ممانعت از پیشرفت تحصیلی یا تداخل با رشد بسنده و رضایت آمیز، روابط اجتماعی مطلوب با همسالان، احتمال بروز اختلال های عاطفی و رفتاری افزایش می یابد (زارت[1]، 1383 به نقل از احمدی، حاتمی، احدی، و اسد زاده،1392)

دوران نوجوانی از جمله فعال ترین و هیجان آورترین اوقات در چرخه زندگی خانوادگی محسوب می گردد. چرا که سرشار از فراز و نشیب­های متعددی است که در خانواده های مختلف به صور گوناگون بروز می کند. ممکن است برخی خانواده ها در تعیین حد و حدود، تعریف روابط و مراقبت صحیح از هر یک از اعضای خانواده دچار مشکل باشند و برای برخی همه چیز بر وفق مراد باشد (گلادنیک[2]، 1382).

نوجوانان تنها عضو خانواده نیستند که دستخوش تغییرات مهم می شوند. خیلی از والدین در چهل سالگی عمر خود هستند و به ارزیابی مجدد زندگی خویش مشغولند. در حالی که نوجوانان با آینده ای نامتناهی و انتخاب های زیاد مواجه هستند ، والدین آنها باید به این واقعیت فکر کنند که امکانات شان در حال محدود شدن است. فشارهایی که هر یک از دو نسل با آنها مواجه هستند ، در جهت مخالف یکدیگر عمل کنند.  والدین اغلب نمی توانند درک کنند که چرا فرزند نوجوان آنها دوست دارد از فعالیت های خانواده فرار کند تا با دوستانش باشد، و نوجوانان نمی توانند بفهمند که والدین می خواهند اعضای خانواده تا جایی که امکان دارد دور هم باشند، زیرا مرحله مهم زندگی بزرگسال، یعنی پدر و مادری کردن، طولی نمی کشد که به پایان می رسد.  علاوه بر این، والدین و نوجوانان مخصوصاً نوجوانانی که در اوایل این دوره هستند، از نظر سن مناسب برای واگذار کردن مسئولیت­ها و امتیازها، نظیر کنترل بر پوشاک، درسهای مدرسه، و بیرون رفتن با دوستان اختلاف زیادی دارند. والدین معمولاً می گویند نوجوان هنوز برای این نشانه های استقلال آمادگی ندارند، در حالیکه نوجوانان معتقدند این امتیازها خیلی وقت پیش باید به آنها داده می شد (برک[3]،1382).

مطلب مشابه :  اختلال وابستگی یا سوء مصرف مواد

 

2-1-6-2 شکاف نسل

ماهیت روابط خانوادگی در دوران نوجوانی کیفیت خاصی پیدا می کند.  در دنیای معاصر وقتی از نوجوان و خانواده صحبت می شود تصویر به خصوص در ذهن اکثر مردم تداعی می شود. مثل این که نوجوان بیشترین اوقات خود را با دوستان سپری می کند، در مقابل خواسته های والدین مقاومت می ورزد و هر نوع مداخله والدین در امور زندگی خویش را تهدیدی به استقلال خود می بیند. به همین دلیل بسیاری از والدین که فرزندان نوجوان دارند، برای آینده نگری آنها شدیداً نگرانند. آنها احساس می کنند که با فرزندان نوجوان خود شکاف عمیقی دارند و رابطه مطلوب گذشته آنها خدشه دار شده است. مفهوم «شکاف نسل»[4] برای مدتی توجه بسیاری از متخصصان را به خود جلب کرده است. شکاف نسل یعنی اختلاف عمیق میان ارزش­ها و نگرش­های دو نسل. هنوز عده­ای معتقدند که بخش عمده­ای از تعارض میان والدین و نوجوانان ناشی از همین پدیده است .ارزشی که تا حدود زیادی به سن آنها مربوط می شود.  طبیعی است که یک نوجوان بیشتر به آینده خود فکر می کند در حالی که والدین میانسال درگیر حل و فصل مشکلات جاری و ملموس تر زندگی هستند نوجوانان آینده ای آرمانی را تجسم می کنند در حالی که والدین با مشکلات واقعی زندگی دست به گریبانند (احدی و جمهری،1390).

 

2-1-6-3 بلوغ جنسی

بلوغ جنسی به دلیل زیستی و شناختی تعارض والد – فرزند بیشتری را به همراه دارد. افزایش تواناییهای نوجوانان در فکر کردن به روابط اجتماعی نیز تنش های خانوادگی را بیشتر می­کند (برک، 1382) واضح­ترین علامت وجود تنش در خانواده­های دارای فرزندان نوجوان، در تعداد و انواع اختلافات موجود بین والدین و نوجوان، بروز می­کند.

 

 

2-1-6-4 استقلال طلبی

وقتی کودکان به سن نوجوانی می رسند، خانواده با چالش­های جدیدی دست به گریبان می شود به ویژه راجع به موضوعاتی چون خود پیروی و استقلال امکان دارد والدین دیگر نتوانند اقتدار کامل خود را حفظ کنند، اما در عین حال نمی خواهند اقتدار خود را از دست بدهند. لذا، مواردی مثل تغییر مقررات، محدود سازی و بازنگری در نقش ها که همگی ضروری هستند، غالباً روابط بین دو یا چند نسل را به شدت دگرگون می سازد (گلدنبرگ[5] و گلدنبرگ،1382).

مطلب مشابه :  عود مصرف مواد -ذهن آگاهی-نشخوار فکری و استرس

افزایش مناقشات و تنش های خانوادگی اغلب در اوقاتی که نوجوانان در بین اعضای خانواده حضور دارند، بروز می کند. دلایل فراوانی را می توان برای چنین رفتاری بر شمرد که:

  1. به نظر می رسد در خانواده های دارای فرزند نوجوان والدین در تمیز دادن بین آنچه که »از این که برای نوجوانان خود می خواهند و آنچه فرزندان نوجوانشان ممکن است برای خود بخواهد، با دشواری مواجه هستند. این امر موجب می گردد که والدین تمایلی نداشته باشند که به فرزندان اجازه دهند در امور خود تصمیم گیری کنند حتی اگر تصمیماتشان صحیح باشد.
  2. دلیل دوم برای افزایش تنش در چنین خانواده هایی را می توان در خود طبیعت و ماهیت نوجوانی جستجو کرد . در این مقطع از زندگی، افراد بالغ، تمایلات خودمختاری و استقلال بیشتری از خود بروز می دهند . همسن و سالان و برادران و خواهرانشان از اهمیت بیشتری برخوردار می شوند و نفوذ والدین کاهش می یابد. با این وجود، به دلیل کم تجربگی نوجوانان از امکانات متعددی که می تواند برایشان فراهم شود، منع می گردند اما همچنان در معرض خطر تأثیرپذیری از عقاید کسانی می باشد که همواره با آنها در می افتند، در واکنش به چنین وضعیتی خانواده باید مرزی ایجاد کند که از نظر کیفی متفاوت باشد و گرنه والدین دیگر نمی توانند با قدرت کامل حکمرانی کنند. وانگهی، خانواده ها دارای فرزندان نوجوان می باید تفاوت های بین اعضای خانواده را به رسمیت بشناسند و آنها را بپذیرند (گلادینگ[6]، 1382).

2-1-6-5 مخالفت

پدر و مادر اولین کسانی هستند که بنیاد شخصیت سالم نوجوان را می­گذارند. معمولاً والدین، نوجوانان خود را به صورت کودک می­نگرند مثل این که گذشت زمان تغییری در او نداده است. درک نکردن نوجوان باعث کشمکش بین آنان و والدین می­شود، نوجوانان به خود حق می­دهند که در مسایل مربوط به خانه و خانواده اظهار نظر کنند و افکار و عقاید و اعمال اعضای خانواده خود را مورد سئوال قرار دهند. نوجوانان در مقابل تحکم و دستورات والدین مقاومت می­کنند (احمدی،1383 ) از جمله خصوصیات دوران نوجوانی مخالفت است. نوجوان با افراد ذی نفوذی که در اطراف هستند به مخالفت بر می خیزد، والدین نیز در دایره مخالفت او قرار دارند. این مخالفت به خاطر تشخص طلبی و کسب استقلال و جداسازی خود از دیگران است.

[1] -zart

[2] gladnic

[3] .berk

[4]. Generation gap

[5] Goldenberg

[6] Gladyng

دسته بندی : باید ها و نباید ها