1. جرایم رایانه ای محض: مانند دسترسی غیر مجاز، جاسوسی رایانه ای، تخریب داده ها;
  2. جرایم مرتبط با رایانه: مانند کلاهبرداری، سرقت و جعل رایانه ای;
  3. جرایم محتوایی یا جرایم علیه محتوا: مانند خشونت در فضای مجازی، جرایم علیه اخلاق، عفت و نظم عمومی;

در قانون جرایم رایانه ای به این تقسیم بندی توجه نشده و قانون گذار این قانون را در سه بخش کلی شامل جرایم و مجازاتها، آیین دادرسی و سایر مقررات تنظیم نموده است.[2]

متن کامل:

جرم شناختی سرقت در فضای سایبری-پایان نامه حقوق

2-3- سابقه تقنین جرایم رایانه­ای در ایران

 

با توجه به اینکه کاربرد رایانه در ایران از ابتدای ورود آن تا سال 1370 بسیار محدود بوده است، لذا جرم رایانه ای سابقه چندانی در کشور ما ندارد. اگر احیانا جرمی در این خصوص واقع شده باشد، گزارشی از آن منتشر نشده است. سوء استفاده از رایانه برای ارتکاب جرایم سنتی ، بکارگیری ویروس از طریق توزیع حامل­های داده آلوده به ویروس، سوءاستفاده­های مالی وتکثیر غیر مجاز نرم افزارهای رایانه ای از جمله جرایم رایانه ای اند که در مقیاس بسیار کم در این دوران واقع شده و با قوانین کیفری مرسوم مورد رسیدگی قرار گرفته اند.[3]

درسالهای 1375 تا اوایل سال 1380 که استفاده از رایانه­های شخصی توسط سازمانهای اداری و مؤسسات خصوصی و افراد حقیقی گسترش یافته، دسترسی به خدمات متعدد اینترنت امکان پذیر شده است. ارتکاب جرایم رایانه ای نیز از رشد نسبتا سریعی برخوردار بوده است.  قانونگذار در سال 1379 در برابر برخی از جرایم رایانه ای واکنش نشان داده و با الحاق تبصره 3 به ماده 1 قانون مطبوعات مقرر داشت «کلیه نشریات الکترونیکی  مشمول مواد این قانون است.»  به این ترتیب اولین واکنش قانونی کشور ما در برابر بعضی از جرایم رایانه ای قانون اصلاح قانون مطبوعات مصوب 30/1/79 مجلس شورای اسلامی است که در تاریخ 7/2/79 مورد تأیید شورای  نگهبان قرار گرفته است.

مطلب مشابه :  پایان نامه سنجش رابطه میان مدیریت ارتباط با مشتری و ابعاد آن بر توسعه توان رقابتی

دومین واکنش قانون  کشور ما در مقابل جرا یم رایانه ای از طریق وضع «قانون حمایت از حقوق پدید آورندگان نرم افزارها رایانه ای» بعمل آمد. این قانون در تاریخ 4/10/79 به تصویب مجلس شورای اسلامی  و در تاریخ 10/10/71 به تأیید شورای نگهبان رسیده است. ماده 13 قانون مذکور نقض پدید آورندگان آن دسته از نرم افزارهای رایانه ای را که مورد حمایت این قانون قرار گرفته اند، جرم تلقی وبرای آن مجازات  معادل 91 روز تا شش ماه حبس و جزای نقدی تعیین کرده است.

سومین عکس العمل قانونگذار ایران در مقابل جرایم رایانه ای در سال 1382 از طریق تصویب قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح مصوب 9/10/82 مجلس شورای اسلامی  به عمل آمد . به موجب ماده 131 این قانون جعل اطلاعات وداده های رایانه ای تسلیم و افشاء غیر مجاز اطلاعات و داده ها به افرادی که صلاحیت دسترسی به آن را ندارند، سرقت ویا تخریب حاملهای داده، وسوء استفاده مالی از طریق رایانه (کلاهبرداری واختلاس) توسط نظامیان جرم تلقی و مرتکب حسب مورد به مجازات جرم ارتکابی محکوم می شود.

چهارمین واکنش قانونی مرتبط با جرایم رایانه ای از طریق تصویب قانون تجارت الکترونیکی[4] مجلس شورای اسلامی به عمل آمده است. به موجب مواد 66، 67، 68، 69، 74، 75، 76 و77 این قانون کلاهبرداری، جعل، ودستیابی وافشاء غیرمجاز اسرار تجاری نقض حقوق مربوط به مالکیت معنوی (کپی رایت) وغیره… که از طریق رایانه و در بستر تجارت الکترونیکی انجام شود جرم تلقی و برای آن مجازات تعیین گردیده است.

پنجمین واکنش قانونی  که به عنوان یک سند رسمی مورد استفاده قرار می­گیرد قانون جرایم رایانه­ای مصوب 5/3/1388 می­باشد که شورای عالی توسعه قضایی قوه قضائیه پیش نویس  قانون جرایم رایانه ای و آئین دادرسی آن را در سال 1382 تهیه و طی جلسات متعددی از دی ماه تا اوایل خرداد ماه با حضور حقوقدانان و متخصصین امور رایانه آن را مورد بررسی قرار داد که فصل سوم آن به سرقت و کلاهبرداری مرتبط با رایانه اختصاص داده شده است.

مطلب مشابه :  دانلود پایان نامه ارشد تفاوت های فسخ و انفساخ در حقوق ایران و فقه امامیه

هر یک از قوانین فوق الذکر در بستر خاص خود قابلیت اعمال دارند. مثلا قانون مطبوعات صرفاً نسبت به جرایم رایانه ای ارتکابی در قالب نشریات الکترونیکی و قانون مجازات نیروهای مسلح صرفا در مورد بعضی از جرایم رایانه ای نظامیان و قانون تجارت الکترونیکی فقط در مورد برخی از جرایم رایانه ای ارتکابی در بستر تجارت الکترونیکی قابل اجرا هستند.

برای مقابله با سایر سوء استفاده های رایانه ای مانند سوء استفاده از رایانه به منظور نفوذ به حریم خصوصی افراد، تخریب، سرقت، و توقف و تغییر داده هایی که فاقد شرایط مقرر در قانون  حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه ای هستند، سوءاستفاده های مالی رایانه ای خارج از بستر تجارت الکترونیک وسایر سوء استفاده های رایانه ای قانون جرایم رایانه ای 1388 مورد استفاده قرار می­گیرد

[1]  . راجی م، 1385، نگاهی به قانون تجارت الکترونیکی،  نشریه حقوقی گواه شماره 6 و7، بهار و تابستان، صص 69-65.

[2]  . خداقلی، ز، 1383، جرایم رایانه ای، انتشارات آریان، چاپ اول، ص 34.

[3] . دادنامه مورخه 3/4/72 شعبه 65 دادگاه کیفری 2 تهران یکی از نمونه آرایی است که مبین به کار گیری  قوانین کیفری سنتی  در خصوص جرایم رایانه ای است. به موجب این دادنامه، دادگاه  در خصوص شکایت یک شرکت نرم افزاری رایانه علیه  مسئولین شرکت ایرانی دیگر مبنی بر تکثیر و فروش غیر مجاز نرم افزار رایانه ای،  پس از احراز وقوع بزه به استناد بند 11 ماده 23 قانون حمایت از حقوق مؤلفان ومصنفان وهنر مندان مصوب 1348 متهم را به تحمل مجازات محکوم وحکم به جلو گیری از عرضه نرم افزارهایی که بطور غیر مجاز تکثیر شده اند صادر نموده است.

[4]  قانون تجارت الکترونیکی، مصوب 17/10/82.

دسته بندی : آموزشی